Uzasadnienie
W rozpoznanej sprawie sąd odrzucił jako niedopuszczalną skargę M.H. i R.W. na bezczynność Burmistrza [...] dotyczącą nie rozpoznania "protestu wyborczego" złożonego przez mieszkańców miejscowości [...] w dniu [...] dotyczącego wyborów sołtysa i rady sołeckiej Sołectwa [...] na zebraniu wiejskim w dniu [...].
W toku rozpoznawania sprawy sąd stwierdził, że ma miejsce istotne naruszenie prawa, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i które jednocześnie narusza interes prawny mieszkańców Sołectwa [...].
Podstawą prawną skargi wniesionej na bezczynność organu był art. 101a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2011 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.) który umożliwia wniesienie skargi na bezczynność organu gminy w sytuacji, gdy organ nie wykonuje czynności nakazanych prawem. Przedmiotem skargi było właśnie nie wykonywanie czynności nakazanych prawem przez organ wykonawczy gminy Nowe [...], polegających na zbadaniu prawidłowości wyboru sołtysa i rady sołeckiej [...] w dniu [...].
Zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 2 i 5 ustawy o samorządzie gminnym statut sołectwa określa w szczególności zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej oraz zasady i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Określenie elementów wskazanych w art. 35 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, w tym zakresu i form kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej ma charakter obligatoryjny, a brak któregoś z tych elementów stanowi o istotnym naruszeniu prawa materialnego. Określenie tych kompetencji organów gminy w statucie sołectwa ma wpływ na zaskarżalność aktów nadzorowanych. Zasada sądowej kontroli administracji publicznej znajduje bowiem zastosowanie do tej formy działalności gminy, jaką realizują jej jednostki pomocnicze. W myśl art. 35 ust. 3 pkt 5 powołanej wyżej ustawy, organami kontroli oraz nadzoru nad działalnością organów jednostek pomocniczych są rada gminy i wójt (burmistrz, prezydent miasta), a zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów sołectwa określa obligatoryjnie statut sołectwa, uchwalany przez radę gminy po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami.
Statut Sołectwa Brzózki stanowiący załącznik nr 1 do uchwały Nr VIII/054/2003 Rady Miejskiej w Nowym Warpnie w sprawie zatwierdzenia statutów jednostek pomocniczych Gminy Nowe Warpno (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 72 poz. 1276) reguluje wyłącznie kwestię kontroli. Statut nie określa w ogóle zakresu, ani jakichkolwiek form nadzoru organów gminy nad działalnością organów sołectwa, nie określa w jakich sytuacjach i który z organów gminy jest uprawniony do ingerowania w działalność organów sołectwa. Statut nie przewiduje możliwości unieważnienia wyniku wyborów sołtysa i rady sołeckiej w razie wadliwości tych wyborów, nie określa który z organów gminy jest uprawniony do badania prawidłowości wyborów, nie wskazuje terminu w jakim powinny być rozpatrzone ewentualne zarzuty.
W tej sytuacji, mieszkańcy Sołectwa [...] zostali pozbawieni możliwości skorzystania ze swoich ustawowych uprawnień polegających na zaskarżeniu do sądu administracyjnego bezczynności organów gminy Nowe Warpno dotyczącej nie wykonywania obligatoryjnych czynności nadzorczych, co niewątpliwie narusza ustawę o samorządzie gminnym.
Taka treść statutu Sołectwa [...] narusza art. 35 ust. 3 pkt 5 w zw. z art. 101a ustawy o samorządzie gminnym.
Z powyższych względów konieczne było zasygnalizowanie wskazanych wyżej naruszeń prawa organowi sprawującemu nadzór nad działalnością gminną w celu podjęcia stosownych kroków przewidzianych ustawą o samorządzie gminnym.
Postanowienie w tej kwestii Sąd wydał na podstawie art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).