Uzasadnienie
Pismem z dnia 21 marca 2024 r. D. Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Odwoławczą Komisję Stypendialną Uniwersytetu [...] w przedmiocie stypendium dla osób niepełnosprawnych.
W uzasadnieniu skargi strony wskazała, że decyzją z dnia 17 listopada 2023 r., nr [...], Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...], po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z 20 października 2023 r. nie przyznała D. Z. stypendium dla osób niepełnosprawnych. Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji. Decyzją z dnia 18 grudnia 2023 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] orzekła o umorzeniu postępowania wszczętego przez stronę w przedmiocie przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych. Zdaniem skarżącej, wydanie ww. decyzji nie doprowadziło do rozpatrzenia jej wniosku z 20 października 2023 r., w związku z tym strona wniosła ponaglenie do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...], a następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Odwoławczą Komisję Stypendialną Uniwersytetu [...] w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych. Skarżąca wyjaśniła, że w dniu 25 stycznia 2024 r. złożyła do tut. Sądu również skargę na ww. decyzję z dnia 18 grudnia 2023 r., która została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Sz 117/24.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie, wskazując, że w sprawa z wniosku skarżącej z dnia 20 października 2023 r. o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych jest już przedmiotem innego postępowania, które zostało zainicjowane skargą strony z dnia 25 stycznia 2024 r. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 18 grudnia 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, 1491, 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2021 r., poz. 422 ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Z przytoczonych regulacji wynika, że kontrola bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania prowadzona być może tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a.
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności niewymienionych w art. 3 p.p.s.a. nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. W takiej sytuacji również bezczynność w tym zakresie nie może być poddana kontroli sądowoadministracyjnej.
Innym słowy, dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej.
Z kolei złożenie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest uzasadnione, w sytuacji wystąpienia stanu określonego w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., co oznacza prowadzenie postępowania administracyjnego przez organ administracji dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, przewlekłość w prowadzeniu postępowania występuje wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania, mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy.
Przenosząc powyższe rozważania na niniejszą sprawę, nie można pominąć, że nie jest w niej sporna okoliczność wydania przez Odwoławczą Komisję Stypendialną Uniwersytetu [...] decyzji z dnia 18 grudnia 2023 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., którą to decyzją ww. organ orzekł o umorzeniu postępowania wszczętego przez skarżącą wnioskiem z dnia 20 października 2023 r. w przedmiocie przyznania jej stypendium dla osób niepełnosprawnych. Przedmiotowa decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia 17 listopada 2023 r., nr [...], zostały wyrokiem tut. Sądu w dniu 11 kwietnia 2024 r. uchylone (sygn. akt II SA/Sz 117/24).
Skarżąca przedmiotem skargi do Sądu z 21 marca 2024 r. uczyniła bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Odwoławczą Komisję Stypendialną Uniwersytetu [...] w przedmiocie stypendium dla osób niepełnosprawnych, które – jak już wyżej wskazano – zakończyło się wydaniem w dniu 18 grudnia 2023 r. decyzji o umorzeniu postępowania. Powyższe oznacza, że Sąd nie może badać, czy w niniejszej sprawie zachodzi bezczynność i przewlekłość organu w ww. zakresie, bowiem w sprawie zostało wydane już przez organ uprzednio orzeczenie i miało to miejsce przed wniesieniem skargi do Sądu. Tutejszy Sąd podziela w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazał, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być aktualny w dacie wniesienia skargi, nie zaś historyczny. W postanowieniu z dnia 22 września 2022 r. sygn. akt I OSK 1175/22 NSA stwierdził, że rozpatrzenie sprawy przez organ przed wniesieniem skargi powoduje, że zarzucana w skardze przewlekłość tego postępowania przestaje realnie istnieć; ustaje ona jako okoliczność faktyczna i tym samym nie może stanowić przedmiotu skargi, jako zdarzenie przeszłe, nieistniejące w dniu jej wniesienia.
W konsekwencji powyżej przedstawionych ustaleń, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak było podstaw prawnych do przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej.
Z tego powodu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić.