Uzasadnienie
W. S. w piśmie z dnia 26 listopada 2017 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność "kierownika szkolenia" Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. polegającą na podjęciu jednostronnego władczego rozstrzygnięcia o charakterze administracyjnym, o którym mowa w § 28 ust. 1 i 2 pkt 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, stanowiącego załącznik do uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 16 lutego 2017 r. Nr 20/X/2017.
Jednocześnie wniósł o: 1) zobowiązanie organu do wydania w określonym przez Sąd terminie decyzji odmawiającej zaliczenia roku wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o możliwościach jej wzruszenia, 2) stwierdzenia, że organ dopuścił się znacznej bezczynności, 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego, sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, 4) wymierzeniu organowi odpowiedzialnemu grzywny w maksymalnej wysokości.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w roku 2015 rozpoczął aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w S.. W toku szkolenia na I roku aplikacji nie zaliczył kolokwium z postępowania cywilnego, a następnie kolokwium poprawkowego z tego przedmiotu. Zdaniem skarżącego, oceny prac dokonano z naruszeniem obowiązujących norm prawnych określonych w ww. Regulaminie, co miało wpływ na ich wynik. Dokonane oceny połączone z brakiem możliwości wniesienia odwołań czyni, w ocenie skarżącego, tę procedurę niemalże inkwizycyjną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi w całości ewentualnie o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, że 30 grudnia 2015 r. kierownik szkolenia aplikantów OIRP w S. podjął decyzję o niezaliczeniu aplikantowi W. S. I roku szkoleniowego z uwagi na dwukrotne uzyskanie przez ww. aplikanta oceny negatywnej z postępowania cywilnego. Z początkiem 2016 roku aplikant rozpoczął powtarzanie I roku aplikacji, który z wynikiem pozytywnym zakończył w dniu 8 grudnia 2016 r. zaś niezaliczenie
I roku aplikacji znalazło odzwierciedlenie w karcie zaliczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje
Na wstępie wyjaśnić należy, że mimo sformułowania w skardze inicjującej niniejsze postępowanie zarzutu bezczynności wobec: "kierownika szkolenia Okręgowej Izby Radców Prawnych w S." Sąd przyjął, że zarzut został skierowany do Okręgowej Izby Radców Prawnych w S., jako jednostki organizacyjnej samorządu posiadającej osobowość prawną stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U z 2017, poz.1870), zwanej dalej: "u.r.p" przy uwzględnieniu, że osobowość prawna nie przysługuje kierownikowi szkolenia aplikantów Okręgowej Izby Radców Prawnych w S..
Podkreślenia wymaga, że po złożeniu skargi Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej: "p.p.s.a.".
W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz.
- 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
W świetle powyższego przepisu skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego w przypadkach określonych w pkt 8 i 9 i dotyczy sytuacji, w których organy administracji nie podejmują nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidulanych.
Przedmiotem rozpoznania skargi jest bezczynność Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. polegająca na niewydaniu decyzji odmawiającej skarżącemu zaliczenia I roku aplikacji radcowskiej, w sytuacji określonej w § 28 ust. 2 pkt 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, stanowiącego załącznik do uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawych z dnia 16 lutego 2017 r. Nr 20/X/2017, gdy aplikant uzyskał ocenę niedostateczną z chociażby z jednego kolokwium poprawkowego.
Analizując kwestię dopuszczalności skargi wskazać należy, że stosownie do treści art. 60 pkt 8 lit. c u.r.p. do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy uchwalenie regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej. Akty korporacji zawodowych (w tym regulamin odbywania aplikacji radcowskiej), zgodnie z założeniami konstytucyjnego systemu źródeł prawa, nie są źródłami prawa powszechnie obowiązującego, o których mowa w art. 87 Konstytucji. Zasady i dyrektywy w nich zawarte adresowane są wyłącznie do organów bądź innych podmiotów podległych władztwu korporacji (por. wyrok Trybunał Konstytucyjnego z 18 lutego 2004 r., P 21/02; publ. na stronie: ipo.trybunal.gov.pl). Regulamin jest swego rodzaju umową przyjętą w korporacji, przy czym zarzut jego naruszenia może być skutecznie formułowany w nawiązaniu do ustawowych uregulowań dotyczących czynności prawnych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie w całości popiera, że unormowania zawarte w regulaminie, w tym określające przesłanki nie zaliczenia roku szkoleniowego, zastosowane w stosunku do konkretnych aplikantów, mimo że wpływają na ich sytuację, nie stanowią indywidualnej sprawy administracyjnej, dla istnienia której warunkiem koniecznym jest związek między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2281/13, publ. na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawa o radcach prawnych przewiduje zamknięty katalog rozstrzygnięć organów samorządu radcowskiego w sprawach aplikantów radcowskich, podlegających kontroli sądowoadministracyjnej (należy do nich między innymi skreślenie aplikanta radcowskiego z listy aplikantów). Powyższe oznacza, że pozostałe akty podejmowane przez samorząd radcowski, dotyczące jego członków, w tym kwestionowanej przez skarżącego odmowy zaliczenia roku aplikacji radcowskiej, nie podlegają kognicji sądów administracyjnych.
W świetle powyższego, skoro odmowy zaliczenia roku szkoleniowego aplikacji radcowskiej w sytuacji określonej w § 28 ust. 2 pkt 2 ww. Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej nie można zakwalifikować jako żadnej z wymienionych w art. 3 § 2 oraz § 3 ustawy p.p.s.a. prawnych form działania administracji publicznej, bowiem jak zostało to wykazane wyżej ma ona charakter aktu wewnętrznego i odmowa ta została podjęta w ramach stosunku łączącego aplikanta radcowskiego z samorządem zawodowym podczas odbywania aplikacji radcowskiej, zatem sprawa o bezczynność organu w tym przedmiocie nie podlega kognicji sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn, niż te wymienione w pkt od 1-5 powołanego artykułu wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem, odrzucenie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 ustawy p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy, Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.