Uzasadnienie
Zarządzeniem z dnia (...(, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. pozostawił bez rozpoznania wniosek A.F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W ocenie Sądu, skarżący złożył swój wniosek przed wniesieniem skargi i, pomimo wezwania Sądu, nie uzupełnił braku formalnego tego wniosku, ponieważ nie wskazał sprawy, która ma być przedmiotem skargi.
Powyższe zarządzenie stało się przedmiotem zażalenia, w następstwie którego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia (...(, uchylił zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Sąd drugiej instancji stwierdził bowiem, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został złożony w trakcie postępowania wszczętego ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. w sprawie o sygn. akt. (...(, a nie – jak przyjął Sąd pierwszej instancji – przed wniesieniem skargi. Oznacza to, że wniosek skarżącego nie wszczął nowego, odrębnego postępowania sądowego, lecz został złożony celem wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia (...(.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje:
W dniu 23 stycznia 2008 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym), na urzędowym formularzu PPF, A.F. złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na swoją trudną sytuację finansową. Z uzasadnienia wniosku wynika bowiem, że wnioskodawca (...(i jego małżonka – S.F. (...(, utrzymują się z emerytur, wydatkując miesięcznie na konieczne utrzymanie kwotę (...(. Na ich wydatki składają się koszty: wykupu leków dla żony, która przeszła dwa zawały i operację, oraz dojazdu na kontrole lekarskie (...(; utrzymania domu (...(; wyżywienia (...(. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż:
- – tworzy wspólne gospodarstwo domowe wyłącznie z małżonką;
- – majątek jego i żony stanowią: dom o pow. (...(, nieruchomość rolna o pow. (...(, wiata o wym. (...(, dom w stanie surowym o pow. (...(;
- – nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani innych przedmiotów wartościowych;
- – jedyny dochód małżonków stanowią emerytury w łącznej kwocie (...(.
Z przedłożonych na wezwanie Sądu dokumentów oraz oświadczenia skarżącego wynika m.in. również, że:
- – w miesiącu kwietniu 2008 r. dochód małżonków F. z tytułu świadczeń emerytalnych wyniósł łącznie (...((wg kopii odcinków przekazów pocztowych z ZUS);
- – w roku 2007 skarżący i jego małżonka osiągnęli łączny dochód (...((wg kopii PIT-40A za 2007 rok),
- – w roku 2007 przyznano A.F. płatności ONW w łącznej wysokości (...(oraz płatności do gruntów rolnych w kwocie (...((wg kopii decyzji Kierownika Biura powiatowego ARiMR dla Powiatu Ś. z (...();
- – skarżący i jego małżonka nie posiadają żadnych rachunków bankowych, zaś prowadzoną działalność gospodarczą skarżący zakończył ok. trzy lata temu (wg oświadczenia wnioskodawcy).
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być zatem stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych pozwalających na uiszczenie opłat sądowych, czy pokrycie wydatków, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata tych należności spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny.
Ponadto ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Z kolei wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia stron, Sąd poddaje ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Kryteria tej oceny stanowią wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego.
Po przeanalizowaniu sytuacji majątkowej oraz osobistej skarżącego, biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku i zażaleniu oraz uwzględniając dowody przedłożone przez wnioskodawcę, Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Pod rozwagę wzięto zarówno fakt posiadania przez skarżącego i jego małżonkę stałego źródła dochodów (świadczenia emerytalne), jak i wiek wnioskodawcy oraz konieczność ponoszenia stałych wydatków związanych z leczeniem S.F. Na tej podstawie Sąd uznał, że skarżący nie jest w stanie we własnych wydatkach poczynić takich oszczędności, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, aby móc ponieść koszty wynagrodzenia i wydatków profesjonalnego pełnomocnika.
W tej sytuacji, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.