Uzasadnienie
Pismem z dnia [...]r. R. O. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udzielenia informacji publicznej.
Wezwany do uiszczenia wpisu od przedmiotowej skargi, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku podał, że jego sytuacja materialna po uprawomocnieniu się orzeczeń Sądu Rejonowego i Okręgowego oraz postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego będzie ciężka, a jego świadczenie emerytalne będzie niewystarczające do utrzymania dwóch mieszkań oraz rodziny.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz dwiema córkami: [...]. Nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...].
Jedyny dochód rodziny stanowi emerytura skarżącego w wysokości [..]zł netto.
Wezwaniem referendarza sądowego z dnia [...]r. R. O. został zobowiązany do nadesłania w terminie 10 dni, od daty doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy:
- - zaświadczenia z PUP o posiadaniu przez żonę skarżącego W. O. statusu osoby bezrobotnej,
- - dowodu potwierdzającego wysokość emerytury otrzymywanej przez skarżącego,
- - wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych miesięcznie na utrzymanie mieszkania położonego przy ul. [...](np. gaz, prąd, woda) i innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - kserokopii dowodu rejestracyjnego posiadanego pojazdu,
- - oświadczenia, czy [...]pracuje, czy uczy się oraz przedłożenie dowodu potwierdzającego dany fakt (w przypadku pracy – zaświadczenia z miejsca pracy podającego wysokość wynagrodzenia, w przypadku nauki – zaświadczenia z uczelni wraz z informacją, czy córka otrzymuje stypendium socjalne bądź naukowe),
- - kserokopie umowy kredytowej zawartej z [...]wraz z harmonogramem spłat,
- - zaświadczenia z właściwej jednostki do spraw opieki społecznej, czy w ciągu ostatnich dwóch lat skarżący korzystał ze świadczeń pomocy społecznej.
W odpowiedzi na ww. zobowiązanie referendarza sądowego, skarżący złożył: oświadczenie, w którym podał, że jego żona nie pracuje zawodowo, ani nie posiada statusu osoby bezrobotnej zarejestrowanej w PUP, natomiast Urząd Pracy odmówił mu wydania zaświadczenia w tym przedmiocie, ponieważ uprawnionym do jego uzyskania jest wyłącznie osoba, której ono dotyczy, starsza córka nie pracuje i nie uczy się, skarżący oraz nikt z jego członków rodziny nie korzystał nigdy ze świadczeń pomocy społecznej; kserokopię decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji o waloryzacji policyjnej emerytury – renty, z której wynika, że jej wysokość wynosi [...]zł netto, dowodu rejestracyjnego pojazdu m- ki [...]zaświadczenia zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego żony i młodszej córki, analizy opłat dla lokalu mieszkalnego J. S., wg którego wysokość opłat miesięcznych wynosi [...]zł, kserokopie blankietów opłat czynszu za ww. mieszkanie za rok 2012, 2011, 2009, wezwanie ZBiLK z 2009 r. do zapłaty zaległości z tytułu czynszu w kwocie [...]zł, potwierdzenia wpłat miesięcznych w wysokości [...]zł J. R. tytułem utrzymania nieruchomości, umowy kredytowej z [...]na zakup laptopa na łączną kwotę [...]zł, rozłożoną na 9 rat w wysokości [...]zł, wyciąg z posiadanego przez skarżącego konta bankowego za miesiąc maj, czerwiec, lipiec 2012 r., blankietów faktur wystawionych przez S.A. na W. O. na kwoty ok. [...]zł miesięcznie, faktur wystawionych przez PGNiG na D. M. na kwoty [...]zł miesięcznie, faktury za prąd wystawiona na D. M. na kwotę [...]zł za okres dwóch miesięcy, trzech pism komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...]D. M. kierowanych do zakładu Emerytalno – Rentowego o zajęcie świadczeń emerytalno-rentowych i zasiłku chorobowego z tytułu egzekucji należności tytułem kosztów procesu z osobami prywatnymi.
Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy.
Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.) przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
W art. 246 § 1 P.p.s.a., ustawodawca uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy.
Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, że strona powinna dołożyć wszelkich starań, aby zgromadzić środki konieczne do prowadzenia postępowania sądowego. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowane tylko w wyjątkowych sytuacjach i nie może być nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Strona wnosząc sprawę do Sądu winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności gdy jest to stały dochód miesięczny w postaci otrzymywanego wynagrodzenia za pracę czy też prowadzoną działalność gospodarczą.
W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W złożonym formularzu PPF wnioskodawca wskazał, że z jednego źródła dochodu w wysokości [...]zł musi utrzymać żonę z dwiema córkami oraz dwa mieszkania; jedno w którym zamieszkuje razem z babką i drugie teściowej D. M., w którym zamieszkuje żona z córkami.
Z przesłanych dokumentów oraz złożonych przez skarżącego dodatkowych wyjaśnień wynika, że żona z [...]nie pracują ani nie są zarejestrowane jako osoby bezrobotne, nadto starsza córka nie została zgłoszona przez skarżącego do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny. Z przesłanych wyciągów rachunku bankowego wynika, że w miesiącu maju, czerwcu i lipcu 2012 r. skarżący otrzymał emeryturę w wysokości [...]zł, a poniesione wydatki na utrzymanie mieszkań wyniosły w maju ok. [...]zł (tj. abonament [...]zł, Telekomunikacja Polska [...]zł, Cyfrowy Polsat [...]zł, gaz [...]zł, NETIA [...]zł, prąd [....]zł- za dwa miesiące), w czerwcu ok. [....]zł (tj. NETIA [...]zł, prąd [...]zł, abonament [...]zł, Telekomunikacja Polska [...]zł, Cyfrowy Polsat [...]zł, gaz [...]zł), w lipcu [....]zł (tj. NETIA [...]zł, abonament [...]zł, Telekomunikacja Polska [...]zł, Cyfrowy Polsat [...]zł, gaz [...]zł).zatem po poniesieniu niezbędnych wydatków skarżącemu pozostaje do dyspozycji kwota ok. [...]zł, przy czym należy mieć na uwadze, że zarówno babka J. S. jak i teściowa D. M. również uzyskują dochód.
Podsumowując w ocenie referendarza sądowego posiadane dochody w zestawieniu z wykazanymi wydatkami pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty związane z prowadzoną sprawą oraz ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. R. O. nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.