Uzasadnienie
W dniu 27 października 2014 r. wpłynęła do tut. Sądu skarga AT na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [.] w sprawie wydania zaświadczenia o określonej treści.
W uzasadnieniu skargi podano, że w pismach z dnia 27 czerwca 2014 r. oraz z dnia 1 lipca 2014 r. AT zwróciła się do Prezesa Sądu Rejonowego w [.] o wydanie zaświadczeń o treści określonych w ww. wnioskach. Do dnia wniesienia skargi jej podania nie zostały rozpatrzone zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowisko Prezesa Sądu Rejonowego w [.] nie zostało wyrażone w określonej w Kodeksie formie prawnej, przez co uniemożliwiono jej zaskarżenie takiego rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w [.] przyznał fakt otrzymania ww. pism, na które udzielono odpowiedzi. W pismach z dnia 2 i 23 lipca 2014 r. udzielono stosownych wyjaśnień o przyczynach uniemożliwiających uwzględnienie zgłoszonych żądań w formie wnioskowanej przez skarżącą. Kwestionowanie rozstrzygnięć sądowych powinno odbywać się w trybach określonych w ustawach, zwłaszcza Kodeksie postępowania cywilnego, a nie w formie zaświadczenia. Okoliczności, których miały dotyczyć zaświadczenia, nie mogły być dowodzone przy wykorzystaniu takiego środka prawnego. Ponadto Prezes Sądu, nie będąc organem administracji publicznej, nie miał obowiązku sporządzania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Dlatego stosownych wyjaśnień udzielono w skierowanych do pytającej pismach.
W uzupełnieniu skargi skarżąca w piśmie z dnia 6 lutego 2015 r. wyjaśniała, że jej skarga dotyczy opieszałości oraz naruszenia prawa przy rozpatrywaniu jej wniosków. Zawnioskowała o nałożenie na Prezesa Sądu Rejonowego w [.] grzywny oraz kar na jej rzecz w kwocie 2.000 zł od każdego z wniosków, a wycofała wniosek o zadośćuczynienie i odszkodowanie.
Na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r., w związku z ubieganiem się przez skarżącą o wydanie przez Prezesa Sądu Rejonowego w [.] dwóch zaświadczeń o odmiennej treści w pismach z dnia 27 czerwca 2014 r. oraz z dnia 1 lipca 2014 r., Sąd postanowił rozdzielić, stosownie do art. 57 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a.", skargi zawarte w piśmie z dnia 25 września 2014 r. odnoszące się do obu żądań. Skargę dotyczącą żądania z dnia 27 czerwca 2014 r. rozpoznano pod sygn. II SAB/Rz 101/14, natomiast co do żądania z dnia 1 lipca 2014 r. zarządzono o wyłączeniu skargi do odrębnego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przed przystąpieniem do merytorycznej kontroli przedmiotu zaskarżenia Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Jak bowiem stanowi art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Jak z kolei stanowi art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje – w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej, orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a (pkt 8), a ponadto w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego Sąd skargę odrzuca.
Przedmiotem skargi AT jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [.] w sprawie wydania zaświadczenia na wniosek z dnia 27 czerwca 2014 r. Istotą problemu prawnego zaistniałego w badanej sprawie jest interpretacja przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) zwana dalej "k.p.a.", dotyczących wydawania zaświadczeń.
Istotą zaświadczenia jest urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego przez organ administracji publicznej (art. 217 § 2 k.p.a.). Z powiązania tej regulacji z kodeksową definicją organu administracji publicznej (art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a.) wynika, że do wydawania zaświadczeń upoważnione są przede wszystkim organy administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym. Zaświadczenia wydają również inne organy państwowe (nienależące do struktury ustrojowej administracji publicznej) lub inne podmioty, ale pod warunkiem, że są do tego powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień. Przepisy działu VII k.p.a. nie będą miały zastosowania do organów państwowych, którym taka kompetencja nie została wyraźnie powierzona.
Prezes Sądu Rejonowego nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym, należy bowiem do organów władzy sądowniczej. Z racji tego jednak, że pełni pewne funkcje administracyjne, w przypadkach wskazanych w obowiązujących przepisach może działać w formach przewidzianych dla "ustrojowych" organów administracyjnych i wówczas będzie takim organem w znaczeniu funkcjonalnym, z racji wykonywanych przez siebie funkcji.
Prezes Sądu Rejonowego mógłby być uznany za organ kompetentny do wydawania zaświadczeń tylko przy założeniu, że powierzono mu takie kompetencje a materia sprawy podlega przepisom k.p.a. i wówczas zastosowanie będą miały przepisy tego aktu dotyczące zaświadczeń. W badanej sprawie tak nie jest.
Żądanie skarżącego w zakresie wydania zaświadczenia dotyczy urzędowego potwierdzenia faktów udokumentowanych aktami postępowania cywilnego, jakie toczyło się przed Sądem Okręgowym w [.]. Skarżąca domaga się wydania zaświadczenia dotyczącego treści pouczenia zawartego w sprawie prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [.] o sygn. akt Km [.] /09.
Prezes Sądu Rejonowego w [.] słusznie stwierdził, że kwestia dostępu stron postępowania cywilnego do akt sprawy są wyczerpująco uregulowane w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) dalej zwana "k.p.c.", a jeżeli zaświadczenia o określonej strona zamierza wykorzystać w postępowaniach sądowych, to należy wnioskować o przeprowadzenie dowodów z dokumentów lub z akt innych spraw (na okoliczności odpowiadające treści żądanych dokumentów).
Stanowiska to należy uznać za słuszne, gdyż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące zaświadczeń nie mają w tej sprawie w ogóle zastosowania. W konsekwencji nie tylko nie jest dopuszczalne dokonanie czynności materialno-technicznej, jaką jest wydanie zaświadczenia w tej sprawie, ale nie można także zastosować art. 219 k.p.a., stanowiącego podstawę postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Z racji wyczerpującego uregulowania kwestii objętej żądaniem skarżącej przepisami k.p.c. regulującymi dostęp do akt sprawy sądowej, żadne przepisy k.p.a. dotyczące wydawania zaświadczeń nie mogły być zastosowane.
Podobne stanowisko zaprezentowały wcześniej m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 listopada 2009 r. I OZ 1066/09 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniach z dnia 7 kwietnia 2009 r. IV SAB/Po 16/09 i z dnia 12 maja 2009 r. IV SAB 23/09 - dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W sferze prawa administracyjnego musi być bezwzględnie przestrzegana wynikająca z zasady praworządności reguła, że organ administracji publicznej w sytuacji, w której oddziałuje na sferę prawną jednostki może działać tylko wówczas i tylko w takiej formie, na jaką pozwalają mu obowiązujące przepisy prawa. Prawidłowo zatem Prezes Sądu Rejonowego w [.] w formie pisma poinformował skarżącą o przyczynach powodujących brak zastosowania innej formy rozpatrzenia wniosku z uwagi na brak stosownych regulacji w obowiązujących przepisach prawa.
W świetle art. 64 § 3 p.p.s.a. do wniosku o wszczęcie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z kolei w świetle art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn jej wniesienie jest niedopuszczalne.
Z powodu wykazanej niedopuszczalności skargi Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. postanowił o jej odrzuceniu. Z tego też względu Sąd nie mógł odnieść się do wniosku o wymierzenie grzywny.