Uzasadnienie
W dniu 13 stycznia 2015 r. wpłynęła do tut. Sądu skarga Z. P. na bezczynność [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie usunięcia 6 punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego (dalej zwana jako: ewidencja kierowców) w związku z odbytym szkoleniem w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego [...].
Z uzasadnienia skargi i akt sprawy wynika, że w piśmie z dnia 28 listopada 2014 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji z zapytaniem, czy wskutek odbytego w dniu 25 listopada 2014 r. szkolenia zmniejszono mu liczbę punktów w ewidencji kierowców. W piśmie tym zastrzegł, że jeżeli została podjęta przez Komendanta jakakolwiek decyzja w tej sprawie, to prosi o jej przekazanie na piśmie. W odpowiedzi uzyskał informację, że szkolenie nie powoduje zmniejszenia liczby punktów wobec osoby, która przed jego odbyciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów przekroczyła 24.
W ocenie skarżącego organ pozostaje bezczynny w usunięciu 6 punktów z ewidencji kierowców, ponieważ szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) dalej zwana: "Prd", powinno skutkować takim zmniejszeniem, a powołany przepis nie określa jakichkolwiek dalej idących warunków. Natomiast przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. jest sprzeczny z ww. artykułem, jak też wykracza poza delegację ustawową określoną w art. 130 ust. 4 Prd.
W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej odrzucenie – z powodu niewyczerpania trybu skargowego, ewentualnie o jej oddalenie - z powodu bezzasadności. W niniejszej sprawie brak było bowiem podstaw do uwzględnienia wniosku strony, jako że w okresie od 25 stycznia 2013 r. do 22 listopada 2013 r. popełnił wykroczenia, za które suma przypisanych punktów przekroczyła 24, a szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego odbył dopiero w dniu 25 listopada 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana "Ppsa".
W myśl art. 3 § 2 Ppsa, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, a z mocy pkt 8 również bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w ww. przypadkach.
Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest istnienie sprawy administracyjnej, której organ - pomimo istnienia prawnego obowiązku – na żądanie strony lub z urzędu, nie załatwia w jednej z wymienionych nazwanych form przejawu działalności administracji publicznej.
Na sprawę administracyjną składają się elementy podmiotowe oraz przedmiotowe. Do pierwszych zaliczyć należy uczestników zawiązanego stosunku prawnego o charakterze publicznoprawnym (stronę postępowania oraz organ właściwy do załatwienia sprawy), a do drugich zgłoszone przez stronę żądanie podlegające rozstrzygnięciu w sposób władczy i jednostronny przez organ. Sprawę administracyjną stanowi więc "przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego" (cyt. za T. Wosiem [w:] H. Knysiak, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, W-wa 2012, komentarz do art. 1; zob. także T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna, Kraków 2004). Brak któregokolwiek z wymienionych substratów świadczy o braku sprawy, w załatwieniu której organ może pozostawać bezczynny.
Innymi słowy, skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna w przypadku, gdy przedmiotem bezczynności jest niewydanie aktu lub niepodjęcie czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa w konkretnej sprawie, ponieważ skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2004 r. OSK 247/04).
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zagadnienie przypisywania kierowcom naruszającym przepisy ruchu drogowego punktów reguluje ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 600) dalej zwana: "Ukr" (zob. art. 98), która zastąpi odpowiednie unormowania zawarte w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) dalej zwana: "Prd" oraz przepisach wykonawczych wydanych na jej podstawie. Niemniej, z uwagi na treść art. 139 pkt 3 Ukr, ustawa ta w zakresie dotyczącym m.in. przepisu art. 98 (określającego zasady punktowania za naruszenie przepisów ruchu drogowego) oraz art. 136 ust. 1 – 3 (określających zasady przenoszenia wpisów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, o której mowa w art. 130 Prd, do centralnej ewidencji kierowców), wejdzie w życie dopiero z dniem 4 stycznia 2016 r. Tak więc w obecnym stanie prawnym nadal pozostają w mocy przepisy Prd dotyczące ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez komendantów wojewódzkich Policji i dokonywania w niej wpisów punktów za stwierdzone naruszenia przepisów ruchu drogowego.
