Uzasadnienie
Przedmiotem skargi P. K. jest bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej.
Z uzasadnienia skargi oraz akt administracyjnych wynika, że podaniem z dnia 2 stycznia 2013 r. P. K. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego [...] z żądaniem udostępnienia informacji publicznej za 2012 r. "czy za brak pieniędzy z art. 114 KKW odpowiedzialność bierze Ministerstwo Sprawiedliwości, czy administracja Z.K." W odpowiedzi z dnia 8 stycznia 2013 r. podano, że wysokość środków na wypłatę zapomóg, o których mowa w art. 114 Kkw, wynika z zatwierdzonego planu finansowego, a ich brak nie jest zawoniony przez zakład karny, ani ministerstwo sprawiedliwości. Przyznanie osadzonym zapomóg następuje w trybie indywidualnej decyzji dyrektora, poprzedzonej analizą sytuacji materialnej i osobistej skazanego.
Z kolei w piśmie z dnia 28 stycznia 2013 r. P. K. zażądał od ww. udostępnienia informacji budżetowych dotyczących wydatków za cały rok 2012 w wymienionych przez niego pozycjach Rozdziału 75512 dotyczących paragrafów: 4120, 4170, 4210, 4270, 4300, 4309, 4390 planu finansowego Zakładu. Odpowiedzi na nie udzielono w piśmie z dnia 6 lutego 2013 r.
Następnie w piśmie z dnia 18 lutego 2013 r. P. K. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego z żądaniem udostępnienia szczegółowego wydruku pozycji dotyczącej wydatków budżetowych dotyczących paragrafu 4270, 4210 i 4240, a odpowiedzi na nie udzielono mu w piśmie z dnia 5 marca 2013 r. Z kolei za pismem z dnia 4 kwietnia 2013 r. przekazano mu specyfikację wydatków i zobowiązań za 2012 r.
W skardze wniesionej bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie – piśmie z dnia 7 marca 2013 r. - przekazanej następnie według właściwości Dyrektorowi Zakładu Karnego [...], P. K. podał, że wielokrotnie zwracał się do ww. organu z prośbą o udostępnienie mu informacji o budżecie Zakładu Karnego na 2012 r. Jednakże otrzymał jedynie specyfikacje wydatków i zobowiązań od stycznia do sierpnia 2012 r. Od stycznia 2013 r. zwracał się o wyszczególniony odpis, którego nie otrzymał, a administracja zakładu traktuje go w sposób lekceważący. W 2012 r. cofnął skargę zrejestrowaną pod sygn. akt II SAB/Rz 44/12, ponieważ po otrzymaniu części żądanych informacji miał nadzieję, że otrzyma także pozostałą część.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego [...] wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu administracja Zakładu Karnego na bieżąco udzielała skazanemu żądanych przez niego informacji dotyczących środków, jakie otrzymał w 2012 r. Przekazano mu specyfikację wydatków i zobowiązań za okres od stycznia do sierpnia 2012 r., natomiast za okres do końca roku było to możliwe dopiero po sporządzeniu i zatwierdzeniu bilansu jednostki za rok budżetowy. Za pismem z dnia 4 kwietnia 2013 r. przekazano skazanemu plan dochodów i wydatków Zakładu Karnego za 2012 r. Z kolei szczegółowy opis budżetu stanowi w ocenie organu informacją przetworzoną, co do której osadzony nie wykazał interesu prawnego, dlatego mu ich nie udostępniono.
Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a.", Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Uwzględniając skargę na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przy rozpoznawaniu spraw ze skarg na bezczynność organu Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia (por. wyrok NSA z 14.03.2012 r. I OSK 2443/11). W myśl art. 161 ust. 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.
W niniejszej sprawie P. K. domagał się udostępnienia mu przez Dyrektora Zakładu Karnego [...] informacji, które w myśl przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) dalej: "u.d.i.p.", stanowiły informacje o sprawach publicznych. Żądał bowiem informacji dotyczących środków finansowych (publicznych) przeznaczanych na wypłatę zapomóg dla osadzonych w zakładach karnych w 2012 r., jak też - ogólnie ujmując - struktury i kwot wydatków budżetowych zakładu karnego. Informacje te spełniały zatem kryterium wynikające z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) i pkt 5 u.d.i.p. i podlegały udostępnieniu w trybie tej ustawy. Zarazem Dyrektor Zakładu Karnego był zobowiązany do ich udostępnienia, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. oraz art. 7 pkt 3 i art. 13 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 z późn.zm.).
Udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej zaliczanej do kategorii aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 16.12.2009 r. I OSK 1163/09, wyrok NSA z 16.12.2009 r. I OSK 1002/09, wyrok NSA z 6.03.2013 r. I OSK 2999/12). Dlatego skarga na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu przez Sąd.
Należy jednak stwierdzić, że Sąd nie może rozpoznać merytorycznie skargi na bezczynność i rozstrzygnąć sprawy wyrokiem, jeżeli przed rozstrzygnięciem sprawy sądowoadministracyjnej wnioskodawcy udostępniono żądanej informacji. Sąd nie mógłby wtedy zastosować środków określonych w art. 149 § 1 p.p.s.a. Ustalenie takiej okoliczności wymaga umorzenia postępowania sądowego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Postępowanie to staje się bezprzedmiotowe, skoro na skutek udostępnienia skarżącemu żądanych informacji nie jest możliwe zobowiązanie organu do dokonania czynności, którą zrealizował. Zamierzony skutek skargi został bowiem przez skarżącego osiągnięty, a przedmiot skargi – sprawa sądowoadministracyjna - przestał istnieć. Stanowisko takie zostało wyrażone w podzielanej przez tut. Sąd uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r. I OPS 6/08, którą w myśl dyspozycji art. 269 § 1 p.p.s.a. pozostaje związany.
Nie ulega wątpliwości, że do dnia wniesienia skargi Dyrektor Zakładu Karnego [...] nie udostępnił skarżącemu żądanych przez niego informacji publicznych. Pozostawał zatem w bezczynności. Jednak w okresie pomiędzy wniesieniem skargi, a dniem wyrokowania organ ten za pismem z dnia 4 kwietnia 2013 r. ostatecznie udostępnił P. K. wszystkich informacji o sprawach publicznych, których się domagał. Część informacji przekazano mu także wcześniej. Dlatego Sąd obowiązany był postępowanie sądowe umorzyć, o czym na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono w sentencji postanowienia.
W toku postępowania przyznano skarżącemu prawo pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wobec wniosku pełnomocnika (k. 72), stosownie do art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 461), przyznano mu wynagrodzenie powiększone o należny podatek od towarów i usług.