Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] M.O. wniosła skargę, za pośrednictwem organu, na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przy ustaleniu prawa do renty z powodu niezdolności do pracy. Skarżąca wskazała na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki oraz rażące nieprawidłowości w trakcie całego procesu orzeczniczego toczącego się w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
W odpowiedzi na skargę, zawartej w piśmie z dnia [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przystępując do rozpoznania skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje zatem orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie określonym w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., a w innych sprawach tylko wówczas, gdy ustawa szczególna tak stanowi. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nie istotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 26 października 2012 r. sygn. akt II OSK 1956/12 publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Przedmiotem skargi M.O. jest przewlekłość Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie ustalenia prawa do renty.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w myśl art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności:
- 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych;
- 2) przebiegu ubezpieczeń;
- 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek;
3a)ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek;
- 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;
- 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Od decyzji Zakładu, przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (ust. 2 i 3 art. 83).
Zgodnie z art. 4778 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Odwołania od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji (art. 4779 § 1 K.p.c.), a jeżeli organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu (art. 4779 § 4 K.p.c.).
Z przytoczonych regulacji wynika, że postępowanie w sprawie ustalenia prawa do renty ustawodawca poddał kognicji sądów powszechnych. W związku z powyższym, zarzucana w skardze przewlekłość Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ustalenia prawa do renty, nie podlega kontroli sądów administracyjnych.
Z tej przyczyny, sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 1, § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako niedopuszczalną odrzucił.