Uzasadnienie
T.Z. w dniu 7 sierpnia 2015 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się do Spółki Regionalne Wodociągi i Kanalizacja w B. o podanie informacji publicznej, a mianowicie:
- - jaka część (w procentach) środków przeznaczanych na funkcjonowanie Spółki pochodzi ze źródeł publicznych, w tym samorządowych?,
- - czy wystąpiło, a jeśli tak, to ile wyniosło łącznie zadłużenie brutto odbiorców usług komunalnych w obrębie działalności Spółki ?,
- - ilu łącznie dłużników z tytułu świadczonych usług komunalnych posiada Spółka oraz o ile osób/podmiotów wzrosło zadłużenie w relacji roku 2014 do roku 2013 i czy przeciwko tym osobom były prowadzone postępowania sądowe, a jeżeli tak, to ile takich postępowaniach miało miejsce w roku 2013 i 2014?
Nadto wniósł o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
- - czy Spółka korzysta z pomocy prawnej prawnika na etacie lub adwokata lub radcy prawnego w formie innej niż etat?
- - jakie są koszty roczne netto/brutto obsługi prawnej realizowanej na rzecz Spółki ?
- - czy na obsługę prawną był ogłaszany w latach 2010-2015 przetarg lub kierowane zapytanie ofertowe, a jeśli tak, to w jakiej formie?
T.Z. wyjaśnił, że analizuje dysproporcje w poszczególnych regionach kraju w kwestii zadłużenia osób prywatnych wobec oferowanych usług komunalnych i dlatego prosi o szybką odpowiedź drogą elektroniczną na podany we wniosku adres.
Pismem z dnia 6 listopada 2015 r. T.Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Spółki Regionalne Wodociągi i Kanalizacja w B., zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej przez nieudzielenie informacji publicznej zgodnie z żądanym zakresem.
Skarżący wniósł o:
- - zobowiązanie Spółki do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty doręczenia odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności;
- - stwierdzenie, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;
- - zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych,
- - o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a.
W uzasadnieniu T.Z. podał, że w chwili wniesienia skargi, Spółka zobowiązana do udzielenia odpowiedzi w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r., pozostawała w bezczynności co do złożonego wniosku. Zaznaczył, że wobec faktu, że Regionalne Wodociągi i Kanalizacja jest spółką komunalną, miał prawo skierować przedmiotowy wniosek, a dokumenty związane z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego są informacją publiczną. Natomiast Prezes Zarządu Spółki, jako upoważniony do reprezentowania na zewnątrz, zobowiązany jest do udzielenia odpowiedzi.
Skarżący przytoczył treść przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej odnoszących się do formy, sposobu i terminu udostępnienia informacji publicznej i wskazał, że w świetle tych przepisów Spółka dopuściła się bezczynności, naruszając art. 13 ust. 1 ww. ustawy. Tym samym zaistniały podstawy do wniesienia skargi.
Odpowiadając na skargę (pismo z dnia 8 grudnia 2015 r.) Regionalne Wodociągi i Kanalizacja w B. Spółka wyjaśniła, że w dniu 8 grudnia 2015 r. na adres poczty elektronicznej skarżącego została udzielona odpowiedź na pytania zawarte we wniosku z dnia 7 sierpnia 2015 r. Z uwagi na powyższe wniosła o uznanie skargi jako bezprzedmiotowej i o umorzenie postępowania w sprawie.
Jednocześnie Spółka załączyła między innymi odpis ww. odpowiedzi udzielonej skarżącemu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.
Natomiast stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których mogą być wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 3 P.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy.
W piśmiennictwie i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 P.p.s.a., ponieważ stosownie do treści art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014r., poz. 782 ze zm.), dalej jako "u.d.i.p.", przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza zatem, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w zakresie pozostałych czynności podejmowanych przez organ na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym do czynności materialno - technicznych w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zasadnym jest zatem stanowisko, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenie informacji publicznej jest dopuszczalna bez wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa (por.: wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2917/12).
Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje wyżej wskazana ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1-2a u.d.i.p.).
Z art. 1 u.d.i.p. wynika, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wynika natomiast, że zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Do takich podmiotów należą również komunalne jednostki organizacyjne, czy powoływane przez gminy spółki komunalne.
W ocenie Sądu, Regionalne Wodociągi i Kanalizacja w B. Spółka jest podmiotem wykonującym zadania publiczne.
