Uzasadnienie
Pismem z dnia 27 kwietnia 2022 r. D. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na niedopełnienie obowiązków przez Sekretariat administracji Aresztu Śledczego w S. polegające na uniemożliwieniu mu zdobycia kopii dokumentacji medycznej będącej dowodem w postępowaniu zmierzającym do dochodzenia roszczeń za zaniedbanie w leczeniu.
Dyrektor Aresztu Śledczego w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ skarżący otrzymał dokumenty o które wnosił.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej zarzutów merytorycznych. Sprawa, której dotyczy skarga nie mieści się bowiem we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329)- dalej p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 i 2 ww. ustawy sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Bezczynność organu następuje wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności, wynikających z przepisów prawa, nie wykonuje ich w terminie przez te przepisy określonym. Innymi słowy bezczynność oznacza stan, w którym organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego lub podjęcia innej czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej. Składanie skargi na bezczynność dopuszczalne jest jedynie w odniesieniu do tych aktów lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, nie może zatem ona dotyczyć innych czynności. Podkreślić należy, że bezczynność organu powiązana być musi z kompetencją do wydania w danej sprawie decyzji, postanowienia, czy też innych aktów bądź czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność organu jest zatem wystąpienie określonej podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 czerwca 2001 r., sygn. akt IV SA 961/99 (LEX nr 78938) – w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji, w których podnoszone jest niewydanie decyzji administracji w terminie określonym w kpa, lub niepodjęcie czynności z zakresu administracji publicznej - kontrola Sądu Administracyjnego sprowadza się więc przede wszystkim do sprawdzenia, czy istotnie sprawa, w której skarżący zarzuca organowi administracji bezczynność podlega załatwieniu przez ten organ na drodze aktu administracyjnego.
Zauważyć należy, że stosownie do treści powołanych wyżej przepisów, sąd administracyjny uprawniony jest do orzekania w sprawie bezczynności organu jedynie w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4 i pkt 9 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność pracowników Aresztu Śledczego w S. polegającą na nie udostępnieniu mu dokumentacji medycznej.
Wobec powyższego, istotą sprawy jest ocena, czy na Dyrektorze Aresztu Śledczego ciążył obowiązek wydania w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej, postanowienia, na które służy zażalenie, kończącego postępowanie, albo rozstrzygającego sprawę co do istoty, lub też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu, Dyrektor Aresztu Śledczego nie jest w niniejszej sprawie zobowiązany do wydania władczego rozstrzygnięcia administracyjnego, zatem nie można mówić w tym wypadku o bezczynności organu administracji publicznej.
Należy wyjaśnić, że prawa i obowiązki osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, określają przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 z późn. zm.) – dalej "k.k.w.". Zgodnie z 102 pkt 10 k.k.w., skazany ma prawo do składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich.
Z kolei w myśl art. 249 § 3 pkt 3 k.k.w., Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, sposoby załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, biorąc w szczególności pod uwagę zasady i tryb przyjmowania i rozpoznawania wniosków, skarg i próśb, a także ich ewidencję i dokumentowanie. Na tej podstawie Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg, i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. poz. 647)- dalej rozporządzenie.
W rozporządzeniu (§ 3 ust. 1 pkt 1 i 2) wskazano podmioty załatwiające skargi na działalność jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz skargi na funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej. Podmiotami tymi są m. in. kierownik jednostki organizacyjnej, jeżeli skarga nie dotyczy jego bezpośredniej działalności ani działalności jego zastępcy, dyrektor okręgowy Służby Więziennej jeżeli skarga dotyczy nadzorowanej przez niego jednostki organizacyjnej.
W myśl § 9 ust. 1 rozporządzenia, organ właściwy do załatwienia wniosku, skargi lub prośby jest obowiązany zawiadomić pisemnie wnoszącego wniosek, skargę lub prośbę o sposobie ich załatwienia. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, dyrektor zakładu karnego lub dyrektor aresztu śledczego, jeżeli nie przychylił się do skargi, jest obowiązany pouczyć wnoszącego skargę o możliwości złożenia skargi na sposób jej załatwienia do właściwego organu, wymienionego w § 3 ust. 1 pkt 2 - 4. (ust 3).
Z powyższego wynika, że skarga złożona przez osadzonego w trybie przedmiotowego rozporządzenia, uruchamia jednoinstancyjne postępowanie o charakterze uproszczonym, prowadzonym przez organy penitencjarne i kończącym się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. Postępowanie to ma na celu wyłącznie ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów i jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności w celu wyeliminowania ustalonych nieprawidłowości.
Skarga z dnia 27 kwietnia 2022 r. na niedopełnienie obowiązków przez administrację Aresztu Śledczego w S., zaadresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, jest skargą podlegającą rozpatrzeniu w trybie przepisów ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Rozporządzenie ani ustawa Kodeks karny wykonawczy na podstawie której rozporządzenie wydano, nie przewiduje właściwości sądu administracyjnego w tej sprawie. Skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na pisemne zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi ani na bezczynność w tej sprawie. Sąd administracyjny nie jest także uprawniony do rozpatrzenia skargi w zastępstwie właściwego organu.
Skargę na bezczynność należało zatem odrzucić, ponieważ zarzucana bezczynność organu nie mieści się w granicach przepisu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., a tym samym wniesienie skargi do sądu administracyjnego jest niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.