Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] Z.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w przedmiocie przyznania świadczenia przedemerytalnego. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Nadto organ wskazał, iż właściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika z treści Rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.
Jak wskazuje się w orzecznictwie, o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy stanu faktycznego i prawnego nie ulega wątpliwości, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo, jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 867/11, publ. Lex nr 1069766).
W niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka o jakiej mowa w wyżej cytowanym przepisie. Skarżący wniósł skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania świadczenia przedemerytalnego.
Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z kolei, zgodnie z art. 58 § 1 pkt. 1 ww. ustawy, sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Warunki nabywania i utraty prawa do świadczeń przedemerytalnych, uregulowane są w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 170). Decyzję w sprawie świadczenia przedemerytalnego wydaje i świadczenie to wypłaca, organ rentowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do świadczenia przedemerytalnego. Od decyzji organu rentowego przysługują środki odwoławcze przewidziane w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, dla decyzji w sprawach emerytur i rent (art. 8 ust. 1 i 2 powołanej ustawy). W myśl art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U z 2009 r. Nr 205 poz.1585 ze zm.) od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Z powyższego wynika, że sądem właściwym w sprawach świadczeń przedemerytalnych jest sąd powszechny. Skoro zatem w tych sprawach nie jest właściwy sąd administracyjny, to skarga na bezczynność organu wniesiona przez skarżącego do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1852/07 oraz z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 420/08, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powołane przez organ Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2008 r. Nr 163 poz. 1016) w § 1 pkt 2 stanowi, iż sądy administracyjne właściwe są do rozpoznania spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28-29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zauważyć należy, że przedmiotem skargi Z.P. jest bezczynność organu rentowego w przyznaniu świadczenia przedemerytalnego. Przywołane przez organ rozporządzenie nie obejmuje swą regulacją zakresu sprawy skarżącego, która jak wyjaśniono wyżej, należy do właściwości sądów powszechnych.
Uznając zatem, iż z okoliczności niniejszej sprawy wynika oczywista bezzasadność skargi Z.P., sąd postanowił odmówić przyznania prawa pomocy stosownie do art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.