Uzasadnienie
Stowarzyszenie "O" (dalej zwane skarżącym lub stowarzyszeniem), wnioskiem z 5 lutego 2021 r. zwróciło się do Wójta Gminy Nozdrzec o udostępnienie mu informacji publicznej, w zakresie sposobu i skutków wykonywania zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie", przewidzianego w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 572).
We wniosku sprecyzowano, że chodzi w nim o podanie następujących informacji:
- - z kim gmina miała zawarte, obowiązujące w 2020 r. umowy, albo komu udzielała doraźnych zleceń na wyłapywanie/odławianie bezdomnych zwierząt?
- - z kim gmina miała zawarte, obowiązujące w 2020 r. umowy, albo komu udzielała doraźnych zleceń na zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom?
- - ilu bezdomnym zwierzętom (z podziałem na psy i koty) zapewniono opiekę na koszt gminy w 2020 r.?
- - jaki był w 2020 r. koszt realizacji całego zadania przewidzianego ustawą o ochronie zwierząt (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie i inne) ?
Oprócz tego stowarzyszenie zwróciło się o udostępnienie treści i postaci umów, wraz z ich załącznikami, o zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom w 2020 r.
W swoim wniosku stowarzyszenie zaznaczyło, że prosi o przesłanie żądanych przez siebie skanów dokumentów drogą elektroniczną.
W dniu 21 czerwca 2021 r. stowarzyszenie skierowało pierwszy monit do organu, w związku z nieustosunkowaniem się przez niego do wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Kolejny pisemny monit do Wójta Gminy Nozdrzec stowarzyszenie wystosowało 5 sierpnia 2021 r., w związku, jak to określono w jego treści, z nieotrzymaniem odpowiedzi na swój wniosek z 5 lutego 2021 r., o udostępnienie informacji publicznej.
Monit ten stowarzyszenie ponowiło 5 września 2021 r.
Wójt Gminy Nozdrzec, w przesłanej do skarżącego stowarzyszenia odpowiedzi z 4 marca 2022 r. poinformował, iż reprezentowana przez niego gmina w 2020 r. miała zawartą umowę na wyłapywanie i odławianie bezdomnych zwierząt z K. K., prowadzącym w [...] gabinet weterynaryjny. Z tym samym podmiotem miała zawartą umowę na zapewnienie opieki nad zwierzętami.
W dalszej części pisma zawarto informację, zgodnie z którą, w 2020 r., Gmina Nozdrzec zapewniła opiekę 16 psom i 16 kotom, a łączny koszt realizacji całego zadania, przewidzianego w ustawie o ochronie zwierząt, w 2020 r. wyniósł 18 819,10 zł.
Wraz z odpowiedzią, stowarzyszeniu przesłano skany umów, których domagało się ono w swoim wniosku.
W dniu 21 lutego 2022 r., tj. przed otrzymaniem odpowiedzi na swój wniosek, co nastąpiło 4 marca 2022 r., stowarzyszenie wniosło skargę na bezczynność Wójta Gminy Nozdrzec, domagając się zobowiązania tego organu do rozpatrzenia swojego wniosku, stwierdzenia że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także przyznania od Wójta Gminy Nozdrzec sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), a także zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania.
W treści skargi podkreślono, że w zakresie procedowania wniosku stowarzyszenia Wójt Gminy Nozdrzec dopuścił się rażącej bezczynności o czym świadczy to, że od momentu złożenia wniosku do chwili wniesienia skargi upłynęło 12 miesięcy.
Zdaniem skarżącego, wobec wyjątkowej obstrukcji ze strony organu, do którego skierowany został wniosek, przyznanie sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., jest jak najbardziej zasadne.
Końcowo stowarzyszenie podkreśliło, że wobec niewydania decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwanej dalej u.d.i.p.), wniesiona przez nie skargą jest jak najbardziej zasadna.
Wójt Gminy Nozdrzec, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż po otrzymaniu skargi na bezczynności, która została wniesiona za jego pośrednictwem do Sądu, niezwłocznie udzielił precyzyjnej odpowiedzi na postawione we wniosku skarżącego pytania.
Odnosząc się do opóźnienia w udzieleniu odpowiedzi na zadane przez skarżące stowarzyszenie pytania Wójt Gminy Nozdrzec stwierdził, że wyciągnie konsekwencje wobec odpowiedzialnego za to pracownika. Jednocześnie organ podkreślił jednak ograniczenia i utrudnienia w funkcjonowaniu urzędu gminy, w momencie wpłynięcia wniosku stowarzyszenia.