Zadania publiczne to bowiem zadania realizowane powszechnie i użyteczne dla ogółu obywateli. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r., poz.1515) w celu wykonywania zadań, gmina może tworzyć jednostki organizacyjne. Art. 9 ust. 4 tej ustawy wskazuje, że zadaniami własnymi gminy są zadania użyteczności publicznej. Te zaś, określone zostały w art. 7 ust. 1 ustawy. Wskazany przepis w pkt 3 zalicza do zadań własnych gminy: sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę oraz sprawy kanalizacji. Taki też jest przedmiot działalności Spółki, do której kierowany został wniosek T.Z. z dnia 7 sierpnia 2015 r.
Należy w związku powyższym wskazać, że art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. stanowi, iż zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są w szczególności podmioty reprezentujące (...) osoby prawne samorządu terytorialnego albo (...) jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z KRS spółki Regionalne Wodociągi i Kanalizacja Spółka wynika, że jej wspólnikami jest Miasto B. i pięć gmin. Powyższe oznacza, że ww. Spółka jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych, którymi dysponuje.
Dokonując natomiast oceny wniosku skarżącego z dnia 7 sierpnia 2015 r. należy uznać, że żądane informacje mają charakter informacji publicznej. Informacje dotyczące tego, czy Spółka posiada obsługę prawną i jakie są jej koszty, odnosi się w istocie do sposobu organizacji tej spółki. To zaś zagadnienie jest wprost wymienione w u.d.i.p. (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b). Pozostałe pytania skarżącego dotyczyły natomiast różnych aspektów gospodarki finansowej spółki, a więc majątku osoby prawnej jednostki samorządu terytorialnego. Art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c wprost określa, że tego typu zagadnienie stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu podmiotowi zainteresowanemu.
Skoro, zatem wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną organ ma obowiązek:
- 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno - technicznej, w terminie i w formie zgodnej z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) lub
- 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, np. wynikające z art. 5 u.d.i.p. lub
- 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie (nie dłuższym jednak niż 2 miesiące), w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (w sytuacji powiadomienia wnioskodawcy o braku możliwości realizacji jego żądania w sposób lub w formie określonych we wniosku, ze wskazaniem innego sposobu lub formy bezzwłocznego udostępnienia informacji, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się - art. 14 ust. 2 u.d.i.p.) lub
- 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji.
W przypadku udzielenia informacji publicznej bezczynność może wystąpić jedynie wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy i jednocześnie żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji publicznych.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a.:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).
Oznacza to, że celem skargi na bezczynność organu administracji, jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony. Podnieść również należy, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność, decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por.: uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania. Natomiast w sytuacji wydania przez organ administracji aktu lub dokonania czynności już po wniesieniu skargi na bezczynność organu, a przed jej rozpoznaniem przez sąd, postępowanie staje się bezprzedmiotowe.
Taka też sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Z akt sprawy wynika bowiem, że do dnia wniesienia skargi do Sądu przez T.Z. Regionalne Wodociągi i Kanalizacja Spółka w B. nie rozpoznała wniosku skarżącego z dnia 7 sierpnia 2015 r. Dopiero, po wniesieniu skargi, pismem z dnia 8 grudnia 2015 r. (stanowiącym odpowiedź na skargę), Spółka poinformowała, że w dniu 8 grudnia 2015 r. udzieliła skarżącemu żądanej przez niego informacji publicznej. Pomimo zatem tego, że w dacie wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, bezprzedmiotowe stało się zobowiązywanie go do załatwienia wniosku z dnia 7 sierpnia 2015 r., wobec czego Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Jednocześnie ustalając, że w dniu wniesienia skargi bezczynność istniała i mając na uwadze wymóg sformułowany art. 149 § 1a P.p.s.a oraz orzecznictwo sądów administracyjnych (por.: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r., I OSK 2626/12; wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2013 r., I OSK 2325/12; postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 86/13) - Sąd stwierdził, że bezczynność Regionalne Wodociągi i Kanalizacje Spółki miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ zachowanie Spółki miało cechy lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na nią z mocy u.d.i.p., a przekroczenie terminu załatwienia wniosku było znaczące (ponad trzy miesiące).
O kosztach postępowania sądowego, Sąd orzekł w pkt III mając na uwadze, że w razie umorzenia postępowania z przyczyn przewidzianych w art. 54 § 3 P.p.s.a., skarżącemu stosownie do art. 201 § 1 P.p.s.a. należy się zwrot kosztów postępowania sądowego. Na koszty postępowania składają się wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 240 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17 zł.