Uzasadnienie
Pismem z dnia 28 lutego 2020 r. M. M. (dalej jako: "skarżąca" bądź "strona") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego.
Zarządzeniem z dnia 9 lipca 2020 r. Przewodniczący Wydziału II Sądu wezwał skarżącą do wykazania, czy przed wniesieniem skargi wyczerpała środek zaskarżenia poprzez wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie oraz nadesłania kopii tego ponaglenia wraz z dowodem jego nadania (złożenia), w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania, pod rygorem uznania, że skarżąca nie wyczerpała środka zaskarżenia, co skutkować będzie odrzuceniem skargi.
Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 29 lipca 2020 r., w trybie art. 67 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Strona bez zachowania powyższego terminu w piśmie z dnia 7 sierpnia 2020 r., nadanym w dniu 8 sierpnia 2020 r. wskazała, że nie wnosiła ponaglenia do organu wyższego stopnia, poprzedzającego wniesiony środek zaskarżenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.
Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W przypadku skarg na bezczynność organu od dnia 1 czerwca 2017 r. wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie przez stronę ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej przywoływanej jako "k.p.a.". Zgodnie z tym przepisem stronie przysługuje prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność). Stosownie do brzmienia art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie.
Natomiast § 3 tego przepisu nakazuje wnosić ponaglenie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (pkt 1); do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (pkt 2). Stosownie do treści art. 36 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany pouczyć stronę o prawie do wniesienia ponaglenia tylko w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, również z przyczyn niezależnych od organu.
Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność, przy czym organ nie ma obowiązku pouczenia strony o prawie wniesienia przedmiotowego ponaglenia, chyba że zachodzi przypadek określony w art. 36 k.p.a., tj. sytuacja, w której organ zawiadamia stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie. W rozpatrywanej sprawie, organ nie zawiadamiał strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, a zatem nie był zobowiązany do jej pouczenia o prawie wniesienia ponaglenia.
W przedmiotowej sprawie powyższy warunek nie został spełniony. Z treści odpowiedzi na skargę organu nie wynika, aby przed wniesieniem skargi do Sądu skarżąca wniosła takie ponaglenie, zaś na wezwanie Sądu do wykazania, czy przed wniesieniem skargi skarżąca wyczerpała środek zaskarżenia poprzez wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, skarżąca odpowiedziała, że nie wyczerpała środka zaskarżenia.
W ustalonym stanie faktycznym uznać zatem należy, że skarżąca nie wyczerpała trybu opisanego w art. 37 k.p.a., skutkiem czego jej skarga wniesiona do Sądu jest niedopuszczalna. Następstwem niedopuszczalności skargi jest jej odrzucenie z racji niemożliwości przyjęcia skargi przez sąd do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Dopiero bowiem wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (tj. przed właściwymi organami administracji publicznej) może otworzyć skarżącej drogę do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.