Uzasadnienie
D. B., M. B. i P. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego "w przedmiocie samowolnego wybudowania przez R. Cz. w sierpniu 2005 roku ogrodzenia od ul. Z. K., bez poszanowania interesu osób trzecich", domagając się nałożenia na organ stosownego zobowiązania wynikającego z art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wskazali, że ich wniosek wraz z mapką w sprawie samowolnego wykonania ogrodzenia przez R. Cz. i naruszenia tym interesu osób trzecich – poprzez przekierowanie wód opadowych i roztopowych na działkę skarżących – został doręczony organowi w dniu 26 sierpnia 2005 r., który jednak do chwili obecnej nie podjął żadnych działań w tej sprawie. Sprawa ta pozostaje w ścisłym związku z samowolnym wykonaniem chodnika, co zostało opisane w pkt Ad. 1.2 skargi. Kierowane przez nich zażalenia do WINB /ostatnie z dnia 27.08.2008 r./ pozostają bez odpowiedzi. Zdaniem skarżących zachodzi ponad 3-letnia bezczynność organu.
W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. wskazał, że w sprawie dotyczącej wykonania ogrodzenia od strony ul. K. toczyło się postępowanie administracyjne, które przebiegało następująco: w piśmie z dnia 22 sierpnia 2005 r. /pkt 6/ skarżący poruszyli sprawę ogrodzenia od strony ul. K. Pismem z dnia [...] października 2005 r. /[...]/ poinformowano skarżących, że nie mają przymiotu strony wynikającego z prawa materialnego, tj. ustawy – Prawo budowlane /pismo to nie zostało przez skarżących przyjęte/. W dniu 19 października 2005 r. została przeprowadzona kontrola legalności robót budowlanych przy budynku mieszkalnym i na działce R. Cz. Skarżący P. B. pismem z dnia 2 listopada 2005 r. zażądał odpisu nie podjętego pisma z dnia [...] października 2005 r. /[...]/, które zostało mu /uwierzytelniony odpis/ przesłane pismem z dnia 23 listopada 2005 r.
Skarżący, odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 22 kwietnia 2009 r. dotyczące wyczerpania przez nich trybu z art. 37 K.p.a., nadesłali kserokopię pisma z dnia 27 sierpnia 2008 r. skierowanego do WINB oraz pisma z dnia 29 sierpnia 2008 r. /[...]/, wnosząc jednocześnie o traktowanie udzielonej odpowiedzi pismem z dnia 18 maja 2009 r., jako uzupełnienie wniesionej skargi na bezczynność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje
Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 3 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 – 4.
Z art. 52 § 1 i 2 powyższej ustawy wynika natomiast, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Zgodnie z art. 37 § 1 K.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego strona może wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia nad organem pozostającym w bezczynności. Wniesienie skargi do sądu na bezczynność organu jest więc możliwe wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 K.p.a.
Nie jest kwestionowane, że skarżący wyczerpali tryb przewidziany w art. 37 K.p.a. /wystąpili z zażaleniem na bezczynność PINB w J. do organu wyższego stopnia/, stąd też wniesienie przez nich skargi do Sądu na bezczynność wskazanego wyżej organu nadzoru budowlanego było dopuszczalne. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2005 r. skierowanym do PINB w J. skarżący domagali się podjęcia niezwłocznych ustaleń dotyczących samowoli budowlanej opisanej w pkt 6, tj. samowolnego wykonania przez R. Cz. ogrodzenia od strony ulicy K. Podali przy tym, jak i następnie w skardze, że budowa ogrodzenia na odcinku od wybudowanego chodnika do ich działki spowodowała przekierowanie wód opadowych na ich działkę, naruszając tym samym interes osób trzecich, czyli skarżących.
Skarżony organ uznał, że pismo z dnia [...] października 2005 r. skierowane do skarżących załatwia sprawę. nadto z odpowiedzi na skargę i dołączonego do niej protokołu z dnia 19 października 2005 r. wynika, że organ ten przeprowadził kontrolę w/s legalności wykonywania robót budowlanych przy budynku mieszkalnym i na działce R. Cz. W protokole tym odnośnie przedmiotowego ogrodzenia znajduje się jedynie zapis, iż wg oświadczenia R. Cz. miesiąc temu wykonał "daszek" betonowy na słupku ogrodzeniowym i pomalował słupki ogrodzeniowe od strony ulicy.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie albo gdy wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia bądź innego aktu lub nie podjął stosownej czynności /T. Woś, H. Krysiak-Malczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W-wa 2005 r., str. 86/.
Bezczynność organu musi istnieć w dniu rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. W warunkach rozpoznawanej sprawy należy zatem stwierdzić bezczynność skarżonego organu w zakresie załatwienia złożonego przez skarżących wniosku z dnia 22 sierpnia 2005 r.
Obowiązkiem organu /PINB w J./, który jest właściwy do załatwienia sprawy będącej przedmiotem powyższego wniosku było dokonanie oceny legalności budowy ogrodzenia od strony ul. K. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, tj. art. 28 ust. 1, art. 29 – 30. Nie do zaakceptowania przez Sąd jest natomiast załatwienie sprawy pismem z dnia [...] października 2005 r. informujący, że skarżący "w sprawie dotyczącej wykonywania robót przy budynku mieszkalnym nr 28 na działce R. Cz. – nie mają przymiotu strony...". Argumenty podane w piśmie z dnia 22 sierpnia 2005 r., w razie wątpliwości organu wymagały wyjaśnienia, ale w świetle art. 28 K.p.a. niewątpliwie status strony skarżącym przysługiwał.
Skoro więc postępowanie skarżonego organu nie zostało zakończone decyzją, przy ponownym rozpoznawaniu sprawy winien on wyjaśnić zakres wykonanych robót, tj. ogrodzenia od ul. K., w szczególności też na odcinku od wybudowanego chodnika do działki skarżących i ewentualnego na nią oddziaływania, a także daty wykonania tegoż ogrodzenia oraz dokonania oceny, czy jego wykonanie wymagało uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi. Od tych ustaleń i oceny zależeć będzie dalsze postępowanie i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w formie prawem przewidzianej.
Uznając zatem, że w okolicznościach niniejszej sprawy skarżony organ pozostaje w bezczynności, Sąd – uwzględniając skargę – wyznaczył organowi 1 miesięczny termin do wydania decyzji administracyjnej, w myśl art. 149 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 powyższej ustawy.