Uzasadnienie
Skarga B. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzuca Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu bezczynność polegającą na nierozpoznaniu złożonego przez nią dnia 5 listopada 2008r. zażalenia na bezczynność Wójta Gminy J. Stan sprawy przedstawia się następująco.
Postanowieniem z dnia [...] września 2008r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyłączyło Wójta Gminy Z. od załatwienia sprawy dotyczącej naruszenia stosunków wodnych na gruncie – na posesji nr [...], położonej w miejscowości U., stanowiącej własność B. K., wyznaczając równocześnie Wójta Gminy J. do załatwienia tej sprawy, jako organ właściwy.
W piśmie z dnia 22 października 2008r., skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, B. K. podniosła, iż pomimo wskazania Wójta Gminy J. jako organu obowiązanego do przeprowadzenia postępowania w sprawie wyżej wskazanej, do tej pory nie otrzymała decyzji administracyjnej w tej sprawie.
W dniu 5 listopada 2008r. B. K. złożyła w Samorządowym Kolegium Odwoławczym skargę na bezczynność Wójta Gminy J., zarzucając temu organowi niewydanie decyzji administracyjnej w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr [...] w miejscowości U. w terminie 30 dni, licząc od daty otrzymania postanowienia z dnia [...] września 2008r..
Następnie B. K. wystąpiła w dniu 18 grudnia 2008r. ze wskazaną na wstępie skargą do tut. Sądu na bezczynność SKO w przedmiocie nierozpoznania jej zażalenia z dnia 5 listopada 2008r. Skarżąca wniosła o wyznaczenie SKO terminu do załatwienia tego zażalenia
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009r. znak: [...] wyłączył Wójta Gminy J. od załatwienia sprawy dotyczącej naruszenia stosunków wodnych na gruncie tj. posesji nr [...] położonej w miejscowości U., stanowiącej własność B. K. W tym samym rozstrzygnięciu wyznaczył Wójta Gminy W. do załatwienia przedmiotowej sprawy.
W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, niecelowym stało się rozpoznanie złożonego zażalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego wyznacza art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a., który w pkt 8 przewiduje sprawowanie przez sąd administracyjny kontroli działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawie ze skarg na bezczynność organów w wypadkach określonych w pkt 1-4a.
Zakres przedmiotowy skargi na bezczynność wyznaczają zatem postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., co oznacza, iż zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Tak więc sąd administracyjny może orzekać w sprawie ze skargi na bezczynność polegającą na niewydaniu przez organ administracji, mimo istnienia przepisu prawa nakładającego obowiązek w tym zakresie, decyzji administracyjnej (pkt 1), postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo też postanowienia kończącego postępowanie a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do jej istoty (pkt 2), postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), innego niż określonego w pkt 1-3 aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej (dotyczącego uprawnień bądź obowiązków wynikających z przepisów prawa) oraz pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach.
Warunkiem wniesienia skargi na bezczynność jest wyczerpanie środków zaskarżenia służących skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, co wynika z art. 52 § 1 P.p.s.a. W przypadku ogólnego postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2006r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. takim środkiem zaskarżenia jest zażalenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, który przewidziany jest w art. 37 k.p.a. Przy czym wówczas, gdy w bezczynności w załatwieniu sprawy administracyjnej rozstrzyganej decyzją administracyjną pozostaje samorządowe kolegium odwoławcze, to stronie przysługuje skarga na bezczynność tego organu do sądu administracyjnego, w postępowaniu bowiem przed tym organem zgodnie z ustawą nie przysługują stronie żadne środki zaskarżenia służące do zwalczania bezczynności organu na drodze administracyjnej (tak: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r. I OSK 480/2006, LexPolonica nr 415640)
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się równocześnie, iż rozstrzygnięcie organu podjęte w trybie art. 37 k.p.a. nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Twierdzi się bowiem, iż wniesienie zażalenia na podstawie art. 37 § 1 k.p.a. jest wyłącznie warunkiem formalnym wystąpienia przez osobę zainteresowaną ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność organu I instancji. Stanowisko organu wyższego stopnia, wydane w trybie powołanego przepisu, ma charakter wpadkowy (incydentalny) i z tego względu nie może przybrać formy decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a., skoro nie rozstrzyga merytorycznie sprawy z zakresu administracji publicznej.
Ponadto, skoro brak jest szczególnych unormowań kodeksu postępowania administracyjnego o możliwości zaskarżenia tego postanowienia, stronie zatem nie przysługuje prawo podważenia tego stanowiska (postanowienia) w trybie procesowym. Niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska organu wyższego stopnia, strona może jednak wnieść skargę na bezczynność organu I instancji, gdyż spełniła warunek formalny określony w art. 37 § 1 k.p.a. i w sądowym postępowaniu ze skargi na bezczynność może ewentualnie podważać stanowisko organu wyrażone w trybie wskazanego przepisu (tak: wyrok NSA z 24.5.2001 r., IV SA 572/99, ONSA 2002, Nr 3, poz. 116, wyrok N SA z dnia 12 kwietnia 2001 r. IV SA 1866/2000, ONSA 2002/4 poz. 144).
Skoro zatem postanowienie przewidziane w art. 37 § 2 k.p.a. nie mieści się w kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2-3 P.p.s.a., do których odwołuje się pkt 8 tego paragrafu, tym samym nie służy od niego skarga do sądu administracyjnego. Oznacza to jednocześnie - w świetle tego, co wyżej zaznaczono - iż bezczynność organu wyższego stopnia w zakresie podjęcia takiego postanowienia także nie może być zaskarżona do sądu administracyjnego.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż skarga B. K. jest niedopuszczalna. Kwestionuje bowiem bezczynność organu wyższego stopnia (Samorządowego Kolegium Odwoławczego) polegającą na nierozpoznaniu wniesionego przez nią uprzednio zażalenia na bezczynność organu I instancji (Wójta Gminy J.). Tak ukształtowany przedmiot skargi nie pozwala Sądowi na nadanie jej dalszego biegu. Jak już bowiem wyżej wspomniano, stanowisko organu podjęte na podstawie art. 37 k.p.a. nie może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego, co oznacza jednocześnie, iż bezczynność organu w zakresie podjęcia owego stanowiska nie może być objęta skargą na bezczynność tego organu. Może natomiast stać się przedmiotem badania w postępowaniu sądowoadministracyjnym toczącym się na skutek skargi na bezczynność organu I instancji.
Mając na względzie przytoczone wyżej powody Sąd orzekł jak w sentencji, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a.
Ubocznie Sąd wskazuje, iż wskazanym wyżej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyłączyło Wójta Gminy J. od załatwienia sprawy dotyczącej naruszenia stosunków wodnych na gruncie tj. działce nr [...], położonej w miejscowości U. i wyznaczyło inny organ do załatwienia tej sprawy tj. Wójta Gminy W. Oznacza to, iż właściwym do przeprowadzenia postępowania i wydania rozstrzygnięcia w powyższej sprawie jest obecnie Wójt Gminy W.