Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 sierpnia 2016 r. A. O. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bezczynność Burmistrza Miasta w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] r. zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W skardze wniosła o:
- - zobowiązanie organu do udostępnienia wnioskowanej informacji w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku,
- - stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa,
- - wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł,
- - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w dniu [...] r. zwróciła się do z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie diagnozy wykonanej przez B. w Centrum Kultury oraz Muzeum. Ustosunkowując się do przedmiotowego wniosku, organ pismem z dnia [...]r. powiadomił stronę, że udzielenie odpowiedzi wymaga podjęcia dodatkowych czynności mających na celu ustalenie, czy nie zachodzą przeszkody i ograniczenia prawa do informacji publicznej, jednocześnie zakreślając nowy termin do udostępnienia informacji, tj. [...] r., którego to nie dotrzymał. Strona podniosła, że w przyczynach opóźnienia podanych przez organ nie sposób doszukać się logicznego wyjaśnienia dla wskazania prawie dwumiesięcznego terminu do rozpatrzenia wniosku. Przyczyny te sprowadzają się w istocie do rozstrzygnięcia prostego problemu natury prawnej, który przy skorzystaniu z profesjonalnej obsługi prawnej nie może nastręczać większych trudności. Wyznaczenie kolejnego terminu służyło zatem jedynie nieuzasadnionemu wydłużeniu czasu rozpoznawania wniosku.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wskazał, że zgodnie z art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał skargę i przekazał informację publiczną wnioskodawczyni. Nadto wyjaśnił, że opóźnienie w udostępnieniu informacji nie wynikało ze złej woli organu. Gmina związana była umową ze spółką, która nie wyraziła zgody na udostępnienie raportu. Daleko idące wątpliwości co do możliwości udostępnienia materiału i konieczność przemyślenia argumentów podawanych z jednej strony przez prezesa B., a z drugiej przez radcę prawnego gminy spowodowały, że sprawa nie została załatwiona w terminie nakazanym ustawą. W związku z powyższym zwrócono się o odstąpienie od wymierzania organowi grzywny.
W dniu 19 września 2016 r. wpłynęło do Sądu pismo stanowiące uzupełnienie skargi, w którym skarżąca podniosła, że jej wniosek o udostępnienie informacji publicznej powinien zostać uwzględniony nie później niż w terminie 14 dni od dnia jego złożenia. Tymczasem pomiędzy dniem złożenia wniosku a otrzymaniem żądanej informacji upłynęło dni, a jedynym powodem dla którego organ zdecydował się do udzielenie informacji, było złożenie skargi do Sądu. W ocenie strony, bezczynność organu w okolicznościach niniejszej sprawy była bezsporna, wyraźna i oczywista, a zatem może być uznana za mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Również wniosek o wymierzenie grzywny jest uzasadniony, gdyż będzie dyscyplinował organ i przeciwdziałam podobnym praktykom w przyszłości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako P.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. J. Woś, wyd. LexisNexis, Warszawa 2009 r., s.103, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lipca 2013 r. sygn. akt II SAB/Wa 194/13, dostępny w Internecie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2).
W niniejszej sprawie skarżąca zarzuciła Burmistrzowi Miasta bezczynność w przedmiocie rozpoznania wniosku złożonego w dniu [...] r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci diagnozy przeprowadzonej w Centrum Kultury oraz Muzeum.
Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.), zwanej dalej u.d.i.p., która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.
Na gruncie tej ustawy z bezczynnością w sprawie o udostępnienia informacji publicznej możemy mówić o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy, tj. nie podejmuje w terminie czynności nakazanej prawem. Do tych czynności należy zaliczyć: udzielenie informacji publicznej co przybiera formę czynności materialno-technicznej, wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie w sprawie ale także pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji.
Poza sporem jest, że informacja wnioskowana przez skarżącą stanowiła informację publiczną, rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zaś Prezydent Miasta jako organ administracji publicznej, zobowiązany był do jej udzielenia (4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p).
W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Stosownie do art. 13 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Jak wynika z akt sprawy, Prezydent w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, skorzystał z możliwości określonej w art. 13 ust. 2 ww. ustawy, gdyż pismem z dnia 23 marca 2016 r. poinformował stronę, iż informacja publiczna zostanie udostępniona do dnia 6 maja 2016 r. Jednakże stosownej informacji udzielono dopiero przy piśmie z dnia 7 września 2016 r.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że organ w dniu wniesienia skargi (tj. [...] r.) pozostawał wprawdzie w bezczynności, ale ustała ona przed dniem orzekania. Oznacza to, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, co stanowi podstawę do jego umorzenia w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie rozpoznawania sprawy już zrealizowana i to nawet jeśli organ przekroczył termin przewidziany do jej dokonania. Sąd tym samym w pełni podziela stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I OPS 6/08, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
Umorzenie postępowania sądowego nie zwalnia jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, w tym rozważenia, czy bezczynność, której dopuścił się organ miała miejsce z rażącym naruszaniem prawa.
Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość stwierdzonego naruszenia. Ocena ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności jak i jej powodów. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie Burmistrz udzielił wnioskowanej informacji publicznej z naruszeniem terminów, o których mowa w art. 13 u.d.i.p. Przy czym przekroczenie to miało charakter znaczny, albowiem załatwienie sprawy nastąpiło po upływie niemal 9 miesięcy od dnia złożenia wniosku, zaś 4 miesięcy od dnia wyznaczenia przez organ nowego terminu na udzielenia odpowiedzi. Podnoszona przez organ okoliczność, iż sprawa wymagała analizy pod kątem zaistnienia ewentualnych ograniczeń do informacji publicznej w żaden sposób nie uzasadnia przekroczenia terminu załatwienia wniosku.
Co więcej analiza akt wskazuje, że radca prawny Urzędu Miasta w opinii prawnej sporządzonej w [...] r. stwierdził, że nie zachodzą przeszkody w udostępnieniu żądanej informacji. Z kolei w dniu [...] r. Naczelnik Wydziału Organizacyjnego zwracał uwagę na konieczności udzielenia stosownej odpowiedzi na wniosek. Powyższe dowodzi, że zachowanie organu miało cechy lekceważącego i rażącego traktowania obowiązków nałożonych na niego z mocy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Te same względy przemawiają również za zasadnością wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny. Ustawodawca w tej mierze przyznaje sądowi swobodę w zakresie stwierdzenia podstaw do wymierzenia grzywny jak i określenia jej wysokości. Przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Sąd w składzie orzekającym korzystając z tej swobody uznał, że grzywna w wysokości[...] zł będzie spełniała swoją rolę dyscyplinującą i prewencyjną.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny umorzył postępowanie sądowe (pkt I wyroku) na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W pkt
II i III sentencji wyroku orzeczono zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 i 1a P.p.s.a, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
O wymierzeniu organowi grzywny rozstrzygnięto w oparciu o art. 149 § 2 ww. ustawy (pkt III), zaś w przedmiocie kosztów postępowania (pkt IV) postanowiono stosownie do art. 200 P.p.s.a. mając na uwadze, że koszty te sprowadzały się wyłącznie do uiszczonego przez skarżącą wpisu w kwocie [...] zł.