Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Stowarzyszenia [.] (dalej: "Stowarzyszenie") złożonej w dniu 22 grudnia 2014 r. jest bezczynność Burmistrza Gminy i Miasta [.] w sprawie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 24 stycznia 2014 r.
Na uzasadnienie skargi podano, że w dniu 24 stycznia 2014 r. drogą elektroniczną na adres e-mail Urzędu Gminy i Miasta [.] skierowano następujące pytania:
- 1) z kim gmina miała obowiązujące w 2013 r. umowy albo komu udzielała doraźnych zleceń wyłapywania i odławiania bezdomnych zwierząt ?,
- 2) z kim gmina miała obowiązujące w 2013 r. umowy albo komu udzielała doraźnych zleceń zapewniania opieki bezdomnym zwierzętom ?,
- 3) ilu bezdomnych psom i kotom zapewniono opiekę w 2013 r. na koszt gminy ?
- 4) jaki był w 2013 r. koszt realizacji całego zadania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt ?, a ponadto zgłoszono wniosek o udostępnienie treści i postaci umowy o zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom w 2013 r.
We wniosku tym zwrócono się o udzielenie odpowiedzi na wskazany adres poczty elektronicznej. Jednak do dnia wniesienia skargi, pomimo ponowienia wezwania w dniu 16 lutego 2014 r., żądanych informacji pytającemu nie udostępniono, ale też nie wydano decyzji odmownej. Na tej podstawie strona skarżąca domagała się stwierdzania bezczynności organu mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie go do udostępnienia żądanych informacji i orzeczenia o kosztach postępowania.
W odpowiedzi na skargę z dnia 24 grudnia 2014 r. Burmistrz Gminy i Miasta [.] wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że żądane przez Stowarzyszenie informacje zostały udostępnione. Nastąpiło to już w dniu 4 lutego 2014 r. Natomiast nieodebranie korespondencji e-mailowej przez pytającego nie może być podstawą stwierdzenia bezczynności organu.
W piśmie z dnia 16 stycznia 2015 r. strona skarżąca zwróciła uwagę, że odpowiedź na zadane pytania została przesłana przez organ na niewłaściwy adres e-mail, dlatego nie dotarła do adresata. Pytający nie miał jednak na to zdarzenie wpływu, ponieważ wynikło ono z braku należytej staranności pracowników urzędu gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych, postanowień określonych w art. 3 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana "Ppsa" a także innych niż wskazane wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa. W myśl art. 149 § 1 Ppsa, Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia dopuszczalności skargi w sprawie dotyczącej bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. Sprawy takie podlegają kontroli sądu administracyjnego, ponieważ udostępnienie informacji publicznej stanowi czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień wynikających z przepisów prawa (art. 61 Konstytucji RP), a zainicjowanie postępowania sądowego nie wymaga uprzedniego wyczerpania trybu skargowego, o którym mowa w art. 52 Ppsa, ponieważ regulacja ta w sprawach bezczynności przewidzianej w art. 3 pkt 8 Ppsa, nie znajduje zastosowania (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 285/11, opublikowany na http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie było w sprawie przedmiotem sporu i nie budzi wątpliwości, że Stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem o udostępnienie określonych informacji publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 782), a organem obowiązanym do ich udostępnienia był Burmistrz Miasta i Gminy [.], stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy. Obowiązkiem organu było zatem rozpatrzenie wniosku na warunkach określonych w tej ustawie, a żądanie takie powinno zostać załatwione – jak wynika z art. 13 ustawy, bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Ewentualne udostępnienie informacji powinno nastąpić w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 14 ust. 1).
