Uzasadnienie
B. B., dalej jako "strona", "skarżąca", wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie świadczenia "500 plus". Wskazała, że w miesiącu grudniu 2022 r. złożyła do organu informację o zmianie numeru rachunku bankowego, na który należy przekazywać świadczenie. W miesiącu lutym 2023 r. otrzymała informację o wypłacie świadczenia na nowy numer rachunku, ale do dnia wniesienia skargi nie otrzymała wypłaty za miesiące grudzień 2022 r. i styczeń 2023 r.
Skarżąca wyjaśniła, że w dniu [...] lutego 2023 r. złożyła skargę na działanie organu na platformie ZUS, ale nie otrzymała żadnej odpowiedzi, ani wypłaty zaległego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, w związku z uwzględnieniem złożonej skargi. Organ wyjaśnił, że z przeprowadzonego w tej sprawie postępowania wyjaśniającego wynika, iż na z wniosek strony z dnia [...] kwietnia 2022 r. zostało jej przyznane świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy trwający od dnia [...] czerwca 2022 r. do dnia [...] maja 2023 r. Świadczenie, począwszy od dnia [...] czerwca 2022 r. było przekazywane na rachunek bankowy w terminie płatności na dzień 12 każdego miesiąca.
W grudniu 2022 r. strona złożyła nowy wniosek wskazując również nowy numer rachunku bankowego. Pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. strona została poinformowana o tym, że świadczenie będzie wypłacane na wskazany przez nią, nowy rachunek bankowy.
Organ wyjaśnił, że pismo strony, informujące o zmianie rachunku wpłynęło w dniu 29 grudnia, a więc już po dokonaniu wypłaty za ten miesiąc. Natomiast z przyczyn technicznych wypłata za miesiąc styczeń została przekazana jeszcze na stary rachunek bankowy. Organ potwierdził złożenie przez stronę skargi z dnia [...] lutego 2023 r. i wskazał, że na skutek tej interwencji świadczenie za miesiące grudzień 2022 r. i styczeń 2023 r. zostało przekazane na właściwy rachunek bankowy w dniu [...] kwietnia 2023 r.
Sąd, zarządzeniem z dnia [...] maja 2023 r., wezwał skarżącą do zajęcia stanowiska, czy w związku z treścią odpowiedzi na skargę i wnioskiem organu o umorzenie postepowania z uwagi na wypłatę zaległego świadczenia, podtrzymuje skargę, pod rygorem przyjęcia, że skargę podtrzymuje. Nadto wezwano skarżącą do wskazania, czy wnosi skargę na niedokonanie wypłaty świadczeń za miesiące grudzień 2022 r. i styczeń 2023 r., czy też wnosi skargę na nierozpatrzenie jej skargi z dnia [...] lutego 2023 r., złożonej na platformie ZUS, w terminie 7 dni - pod rygorem przyjęcia, że składa skargę na niedokonanie wypłaty świadczeń.
Skarżąca korespondencję odebrała w dniu [...] czerwca 2023 r. i w zakreślonym terminie nie udzieliła odpowiedzi. Sąd przyjął zatem, że skarga dotyczy bezczynności organu w związku z niedokonanie wypłaty świadczenia wychowawczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje
Skargę należało odrzucić.
Zakres kognicji sądów administracyjnych określony został w art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (§ 2a), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że – w ocenie Sądu, skarga w wypadkach określonych w art. 3 pkt 4 p.p.s.a. przysługuje na takie czynności organu, z których wynikają dla strony określone prawa bądź obowiązki, a działanie organu w takiej formie wynika z przepisów prawa.
Na gruncie badanej sprawy, uprawnienie skarżącej do otrzymania świadczenia wychowawczego zostało określone informacją z dnia [...] maja 2022 r. o jego przyznaniu. Wypłata świadczenia jest więc czynnością materialno – techniczną, która jest pochodną rozpatrzenia wniosku skarżącej. Czynność ta jako taka nie przesądza zatem o przyznaniu świadczenia, ale stanowi realizację uprawnienia, o którym rozstrzygnięto w formie przewidzianej art. 13a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810 – j.t.). Z powyższych względów wypłata świadczenia nie stanowi czynności, która mogłaby być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. A contrario nie może nim również być zaniechanie wypłaty świadczenia. Brak aktywności organu w tym zakresie, jakkolwiek naganny i świadczący o niewłaściwej organizacji pracy, może zostać objęty skargą, o której mowa w Dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski".
Niewątpliwie, zdaniem Sądu, sytuacja opisana w skardze mogła stanowić zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe i biurokratyczne załatwianie spraw, o którym mowa w art. 227 k.p.a.
Jak wynika ze skargi i przedłożonych Sądowi akt, skarżąca z takiej możliwości skorzystała i na skutek jej interwencji świadczenie, chociaż ze zwłoką, zostało wypłacone, co nie zwalnia organu od obowiązku rozpatrzenia skargi złożonej w tym trybie.
Skarga wniesiona na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, na które stosownie do art. 3 p.p.s.a. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, jest skargą niedopuszczalną. Podobnie niedopuszczalną jest skarga na bezczynność w tym zakresie. Skoro bowiem nie można wnieść skargi na czynność, to nie można również zaskarżyć bezczynności organu, który czynności tej nie podejmuje.
Z powyższych względów skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.