Uzasadnienie
BiTS. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na bezczynność Wojewody Z. wobec niewykonania nakazu prawa wynikającego z art. 37 § 2 K.p.a. w zakresie zarządzenia ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Skarżący wskazali, że Wojewoda Z. postanowieniem z dnia [...] nr [...] jednoznacznie potwierdził bezczynność organu powiatowego w przedmiocie wznowionego postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia [...], przy czym całkowicie pominął wykonanie prawa odnośnie zarządzenia w przedmiocie ustalenia osób winnych. W ocenie skarżących, skoro na Wojewodzie ciąży obowiązek wystosowania takiego zarządzenia, to brak wykonania tego obowiązku skutkuje bezczynnością organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:
Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Poddanie w ww. przepisie wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli przez sądy administracyjne.
W myśl art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z powyższego przepisu wynika, że sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organów wyłącznie w zakresie spraw, w których organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej, postanowienia na które służy zażalenie albo kończące postępowanie bądź rozstrzygające sprawę co do istoty, czy też innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym także interpretacji podatkowej.
W ocenie sądu, bezczynność w przedmiocie zarządzenia ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego, gdyż nie dotyczy sprawy, w której wydawane są rozstrzygnięcia, akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 i 9 P.p.s.a.
Podkreślenia wymaga, że nakazanie ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie może zostać zawarte jedynie w rozstrzygnięciu organu wyższego stopnia zapadłym wskutek zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Zgodnie z art. 37 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, organ wyższego stopnia uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Postępowanie zainicjowane wniesieniem zażalenia w trybie art. 37 K.p.a. ma charakter nadzorczy i służy zdyscyplinowaniu organów władnych do rozstrzygnięcia sprawy. Nie ma zatem cech samodzielnego postępowania administracyjnego, a postanowienie wydane po jego rozpatrzeniu ma charakter incydentalny i nie przysługuje na nie zażalenie, a tym samym i nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Nie jest to również inny akt lub czynność organu dotyczący przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa.
W doktrynie z kolei podnosi się, że zarządzenie wyjaśnienia przyczyn zwłoki, należy do zakresu wewnętrznego urzędowania i może być wykonywane w formach prawnych przewidzianych w przepisach określających organizację i zakres działania tego organu (A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego, dostępny w lex).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarga zarzucająca bezczynność organu wyższego stopnia wobec niewykonania nakazu prawa wynikającego z art. 37 § 2 K.p.a. w zakresie zarządzenia ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, nie należy do właściwości sądu administracyjnego, a tym samym podlega odrzuceniu.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.