Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 kwietnia 2008 r. A. T. i S. T. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wyjaśnienia przesunięcia przebiegu drogi.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że A. i S. T. 28.03.2007 r. skierowali pismo do Urzędu Gminy w S. informujące o fakcie przesunięcia przez J. P. drogi gminnej nr 24 w stronę własnej działki. W odpowiedzi na powyższe Wójt Gminy pismem z dnia 11.04.2007 r. oraz z dnia 25.04.2007 r. wyjaśnił, że wykonywanie ogrodzenia przez J. P. odbyło się po wcześniejszym wytyczeniu przez uprawnionego geodetę granicy z drogą nr 24. Właścicielem tej działki jest Gmina S., droga ta nie jest jednak drogą gminną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115, ze zm.), lecz drogą wewnętrzną, stanowiącą dojazd do gruntów rolnych i leśnych. Urządzenie tej drogi będzie możliwe do zrealizowania dopiero po ujęciu tej inwestycji w planie budżetu gminy.
W złożonej do Sądu skardze A. T. i S. T. wskazali, że Wójt nie udzielił im wyjaśnienia co do przesunięcia przebiegu drogi nr 24 w miejscowości R., stanowiącej własność Gminy S. Odcinek tej drogi przylegający do działek nr 84 i 11/1 stanowiących własność G. i J. P. od wielu lat był bezspornie użytkowany. Granica pomiędzy drogą a tymi działkami została ustalona przez geodetę w postępowaniu rozgraniczeniowym prowadzonym w 1999 r. i pokrywała się z faktycznym stanem użytkowania odcinka drogi. W dniu 31.03.2007 r. J. P. wykonał ogrodzenie w miejscu odbiegającym od ustalonej w 1999 r. granicy, tj. "wszedł" w pas drogi wymuszając jednocześnie inny jej przebieg i w tym celu dokonał wycinki drzew.
Skarżący zarzucili, że Wójt Gminy poinformowany o tym, nie podjął żadnych działań w celu przywrócenia przebiegu drogi do stanu poprzedniego zgodnego ze stanem prawnym.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, ewentualnie o jej oddalenie z uwagi na brak interesu prawnego po stronie skarżących. Wyjaśnił, że skarżący nie są właścicielami żadnej ze wskazanych w skardze działek, a tym samym ich wniosek, jako nie pochodzący od strony, nie doprowadził do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Organ podkreślił także, że nie było podstaw do wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego z urzędu, zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027, ze zm.).
Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało brak naruszenia granic któregokolwiek z właścicieli sąsiadujących z drogą nieruchomości. Skro zatem nie było podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, a przepisy k.p.a. nie przewidują instytucji odmowy wszczęcia postępowania, prawidłowym było skierowanie do skarżących pism wyjaśniających.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Dopuszczalność skargi na bezczynność organu określa art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.
Skarga taka przysługuje tylko w sprawach, w których wydawane są decyzje i postanowienia oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Bezczynność organu administracji zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności.
Zasadniczą do rozstrzygnięcia w rozpatrywanym przypadku kwestią jest ustalenie czy sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z akt sprawy wynika, że droga nr 24 w miejscowości R. jest drogą wewnętrzną, do której nie stosuje się przepisów ustawy o drogach publicznych. Wobec tego w razie samowolnego naruszenia pasa drogowego drogi wewnętrznej powstaje spór o charakterze cywilnoprawnym, wynikający z prawa do władania nieruchomością, na której jest urządzona droga wewnętrzna. Do rozpoznania takiego sporu właściwy jest sąd powszechny, co wyklucza orzekanie w drodze decyzji administracyjnej na podstawie ustawy o drogach publicznych, a w szczególności art. 36 tej ustawy, stanowiącego, że w przypadku zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi lub niezgodnie z warunkami podanymi w tym zezwoleniu właściwy zarządca drogi orzeka, w drodze decyzji administracyjnej, o jego przywróceniu do stanu poprzedniego.
Ten pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym został wyrażony w uchwale składu 5 sędziów NSA z dnia 21.10.2002r., sygn. akt OPK 28/2002, ONSA 2003/2/57.
Słusznie też wskazuje organ, że brak jest podstaw do podjęcia z jego strony działań mających na celu rozgraniczenie nieruchomości. Postępowanie rozgraniczeniowe przeprowadza się z urzędu, w ściśle określonych w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne przypadkach, lub na wniosek strony. Wszczęcie postępowania z urzędu może nastąpić w trzech przypadkach określonych w art. 30 ust. 2 ustawy - przy scalaniu gruntów, w celu realizacji potrzeb gospodarki narodowej oraz gdy rozgraniczenie uzasadnione jest interesem społecznym. W rozpatrywanej sprawie żaden z tych przypadków nie zachodzi.
Uprawnionym do żądania rozgraniczenia jest natomiast każdy, kto ma do nieruchomości określone prawa, tj. właściciel, współwłaściciele lub jeden ze współwłaścicieli, a także użytkownik wieczysty lub posiadacz nieruchomości. W przedmiotowej sprawie skarżący nie mają interesu prawnego, a co za tym idzie uprawnień do żądania wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego nieruchomości oznaczonych jako działki nr ewid. 84 i 11/1 w R. z drogą nr 24.
Zarówno zatem na gruncie ustawy o drogach publicznych, jak i ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne brak jest regulacji które dawałyby organowi podstawę do wydania aktu administracyjnego czy podjęcia czynności. Skoro więc brak jest stosownej regulacji w sferze prawa publicznego dającej podstawę do działania organu w formie władczej, nie można tym samym mówić o bezczynności organu objętej kontrolą Sądu.
W tych okolicznościach, uznając, iż sprawa nie podlega załatwieniu w drodze administracyjnej, skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a.