Uzasadnienie
Pismem z dnia 14 września 2020 r., W. M. – właścicielka działki nr [...], położonej w obrębie L. - wystąpiła do Inspektor Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli prowadzonych na terenie działki nr [...] w L., której właścicielką jest G. S. robót budowlanych.
Pismem z dnia 19 listopada 2020 r. wnioskodawczyni została poinformowana - na podstawie art. 36 § 1 i 2 k.p.a. - iż sprawa nie zostanie załatwiona w terminie określonym w art. 35 tej ustawy z przyczyn niezależnych od organu (ogłoszenie stanu epidemii - brak możliwości przeprowadzenia czynności kontrolnych oraz przyjmowania petentów w siedzibie urzędu).
Pismem z dnia 5 lutego 2021 r. W. M. wniosła ponaglenie do Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., w którym wskazała, że brak jest przeszkód, aby organ powiatowy podjął czynności w celu załatwienia przedmiotowej sprawy.
Pismem z dnia 31 maja 2021 r., zawiadomiono G. S. o terminie przeprowadzenia oględzin robót budowlanych na działce nr [...] w L., natomiast pismem z dnia 11 czerwca 2021 r., poinformowano wnioskodawczynię o niemożności przeprowadzenia oględzin ww. nieruchomości, zaplanowanych na dzień 10 czerwca 2021 r.
W dniu [...] czerwca 2021 r. organ powiatowy przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził, że Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się bezczynności w ww. sprawie, oraz stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa i wyznaczył Inspektor Nadzoru Budowlanego dodatkowy termin 7 dni, od otrzymania niniejszego postanowienia, na załatwienie przedmiotowej sprawy, poprzez poinformowanie W. M. o sposobie załatwienia jej pisma z dnia 14 września 2020 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że pismo wnioskodawczyni z dnia 14 września 2020 r. stanowi skargę w rozumieniu przepisów k.p.a. i wymagało przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. (skargi i wnioski) oraz udzielenia jej odpowiedzi o sposobie załatwienia tej skargi na podstawie art. 237 § 3 k.p.a. Takiej odpowiedzi na ww. skargę W. M. nie mogło stanowić pismo Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 19 listopada 2020 r., jak również pismo tego organu z dnia 31 maja 2021 r., o zamiarze przeprowadzenia oględzin przedmiotowej nieruchomości - bowiem pismo to nie zostało do skarżącej skierowane, ani nawet przesłane jej do wiadomości. Zdaniem organu, za odpowiedź nie można uznać również pisma organu powiatowego z dnia 11 czerwca 2021 r., informującego o niemożności przeprowadzenia oględzin nieruchomości.
Natomiast, jak wynika z akt sprawy, organ powiatowy przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] czerwca 2021 r. i na tej podstawie mógłby udzielić wnioskodawczyni stosownej odpowiedzi na jej skargę z dnia 14 września 2020 r.
Pismami z dnia [...] lipca 2022 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił G. i L. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku gospodarczego na terenie działki nr [...] w L. oraz poinformował W. M. o sposobie załatwienia jej pisma z dnia 14 września 2020 r., wskazując, że w dniu [...] czerwca 2021 r. przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości, w trakcie których stwierdził, że przy skarpie wybudowano ściany z bloczków betonowych o grubości 38 cm, które są zbrojone i zalane betonem, zaś wysokość ścian wynosiła około 2,50 m, jak również że w sprawie budowanego budynku gospodarczego na terenie ww. działki zostało wszczęte postępowanie administracyjne.
Pismem z dnia 9 września 2021 r. organ powiatowy ponownie poinformował W. M., że w dniu [...] czerwca 2021 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie budowanego przez L. S. budynku gospodarczego na terenie działki nr [...] w miejscowości L., informując jednocześnie wnioskodawczynię, że nie jest stroną prowadzonego postępowania administracyjnego i dalsze informacje na temat przebiegu przedmiotowej sprawy nie będą jej udzielane.
Pismem z dnia 15 marca 2022 r. W. M., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 14 września 2020 r., wnosząc o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi oraz stwierdzenie, że dopuścił się on bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
Zdaniem skarżącej, Inspektor Nadzoru Budowlanego nie wykonał ciążących na nim obowiązków wyrażonych w art. 35 k.p.a. oraz art. 36 § 1 k.p.a. Ponadto, naruszone zostały przepisy dotyczące terminu załatwiania wniosku wskazane w art. 244 § 1 w zw. z art. 237 § 1 k.p.a. Organ powiatowy był zobowiązany do zawiadomienia skarżącej o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy, lecz tego obowiązku również nie wykonał. Tym samym dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie nie doszło do bezczynności Inspektor Nadzoru Budowlanego, a tym samym skarga W. M. jest bezzasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje
Na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Przedmiotem skargi jest bezczynność Państwowego Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB), w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 14 września 2020 r., o przeprowadzenie kontroli wykonywanych na sąsiedniej działce robót budowlanych.
Z przedłożonych Sądowi akt postępowania wynika, że skarżącą poinformowano – pismem z dnia 19 listopada 2020 r. o braku możliwości podjęcia czynności kontrolnych w związku z ogłoszonym stanem epidemii. Na skutek złożonego przez skarżącą ponaglenia z dnia 5 lutego 2021 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (ZWINB), uznając ponaglenie za zasadne, wyznaczył organowi powiatowemu dodatkowy siedmiodniowy termin na załatwienie sprawy, poprzez przekazanie skarżącej informacji o sposobie załatwienia jej wniosku.