W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych zasadnie przyjęto, że wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, podobnie jak odmowa usunięcia wpisu, ma charakter czynności materialnotechnicznej – czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 września 2014 r. I OSK 1968/14, z dnia 30 sierpnia 2011 r. I OSK 1413/11, z dnia 9 marca 2010 r. I OSK 329/10, wyroki: z dnia 4 kwietnia 2013 r. I OSK 127/13 i z dnia 15 września 2010 r. I OSK 1456/09). W obu bowiem przypadkach organ administracji publicznej w sposób jednostronny i władczy rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu, jako że z wpisem do ewidencji kierowców łączą się określone w ustawie uprawnienia i obowiązki osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami.
Z tego też powodu co do zasady dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego zarówno na sam wpis, jak i na odmowę wykreślenia wpisu ("usunięcia" punktów) z ewidencji kierowców, a przez to również na bezczynność właściwego organu w takich sprawach. Co do zasady droga sądowa jest zatem dopuszczalna, jeżeli chodzi o kategorię (rodzaj) spraw.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie usunięcia punktów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Według skarżącego, domagał się on od organu wydania stosownej "decyzji" w sprawie usunięcia punktów w związku z odbytym szkoleniem. Analiza pisma skarżącego z dnia 28 listopada 2014 r. nie pozwala jednak na podzielenie stanowiska wyrażonego w skardze. Brak w tym piśmie skonkretyzowanego żądania dotyczącego usunięcia punktów z ewidencji kierowców, którym organ byłby związany i które zainicjowałyby postępowanie w sprawie. Zawarta jest w nim jedynie prośba o udzielenie przez organ informacji o określonej sytuacji faktyczno-prawnej, tj. czy wskutek odbytego szkolenia "zatarto" punkty w ewidencji, a jeżeli wydano w tym przedmiocie jakąś decyzję – o przesłanie jej pytającemu na piśmie. Na zapytanie to udzielono stosownej odpowiedzi, w której poinformowano pytającego o stanie rejestru oraz przepisach prawa regulujących zasady prowadzenia ewidencji.
W piśmie organu z dnia 3 grudnia 2014 r. nie użyto władczej formy świadczącej o odmowie usunięcia punktów z ewidencji rozstrzygającej negatywnie o zgłoszonym żądaniu, jako że żądania takiego do tego organu nie skierowano. Z tego też powodu skierowanie przeciwko komendantowi wojewódzkiemu Policji skargi na bezczynność w załatwieniu sprawy, która przed tym organem nie została zainicjowana wnioskiem strony, a organ ten nie miał obowiązku dokonać czynności usunięcia punktów z ewidencji z urzędu, gdyż odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prd, po dniu przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej liczby punktów określonej w art. 130 ust. 2 i art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prd nie uprawnia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem do zmniejszenia liczby przypisanych uprzednio punktów w ewidencji (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 czerwca 2013 r. I OSK 15/12 oraz I OSK 63/12, z dnia 24 października 2012 r. I OSK 1552/11, z dnia 16 grudnia 2010 r. I OSK 275/10, z dnia 20 października 2011 r. I OSK 1812/10, czy też wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2013 r. II SA/Rz 236/13), uznać należało za niedopuszczalne w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa.
Jak bowiem podano wyżej, skarga na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa, jest dopuszczalna tylko w sytuacji, gdy toczy się postępowanie, które powinno zostać zakończone jednym z aktów administracyjnych określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 Ppsa. Skoro sprawy takiej nie zainicjowano nie można przyjąć, że organ mógł pozostawać bezczynny w jej załatwieniu, a Sąd mógłby wobec takiego organu zastosować środki określone w art. 149 Ppsa, ponieważ w taki sposób doszłoby do wykreowania przez Sąd żądania, które dotychczas nie zostało skierowane przez kierowcę do właściwego organu. Podkreślenia zatem wymaga, że celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, a rolą sądu administracyjnego jest skontrolowanie, czy organ rzeczywiście nie podjął działania, do którego był zobowiązany. Natomiast za treść żądania usunięcia punktów z ewidencji kierowców nie można było uznać samej skargi, ponieważ jej adresatem był sąd administracyjny, a nie organ prowadzący ewidencję kierowców.
Z podanych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 Ppsa.