Uzasadnienie
W dniu 18 lutego 2010 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga E. Z. na bezczynność Arcybiskupa J. M. Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski, Metropolity P., polegającą na nieudzieleniu odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia 25 stycznia 2010, w którym domagał się zweryfikowania doniesień prasowych na temat związków pomiędzy interwencją drogową policjanta drogówki w U. D. w stosunku do Arcybiskupa, a osadzeniem tego policjanta w zakładzie karnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm. i sprost.) Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Zasadniczym kryterium tej kontroli, stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) jest zgodność działalności administracji publicznej z prawem. Z powołanych unormowań wynika iż, sądowa kontrola administracji publicznej nie ma charakteru bezwzględnego, nie obejmuje każdej podejmowanej przez nią aktywności. Zakres sądowej kontroli administracji określony został – stosownie do postanowień art. 184 Konstytucji – w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej jako P.p.s.a. Jak wynika z jej art. 3 § 1 sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Ramy tej kontroli ustawodawca zakreślił w art. 3 § 2 P.p.s.a. poprzez wskazanie odpowiednich form działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż kontrola sądowo-administracyjna, co do zasady, rozciąga się wyłącznie na tę aktywność administracji publicznej, która podejmowana jest w formach wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Działania administracji, których nie da się sklasyfikować, jako jednej z form wskazanych w powołanym przepisie nie podlegają kontroli sądowej, a próby jej zainicjowania poprzez wniesienie skargi nie będą skuteczne. Należy zatem wskazać, iż sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4.
Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, iż możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej ograniczona została wyłącznie do tych wypadków, gdy przepisy prawa zobowiązują go do wydania jednego z aktów, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.
Skarga będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności polegającej na nieudzieleniu odpowiedzi przez Arcybiskupa J. M. odpowiedzi na pismo skarżącego, w którym domagał się odniesienia się przez ww. do doniesień prasowych na temat związków pomiędzy interwencją drogową policjanta drogówki w U. D. w stosunku do Arcybiskupa, a osadzeniem tego policjanta w zakładzie karnym. Tak ukształtowany przedmiot skargi nie pozwala pozytywnie zweryfikować go jako bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Arcybiskup, Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski, Metropolita P. nie jest organem administracji publicznej. W żadnym razie nie można bowiem uznać, iż jest to powołany przepisami prawa powszechnie obowiązującego podmiot, którego zadaniem jest sprawowanie administracji publicznej, a więc realizowanie funkcji państwa.
Stosownie do treści art. 25 Konstytucji ustrój Rzeczypospolitej Polskiej ukształtowany jest na zasadzie rozdziału Kościoła od państwa. Organów administracji kościelnej nie można więc utożsamiać z organami administracji publicznej. Oznacza to, że Arcybiskup nie jest uprawniony do sprawowania administracji publicznej, a w konsekwencji, nie jest również uprawniony do działania w formach wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Nie ma zatem uzasadnionych podstaw by twierdzić, że można mu zarzucić bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Skarga na bezczynność przysługuje bowiem wyłącznie wówczas, gdy z mocy przepisu prawa organy administracji publicznej zobligowane są do podjęcia aktywności w jednej z form wskazanych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a.; a więc wówczas gdy winny wydać decyzję, postanowienie, lub inny akt, albo gdy mają obowiązek podjęcia czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Oznacza to, iż zaskarżenie bezczynności administracji publicznej dopuszczalne jest jedynie w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności – T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 2004, s. 83-84. Nieudzielenie odpowiedzi na żądanie ustosunkowania się do informacji prasowych przez piastuna organu administracji kościelnej, w żadnym razie wymogów powyższych nie spełnia.
Uwzględniając całość powyższego Sąd, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.