Uzasadnienie
Pismem z dnia [...]r. P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...]r. o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Dyrektor Zakładu Karnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy podkreślić, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego.
W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy, taka skarga, podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 cyt. ustawy kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W świetle powyższego przepisu, skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa i dotyczy sytuacji, w których organy administracji nie podejmują nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SAB/Wa 2/07, LEX nr 337771). Przy czym nie zawsze działania lub zaniechania organów administracji publicznej objęte będą kognicją sądów administracyjnych. Brak możliwości zaskarżenia w trybie ustawy P.p.s.a. nastąpi m.in. gdy unormowanie ustawy szczególnej wprost wyłączy właściwość sądów administracyjnych. Przykładem, w którym ustawodawca wyraźnie wyłączył możliwość sprawowania przez sąd administracyjny kontroli działalności administracji publicznej w określonych sprawach jest ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2010 r. Nr 79, poz. 523).
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, zaskarżono bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego polegającą na niewydaniu w trybie ustawy o Służbie Więziennej decyzji w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Pomoc finansowa jest jednym z uprawnień funkcjonariusza Służby Więziennej, wynikających ze stosunku służbowego, o którym mowa w art. 217 cyt. ustawy. Ustawodawca regulując w ustawie kwestię rozstrzygania spraw z zakresu stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Więziennej przesądził, które ze spraw podlegają kognicji sądów: administracyjnych lub powszechnych, a które nie zostały poddane w ogóle kontroli sądowej. Dokonał tego w sposób odmienny od poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r., wprowadzając liczne ograniczenia administracyjnego trybu orzekania w tego typu sprawach, a co za tym idzie również i kognicji sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z 24.01.2012 r., sygn. akt I OSK 1443/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z nowej pragmatyki służbowej wynika, że sprawy dotyczące stosunku służbowego wymienione w art. 218 ust. 1 podlegają właściwości sądów administracyjnych, zaś sprawy wskazane w art. 219 ust. 1 i ust. 2 nie podlegają orzecznictwu sądowemu. Do spraw, w których uprawniony do orzekania jest sąd administracyjny zaliczono: zwolnienie ze służby, przeniesienie z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienie na niższe stanowisko służbowe oraz zawieszenie w czynnościach służbowych. Natomiast jako niepodlegające kontroli sądowej uznano sprawy z zakresu powołania, mianowania na stanowisko służbowe, odwoływania, zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa, powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym oraz wygaśnięcia stosunku służbowego.
Z kolei w art. 220 ww. ustawy przesądzono, iż spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie zostało wymienione ani w art. 218, ani w art. 219 ustawy, a zatem podlega kognicji sądu powszechnego właściwego w sprawach z zakresu prawa pracy, co wyłącza możliwość orzekania w sprawie przez sąd administracyjny.
W tym stanie rzeczy, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.