Z akt sprawy wynika, że zapytanie skierowano do Burmistrza w dniu 24 stycznia 2014 r. i nastąpiło za pośrednictwem poczty elektronicznej (dalej: e-mail) Urzędu Gminy i Miasta [.] "[.].pl". W treści e-maila zawarta była prośba o udostępnienie informacji poprzez jej przesłanie na wskazany adres poczty e-mail "[...].pl". W dniu 4 lutego 2014 r. podmiot zobowiązany wystosował odpowiedź na adres e-mail "[.].pl", przy czym z uwagi na błędnie wpisany adres poczty elektronicznej (zamiast "[.]" wpisano "[.]") wiadomość ta nie dotarła do adresata. Strona pytająca ponowiła prośbę o udostępnienie informacji w wiadomości e-mailowej z dnia 16 lutego 2014 r. Udostępnienie informacji przez Burmistrza nastąpiło dopiero w dniu 12 lutego 2015 r., tj. w toku niniejszego postępowania sądowego. W tym też dopiero terminie po raz pierwszy przekazano pytającemu informację dotyczącą umowy o zapewnienie bezdomnym zwierzętom opieki w 2013 r., ponieważ informacji takiej nie zawierała – jak podało Stowarzyszenie w piśmie 16 stycznia 2015 r., odpowiedź zawarta w błędnie zaadresowanym mailu z lutego 2014 r. Jak podali do protokołu rozprawy z dnia 5 marca 2015 r. pełnomocnicy organu, dopiero w dniu 12 lutego 2015 r. stwierdzono, że poprzednią odpowiedź skierowano na błędny adres e-mail.
W przedstawionych okolicznościach faktycznych Sąd uznał, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Celem postępowania dotyczącego bezczynności organu jest bowiem, jak wynika z art. 149 Ppsa, w przypadku stwierdzenia bezczynności - zobowiązanie organu do dokonania określonej czynności. Skoro zatem niewątpliwie w dniu wniesienia skargi, mimo ponaglenia z dnia 16 lutego 2014 r., Burmistrz nie udostępnił Stowarzyszeniu żądanych informacji publicznych, to pozostawał bezczynny w załatwieniu tej sprawy. Nie ulega jednak wątpliwości, że żądane informacje zostały udostępnione pytającemu w toku postępowania sądowego, a czynność podjętą przez Burmistrza po wniesieniu przez Stowarzyszenie rozpatrywanej skargi ocenić należało przez pryzmat dyspozycji art. 54 § 3 Ppsa, tj. uwzględnienia skargi w całości przed dniem rozprawy. Odpadła zatem podstawa do zastosowania przez Sąd przepisu art. 149 § 1 zd. 1 Ppsa.
Postępowanie sądowe w tym zakresie stało się więc bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa i konieczne okazało się jego umorzenie, o czym orzeczono w punkcie I orzeczenia (por. uchwałę NSA z dnia 26 listopada 2008 r. I OPS 6/08).
Umorzenie postępowania nie zwolniło jednak Sądu z obowiązku oceny, czy stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 1 zd. 2 Ppsa). Kwalifikacji takiej można dokonać po stwierdzeniu, że działanie organu polegające na powstrzymywaniu się od wywiązania z wynikających z przepisów prawa obowiązków jest w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźnym i niebudzącym wątpliwości przepisem prawa; gdy nie jest zwykłym opóźnieniem, lecz zaniechaniem o kwalifikowanym charakterze.
Analiza okoliczności sprawy przemawiała za przyjęciem takiej kwalifikacji, ponieważ nie tylko, że żądanych przez Stowarzyszenie informacji nie udostępniono przez okres przeszło roku, a to wskutek błędnie wpisanego adresu e-mail i to pomimo otrzymania ponaglenia od Stowarzyszenia w dniu 16 lutego 2014 r., które już wówczas winno doprowadzić do sprawdzenia prawidłowości w zakresie przesłania informacji, to jeszcze ta nieskutecznie przesłana wiadomość nie załatwiała wniosku w pełnym zakresie. Nie odnosiła się bowiem do umowy o zapewnienie bezdomnym zwierzętom opieki w 2013 r. Ta została udostępniona dopiero w dniu 12 lutego 2015 r. Organ nie wydał też decyzji, którą załatwiłby odmownie żądanie strony. Nawet wniesienie skargi nie spowodowało niezwłocznego sprawdzenia prawidłowości wykonania przez organ swej czynności. Tak więc przede wszystkim te okoliczności zadecydowały o tym, że stwierdzoną bezczynność ocenić należało jako rażącą, o czym orzeczono w punkcie II wyroku.
O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi oraz wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika, orzeczono stosownie do art. 201 w zw. z art. 205 § 2 i 3 Ppsa.