Z uzasadnienia postanowienia organu wojewódzkiego wynika, że wniosek skarżącej potraktowany został jako skarga w rozumieniu przepisów Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 – j.t.), dalej jako "k.p.a." Stąd też ZWINB wskazał na konieczność załatwienia skargi w sposób wskazany w art. 238 k.p.a., poprzez pisemne zawiadomienie skarżącej o sposobie załatwienia jej skargi na podstawie wyników przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2021 r. oględzin nieruchomości.
Takie zawiadomienie zostało do skarżącej skierowane pismem z dnia 9 lipca 2021 r., w którym poinformowano skarżącą o wynikach przeprowadzonych w dniu [...] czerwca 2021 r. oględzin nieruchomości – działki nr [...] w L. gm. D. P., a także tym, że sprawie zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Następnie organ, pismem z dnia 9 września 2021 r. poinformował skarżącą, że nie uznał jej za stronę postępowania i w związku z powyższym nie będzie jej udzielał dalszych informacji na temat przebiegu postępowania.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że postępowania, o których mowa w dziale 5a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 235 – j.t.), dalej jako "u.p.b.", stosownie do art. 53a § 1 tej ustawy wszczynane są z urzędu. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, iż przywołany przepis stanowi lex specialis w stosunku do art. 61a k.p.a., bowiem przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie może być wszczęte na wniosek rozumiany jako "żądanie strony". Nie ma zatem podstaw do wydawania postanowienia o odmowie wszczęcia postepowania w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego stwierdzi, w związku z pismem domagającym się wszczęcia postępowania, że nie ma podstaw do jego wszczęcia. W takim wypadku wystarczającym jest poinformowanie strony o podjętych działaniach i braku podstaw do wszczęcia postępowania (por. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 12 lipca 2022 r., sygn.. akt II SAB/56/22, WSA w Gdańsku z dnia 22 września 2021 r., sygn.. akt II SA/Gd 442/21, II SA/Bd 89/21, dostępne w CBOiSA, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie oznacza to, że organ nadzoru budowlanego może nie podejmować czynności kontrolnych w związku z otrzymanym sygnałem o możliwych nieprawidłowościach. W każdym wypadku otrzymania pisma domagającego się podjęcia czynności kontrolnych organ zobligowany jest do podjęcia działań zmierzających do ustalenia, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu. Wówczas pismo takie powinno zostać potraktowane jako skarga w rozumieniu art. 227 k.p.a., a organ o sposobie jej załatwienia powinien zawiadomić składającego skargę. Przy czym, w przypadku, gdy skarga okazała się niezasadna i brak jest podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu wystarczającym jest udzielenie odpowiedzi w zwykłej formie pisemnej, natomiast w sytuacji, gdy organ uzna, że istnieją podstawy do wszczęcia postępowania z urzędu winien o tym zawiadomić wnioskodawcę. W takim wypadku organ winien również rozważyć, czy wnioskodawcy przysługuje w tym postępowaniu przymiot strony. Od tego bowiem będzie zależał dalszy udział wnioskodawcy w prowadzonym przez organ postępowaniu.
Na gruncie badanej sprawy organ rozpatrzył wniosek skarżącej jako skargę i – stosownie do wytycznych zawartych w postanowieniu ZWINB z dnia [...] lipca 2021 r., zawiadomił ją o sposobie załatwienia sprawy, informując o wynikach przeprowadzonych na jej wniosek oględzin oraz o wszczęciu – z urzędu, postępowania administracyjnego. W późniejszym terminie informując również o tym, że nie uznał skarżącej za stronę postępowania. W ocenie Sądu zatem, wniosek skarżącej prawidłowo został potraktowany jako skarga i tak też został załatwiony. Zauważyć przy tym należy, że ponaglenie z dnia 5 lutego 2021 r. zostało złożone przez skarżącą przed wszczęciem postępowania, a jego skutkiem było wydanie przez ZWINB postanowienia, w którym ponaglenie to uznano za zasadne i udzielono organowi wytycznych co do prawidłowego sposobu załatwienia sprawy i organ powiatowy do wytycznych tych się zastosował. Zdaniem Sądu, sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącej została zatem w trybie skargowym załatwiona zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi. W tym sensie organ nie pozostaje zatem bezczynny.
Odrębną kwestią pozostaje, czy skarżącej w prowadzonym postępowaniu przysługuje przymiot strony. Skarżąca mogłaby kontestować stanowisko organu w tym zakresie i wnieść skargę na bezczynność organu po uprzednim wyczerpaniu trybu, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a., a więc wniesieniu ponaglenia, przy jednoczesnym umotywowaniu statusu strony w prowadzonym przez organ postępowaniu, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Uprzednio wniesione ponaglenie nie mogło wywołać skutków, o których mowa w art. 52 § 1 w związku z art. 53 § 2b p.p.s.a., bowiem wywołane wnioskiem postępowanie skargowe zostało załatwione przed wszczęciem postępowania przez organ nadzoru budowlanego, a skierowane przez organ pismo informujące o sposobie załatwienia sprawy było skutkiem między innymi ponaglenia wniesionego przez stronę.
Z tych względów Sąd, uznając skargę za przedwczesną odrzucił ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.