Końcowo organ zaznaczył, że wobec opóźnienia w uzyskaniu odpowiedzi, stowarzyszenie nie poniosło żadnej straty, co sprawia, że jego żądanie przyznania odpowiedniej sumy jest niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Składając do Sądu skargę na bezczynność Wójta Gminy Nozdrzec skarżące stowarzyszenie wystąpiło o zobowiązanie tego organu do udzielenia odpowiedzi na jego wniosek o udostępnienie mu informacji publicznej, a także przyznanie od tego organu na swoją rzecz sumy pieniężnej, w związku z dopuszczeniem się przez niego rażącej bezczynności.
Odnosząc się do żądań skarg, w kontekście stanowiska organu, stwierdzić należy, że w momencie wniesienia skargi, tj. 21 lutego 2022 r., wniosek skarżącego stowarzyszenia o udostępnienie mu informacji publicznej pozostawał niezałatwiony. Odpowiedzi na zawarte w nim pytania organ udzielił dopiero po wniesieniu skargi, tj. 4 marca 2022 r., przesyłając skarżącemu również skany żądanych przez niego dokumentów.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że stan bezczynności organu trwał ponad rok, licząc od upływu terminu przewidzianego na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej (zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin ten wynosi 14 dni), aż do 4 marca 2022 r., kiedy to organ udzielił skarżącemu żądanych przez niego informacji. Organ pozostawał w bezczynności także w momencie wniesienia przez stowarzyszenie skargi do Sądu, wobec czego brak jest podstaw do uznania niedopuszczalności skargi, w kontekście uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19 (dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl), a w konsekwencji jej odrzucenia z tego powodu.
Dopiero po złożeniu skargi przez stowarzyszenie Wójt Gminy Nozdrzec załatwił jego wniosek, udzielając odpowiedzi na wszystkie zawarte w nim pytania i przesyłając żądane przez niego dokumenty. W tej sytuacji, wobec takiego stanu rzeczy, brak jest podstaw do zobowiązania organu do udzielenia odpowiedzi na pytania skarżącego i przesłania wskazanych we wniosku dokumentów, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
Z uwagi na powyższe Sąd, kierując się art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ograniczył się do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności, która trwała od 20 lutego 2021 r., do 4 marca 2022 r.
Fakt pozostawania przez Wójta Gminy Nozdrzec w bezczynności, w okolicznościach przedmiotowej sprawy jest niewątpliwy. Dodatkowo został przyznany przez sam organ, który najpierw tłumaczył go najpierw zmianami kadrowymi w urzędzie (takie stanowisko zawarte zostało w piśmie z 4 marca 2022 r., skierowanym do skarżącego stowarzyszenia), a następnie, w odpowiedzi na skargę, niedopełnieniem obowiązków przez swojego pracownika, któremu powierzono załatwienie wniosku skarżącego i skutkami ograniczeń pandemicznych.
Pomimo przyznania przez organ pozostawania w bezczynności, w związku z procedowaniem wniosku skarżącego, na gruncie przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenie, że organ uwzględnił w całości skargę stowarzyszenia w ramach tzw. autokontroli, tj. w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. Wynika to zaś z tego, że choć Wójt Gminy Nozdrzec przyznał fakt pozostawania przez siebie w bezczynności, to nie odniósł się do pozostałych żądań skargi, w ramach których stowarzyszenie wystąpiło o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także przyznanie od organu odpowiedniej sumy pieniężnej, w związku z jego bezczynnością.
Orzekając zgodnie z art. 149 § 1 a P.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność, której dopuścił się Wójt Gminy Nozdrzec, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Konkluzja tego rodzaju jest następstwem takich okoliczności jak: czasookres pozostawania przez organ w bezczynności, wynoszący ponad rok, ignorowanie kierowanych przez stowarzyszenie monitów, a także sposób, w który organ tłumaczy pozostawanie w bezczynności, w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżonego.
Jeżeli chodzi o czas pozostawania przez organ w bezczynności, to wyniósł on ponad rok. Był on więc wystarczająco długi, w stosunku do ustawowego terminu, przewidzianego na udzielenie informacji publicznej (zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., wynoszącego 14 dni) aby zakwalifikować ten stan, jako będący następstwem rażącego naruszenia prawa.
