Uzasadnienie
W dniu 17 maja 2017 r. PD zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej obejmującej podanie daty i godziny ostatniego zapisu w systemie informatycznym oraz podanie loginu osoby dokonującej ostatniego zapisu lub modyfikacji na protokołach rozpraw, które odbyły się w dniach 7, 9 i 14 września 2011 r. w sprawie o sygn. akt [...].
Pismem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] Prezes Sądu Okręgowego w [...] poinformował wnioskodawcę, że żądane przez niego informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1764 z późn. zm.) – dalej: "u.d.i.p.".
PD złożył "odwołanie" do Prezesa Sądu Okręgowego, uznając otrzymane pismo za decyzję i wnosząc o zmianę stanowiska i udostępnienie mu wnioskowanej informacji publicznej.
Prezes Sądu Okręgowego w [...] przesłał "odwołanie" PD, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, uznając je za skargę, a w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 17 maja 2017 r.
W piśmie procesowym z dnia 16 czerwca 2017 r. skarżący podniósł, że w jego ocenie objęte wnioskiem informacje stanowią podlegającą udostępnieniu informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., a zatem skarga dotyczy bezczynności spowodowanej nieudzieleniem żądanej informacji. Skarżący podniósł ponadto, że Prezes Sądu nie zachował właściwej procedury odwoławczej, gdyż nie nadał biegu odwołaniu wniesionym od opisanego wyżej pisma z dnia 17 maja 2017 r., a w konsekwencji nie wydał w opisywanej sprawie decyzji administracyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zakres kognicji sądów administracyjnych, które sprawują kontrolę działalności administracji pod względem legalności, czyli zgodności z prawem, określają przepisy art. 3 § 2, 2a i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. obejmuje również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Bezczynność jest to stan, w którym organ, będący właściwym miejscowo i rzeczowo do załatwienia sprawy, nie wydaje decyzji, postanowienia bądź innego aktu administracyjnego lub nie podejmuje czynności z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. Skarżący zarzuca Prezesowi Sądu Okręgowego w [...] bezczynność powstałą na tle stosowania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1764; dalej: "u.d.i.p.").
Na gruncie tej ustawy jako podmioty obowiązane do udostępniania informacji publicznej wskazane zostały w art. 4 ust. 1 władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej;
- 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;
- 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;
- 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
- 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W świetle tej regulacji Prezes Sądu Okręgowego może być podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Kontrowersje w niniejszej sprawie budzi natomiast kwestia czy informacje, o jakie wystąpił skarżący, czyli pozyskane z systemu informatycznego wskazujące datę i godzinę zapisów i ich modyfikacji na protokołach rozpraw sądowych, stanowią w myśl przepisów u.d.i.p. informację publiczną podlegająca udostępnieniu.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy, do której udostępnienia zobowiązane są podmioty wymienione w jej art. 4, natomiast przepis art. 6 u.d.i.p. wprowadza przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1.
Jego podstawową funkcją jest doprecyzowanie zakresu przedmiotowego ustawy i wskazanie najbardziej typowych kategorii informacji publicznych (M. Kłaczyński, S. Szuster, Komentarz do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, LEX 2003). W szczególności charakter taki mają wskazane w tym przepisie informacje o sposobach realizacji zadań publicznych, ich wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań (art. 6 ust. 1 pkt 1ppkt c) oraz wskazane w art. 6 ust. 1 pkt 3 informacje o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o:
- a) trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych,
- b) trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej,
- c) sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych,
- d) sposobach przyjmowania i załatwiania spraw,
- e) stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania,
- f) prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych,
- g) naborze kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych, a także wskazane w art. 6 ust. 1 pkt 4 ppkt a) informacje o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności:
- – treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć,
- – dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających,
- – treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu,
Definicję "dokumentu urzędowego" stworzoną na potrzeby ustawy o dostępie do informacji publicznej ustawodawca zawarł w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. stanowiąc, że jest nim treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.
W świetle tej definicji i przytoczonych unormowań art. 6 ust. 1 u.d.i.p., nie ulega wątpliwości, że protokół rozprawy sądowej jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., stanowi więc informację publiczną (por. również wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26.09.2017 r., IV SAB/Gl 7/17). W dokumencie tym utrwalone zostają stanowiska uczestników rozprawy, a także treść dowodów (np. zeznania świadków, biegłych, wyjaśnienia oskarżonego).
Sąd podziela natomiast stanowisko Prezesa Sądu Okręgowego, choć nie podano jego argumentacji, że nie mają charakteru informacji publicznej zapisy z systemu informatycznego dotyczące wytworzenia dokumentu – protokołu rozprawy.
Zapisy te odnoszą się bowiem do metodyki wytworzenia dokumentu, a nie jego treści i mają charakter wyłącznie techniczny. Tymczasem zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie stanowiskiem, informację publiczną stanowi treść dokumentów, zarówno bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i tych, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań (także tych, które tylko w części dotyczą działalności organu), nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 16.07.2008 r., II SA/Wa 721/08, Lex nr 423325, wyrok NSA z dnia 12.12.2006 r., I OSK 123/06, Lex nr 291357).
W kontekście okoliczności podanej przez skarżącego w piśmie procesowym z 16.06.2017 r. (wniosek o zwolnienie z opłat), a dotyczącej rzekomego "sfałszowania zeznania świadków" przez protokolantkę sądową po rozprawie w dniu 7.09.2010 r., istotne jest również, że w odniesieniu do zapisów dokumentu urzędowego obowiązuje domniemanie jego prawdziwości, a wszelkie niedozwolone prawem działania wobec dokumentu, stanowiące przestępstwa opisane w rozdziale XXXIV Kodeksu karnego "Przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, ścigane są z urzędu.
W ocenie Sądu prawidłowa była też forma załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej – tj. stosowne pismo Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...].07.2017 r.
W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się bowiem konsekwentnie, że w sytuacji, gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że jego żądanie nie dotyczy informacji publicznej i mieści się w u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z dnia 27.09.2002 r., II SAB 180/02 i II SAB 289/02, z dnia 5.02.2008 r., I OSK 807/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12.02.2009 r., II SA/Bk 839/08, wszystkie dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wydanie w takiej sytuacji decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji żądanej przez stronę, która nie posiada cechy informacji publicznej, podlegałoby stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako decyzji wydanej bez podstawy prawnej.
Art. 16 ust. 1 u.d.i.p., przewidujący obowiązek wydania decyzji, ma bowiem zastosowanie tylko wówczas, gdy spełniony jest warunek przedmiotowy - sprawa ma charakter informacji publicznej i podmiotowy - istnieje podmiot zobowiązany.
Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że Prezes Sądu Okręgowego w [...], rozpoznając wniosek skarżącego nie dopuścił się bezczynności.
O zwrocie nadpłaconego wpisu od skargi Sąd orzekł w oparciu o art. 230 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 233 P.p.s.a. i § 12 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2903), który w sprawach skarg na bezczynność przewiduje wpis stały w wysokości 100 zł, podczas gdy skarżący uiścił wpis w wysokości 200 zł.