Uzasadnienie
I.W. oraz T.W. pismem z dnia [...] r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Wójta Gminy [...].
W uzasadnieniu skargi wskazali, że w dniu [...] r. ich pełnomocnik – M.J. złożył wniosek do Wójta Gminy o wyłączenie z postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości, tj. dz. nr [...] wyznaczonego przez organ biegłego geodety L.K. We wniosku skarżący uprawdopodobnili okoliczności świadczące ich zadaniem o braku bezstronności geodety. Pomimo tego, że tego typu sprawy, stosownie do art. 35 § 1 i 2 K.p.a. powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki organ nie wydał postanowienia w przedmiocie złożonego wniosku o wyłączenie biegłego. Jedynie pismem z dnia [...] r. pełnomocnik stron został poinformowany, że w ocenie organu brak jest podstaw do wyłączenia L.K. z prowadzonego postępowania.
Zdaniem skarżących, w tej sytuacji organ pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy, a nawet można mówić o bezczynności organu.
Odpowiadając na skargę, Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że pełnomocnik skarżących nie potrafił sprecyzować zakresu żądania, pomimo wielokrotnych informacji i próśb w tym temacie. Wójt Gminy zaznaczył, że gotowy jest do podjęcia przedmiotowego postępowania, jeżeli skarżący określą, które granice nieruchomości powinny zostać zweryfikowane w toku postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), zakres przedmiotowy skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wyznacza art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest zatem dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów i czynności oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa.
Z treści art. 3 § 2 P.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Z przytoczonych przepisów wynika, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 P.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 P.p.s.a. Konieczność przestrzegania właściwości rzeczowej sądu administracyjnego powoduje, że przed przystąpieniem do rozpoznania skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność.
Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest bowiem możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna. Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego.
Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Oznacza to, że wyłącznie formy działalności administracji publicznej wymienione w art. 3 § 2 P.p.s.a. podlegają kontroli sądowoadministracyjnej, a więc w tych sprawach istnieje właściwość sądu administracyjnego. Natomiast w innych przypadkach - brak jest właściwości sądu administracyjnego, co ma ten skutek, że wniesiona skarga podlega odrzuceniu.
Ocena dopuszczalności skargi wniesionej w niniejszej sprawie wymaga zatem przeanalizowania, czy zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego na postanowienie w przedmiocie wyłączenia pracownika (biegłego) przysługuje zażalenie, ewentualnie czy kończy ono postępowanie w danej instancji lub rozstrzyga sprawę co do istoty. Innymi słowy, czy jest to postanowienie, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 lub 3 P.p.s.a., bowiem tylko na takie postanowienia przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a jednocześnie jak wynika z pkt 8 przywołanego przepisu, tylko w takim zakresie przysługuje skarga na bezczynność organu w przedmiocie nie wydania postanowienia.
W tym miejscu wskazać trzeba, że wyłączenie pracownika (biegłego) lub odmowa jego wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 24 § 3 K.p.a. następuje w formie postanowienia. Na postanowienie takie nie przysługuje zażalenie. W myśl bowiem art. 141 § 1 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Z wymienionego przepisu wynika, że na postanowienia przysługuje zażalenie tylko wówczas, gdy przewiduje to Kodeks postępowania administracyjnego. W przypadku postanowienia o wyłączeniu lub odmowie wyłączenia pracownika (biegłego) kodeks nie przewiduje zażalenia. Na takie postanowienie zażalenie zatem nie przysługuje, natomiast strona niezadowolona z takiego postanowienia może podnieść swoje zarzuty w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 maja 1990r. w sprawie SA/Po 1555/89 (ONSA nr 2-3 z 1990r. poz.44).
Dodać należy, że Trybunał Konstytucyjny zajmował się także kwestią zgodności art. 24 K.p.a. w związku z art.141 § 1 K.p.a. z Konstytucją. W wyroku z dnia 7 marca 2005r. w sprawie o sygn. akt P 8/03 Trybunał orzekł, że art. 24 K.p.a. w związku z art.141 § 1 K.p.a. jest zgodny z art. 2 i 45 ust.1 Konstytucji (OTK nr 3 z 2005r. poz.20). W uzasadnieniu tego wyroku podniesiono między innymi, iż to, że na postanowienie odmawiające wyłączenia pracownika (biegłego) nie przysługuje zażalenie nie jest niezgodne z Konstytucją, gdyż strona niezadowolona z takiego postanowienia może je kwestionować w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie administracyjne.
Reasumując, w sytuacji, gdy na postanowienie w przedmiocie wniosku o wyłączenie pracownika (biegłego), w niniejszej sprawie geodety, nie przysługuje zażalenie (staje się ono przedmiotem kontroli organu odwoławczego na skutek wniesienia odwołania od decyzji) i nie jest ono postanowieniem kończącym postępowanie, ani rozstrzygającym sprawę co do istoty, bezczynność organu w tym zakresie nie może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Skarga złożona w przedmiotowej sprawie dotyczy bowiem bezczynności nieobjętej zakresem właściwości sądów administracyjnych.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak na wstępie.