Wójt Gminy Nozdrzec nie tylko nie skorzystał z przewidzianej w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. możliwości przedłużenia terminu do załatwienia wniosku stowarzyszenia, ale także zignorował jego trzy monity. Taki sposób postępowania organu uznać należy nie tylko za nieznajdujący jakichkolwiek podstaw prawnych, ale także naganny, jako będący wyrazem lekceważenia realizacji ustawowych obowiązków, jak również lekceważenia stron, korzystających z uprawnień, będących korelatem przedmiotowych obowiązków.
Także w odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Nozdrzec nie zajął jednoznacznego stanowiska w kwestii powodów niezałatwienia wniosku stowarzyszenia. Z jednej bowiem strony przyznał, że pozostawał w bezczynności, tłumacząc to niedopełnieniem obowiązków przez swojego pracownika, z drugiej jednak fakt nieustosunkowania się we właściwym czasie do wniosku stowarzyszenia tłumaczył skutkami pandemii i związanymi z tym ograniczeniami. Wcześniej zaś, w kierowanym do skarżącego piśmie z 4 marca 2022 r., swoją bezczynność argumentował zmianami kadrowymi w obsługującym go urzędzie.
Wskazane wyżej okoliczności świadczą o tym, że organ do końca nie jest skłonny przyznać pozostawania w bezczynności, co słusznie zarzuca mu stowarzyszenie, a uwzględnienie wniosku wynika raczej z przyjętej przez niego strategii procesowej, będącej reakcją na wniesienie skargi do Sądu, niż z rzeczywistej woli wyeliminowania nieprawidłowości w swoim działaniu.
Na marginesie niniejszych rozważań dodać należy, że ograniczeniami pandemicznymi nie można tłumaczyć bezczynności trwającej prawie rok, zwłaszcza że w tym czasie urząd gminy funkcjonował, wykonując pozostałe swoje obowiązki. Oprócz tego przedmiot żądania wniosku stowarzyszenia był jasny, a udzielenie odpowiedzi na postawione w nim pytania nie wymagało podejmowania nadzwyczajnych działań.
Tak więc, z uwagi na powyższe, Sąd stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy Nozdrzec miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Korzystając z jednej z dwóch alternatywnie przewidzianych w art. 149 § 2 P.p.s.a. możliwości, obejmującej wymierzenie organowi grzywny lub przyznanie od organu odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz strony Sąd, z uwagi na charakter stwierdzonej bezczynności i postawę organu, niejednoznaczną nawet wobec wniesienia przez stronę skargi, zdecydował się na drugą z wyżej wymienionych opcji. Przyznanie odpowiedniej sumy na rzecz strony, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wypełni bowiem skutecznie zarówno funkcję represyjną wobec organu – mającą na celu odwiedzenie go od stosowania w przyszłości tego rodzaju nielegalnych praktyk, o jakich mowa na gruncie przedmiotowej sprawy, jak również w pewnym zakresie kompensacyjną, wobec strony, której prawa i interesy zostały naruszone.
Odnosząc się do twierdzeń Wójta Gminy Nozdrzec o braku podstaw do przyznania skarżącemu odpowiedniej sumy na jego rzecz, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., z powodu niedoznania przez skarżącego szkody materialnej, stwierdzić należy, że skorzystanie przez sąd z możliwości przewidzianej w przywołanym powyżej przepisie nie jest w jakikolwiek sposób powiązane z wystąpieniem po stronie skarżącego szkody, wyłącznie w jej materialnym wymiarze i koniecznością jej naprawienia. Przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej ma bowiem na celu, oprócz funkcji dyscyplinującej organ, przynajmniej w ograniczonym zakresie, także kompensację doznanego przez stronę uszczerbku, przede wszystkim w jego wymiarze niematerialnym.
W związku z powyższym Sąd przyznał od Wójta Gminy Nozdrzec na rzecz skarżącego stowarzyszenia sumę pieniężną, w wysokości 500 zł, w związku z dopuszczeniem się przez organ bezczynności. Taki wymiar przyznanej sumy pieniężnej mieści się w dolnych granicach kwoty możliwej do przyznania, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., a kształtującej się maksymalnie do wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jej wysokość odzwierciedla wagę naruszonych przez organ obowiązków, wypełniając także postulaty wynikające z potrzeby przeciwdziałania wystąpieniu podobnych naruszeń w przyszłości.
Kierując się art. art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a. Sąd zasądził od Wójta Gminy Nozdrzec na rzecz skarżącego stowarzyszenia kwotę 100 zł, tytułem zwrotu poniesionych przez niego kosztów postępowania, obejmujących uiszczoną przez niego, tytułem wpisu od skargi, kwotę 100 zł.