Uzasadnienie
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze z dnia 3 marca 2005 r M. M. zarzucił "całkowitą bezczynność MOPS [...]" dotyczącą przyznania mu pomocy m.in. w formie zasiłku stałego.
Z pisma skarżącego i Z-cy Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 10 marca 2005 r. Nr [...] wynika, że skarżący w dniu 21 stycznia 2005 r. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego. Od decyzji przyznającej to świadczenie wniósł odwołanie do WSA w Rzeszowie, które na podstawie art. 133 Kpa zostało przekazane przez Ośrodek zgodnie z właściwością do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Do SKO została także przekazana następna adresowana do WSA w Rzeszowie skarga na MOPS [...] z dnia 23 lutego 2005 r., niniejsza zaś skarga z dnia 3 marca 2005 r. na pracę MOPS została zgodnie z wyraźnym życzeniem skarżącego przekazana przez ten Ośrodek bezpośrednio do WSA w Rzeszowie. W jej uzupełnieniu z dnia 15 marca 2005r. skarżący ponownie zakwestionował pracę MOPS [...] twierdząc, iż pozbawiał on go prawa nabytego przez ustawy i wskazał szereg sygnatur spraw, w których miało to nastąpić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) - określanej dalej jako P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
§ 2 przewiduje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Podług § 3, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Z przepisów tych wynika, że poza kontrolą sądu pozostają skargi powszechne na działalność organów administracji publicznej załatwiane w trybie działu VIII kpa, do których rozpatrywania właściwe są organy w przepisach tych wskazane. Dotyczy to także skargi powszechnej na bezczynność organu, bowiem po myśli art.3 §2 pkt 8
Ppsa skarga do sądu że skarga na bezczynność jest dopuszczalna tylko w sprawie, w której powinna być wydana decyzja administracyjna, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie oraz na inne niż wymienione powyżej akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia lub uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Do skargi na bezczynność mają przy tym zastosowanie wszelkie unormowania dotyczące warunków wnoszenia skarg do sądu administracyjnego. Jednym z nich - w myśl art. 52 § 1 P.p.s.a. - jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie - art. 52 § 2 P.p.s.a.
W administracyjnym toku instancji oznacza to wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r.. Nr 98, póz. 1071 ze zm.), w myśl którego na niezałatwienie sprawy w kodeksowo określonych terminach służy stronie zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Oznacza to. że w każdym przypadku przed wniesieniem skargi do sądu na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 §2 pkt8 P.p.s.a. konieczne jest uprzednie zastosowanie trybu, o którym mowa w tym przepisie.
W niniejszej sprawie organem pierwszoinstancyjnym był Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej [...], a więc przed wniesieniem skargi na bezczynność (w wydaniu decyzji w przedmiocie zasiłku stałego) należało wystosować zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jako organu II instancji.
Jednocześnie należy zauważyć, że Sąd nie może z urzędu ingerować i zmieniać woli strony jednoznacznie wyrażonej w złożonej przez nią skardze z dnia 3 marca 2005 r. Jej wniesienie bezpośrednio do Sądu z pominięciem organu wyższego stopnia skutkuje jednak brakiem możliwości jej merytorycznego rozpoznania z uwagi na niewyczerpanie trybu dającego skarżącemu możliwość skutecznego zaskarżenia bezczynności organu w przedmiotowej sprawie. Skoro zatem skarżący wniósł skargę z pominięciem trybu zażaleniowego, to z uwagi na jej przedwczesność stanowi to naruszenie przepisów postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i skutkuje odrzuceniem skargi z uwagi na niewyczerpanie ustawowego toku postępowania i związaną z tym niedopuszczalnością skargi, bez badania, czy bezczynność taka miała miejsce.
Sąd wyjaśnia także, że jeżeli skarżący zamierzał zakwestionować skargą do sądu decyzję organu I instancji w przedmiocie zasiłku stałego, to tego rodzaju skarga mogłaby być wniesiona zgodnie z powołanym przepisem art. 52 po wyczerpaniu środków odwoławczych a więc po uprzednim załatwieniu odwołania skarżącego do organu II instancj i to jest Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Mając powyższe na uwadze. Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.