Uzasadnienie
W dniu [...] r., Z. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dotyczącą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania bramy wjazdowej.
W dniu 1 sierpnia 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podała, że wraz z mężem, [...] letnim synem i [...] letnią córką mieszka w domu o pow. [...] m2 stanowiącym jej własność (o wartości [...] zł), a jedynym dochodem rodziny jest dochód z pracy syna wynoszący [...] zł (w czerwcu [...] r.), a także kwota [...] zł z programu "500+". Stałe wydatki i zobowiązania rodziny wynoszą natomiast: energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, woda [...] zł, wywóz odpadów [...] zł, telefon [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł za 2016 r., ubezpieczenie domu [...] zł za 2016 r.
Do wniosku skarżąca dołączyła kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2016 r., kopię faktur za energię elektryczną, wodę, oraz potwierdzenie transakcji za gaz, potwierdzenie wpłaty III raty podatku od nieruchomości, wykonanych z rachunku bankowego S K. Skarżąca przedłożyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. z którego wynika, że wnioskodawczyni i jej mąż w 2015 r. nie uzyskali żadnego dochodu. Ponadto, przedłożyła zaświadczenie Prezydenta Miasta z którego wynika, że skarżąca nie pobiera świadczeń rodzinnych na córkę, natomiast w lipcu 2016 r. pobrała świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie [...] zł.
Wezwaniem z dnia 20 września 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia, w terminie 7 dni, wyciągów lub wykazów z rachunków bankowych wnioskodawczyni, jej syna i S. K., z okresu ostatnich trzech miesięcy.
W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca wyjaśniła, że wymagane dokumenty złożyła w sprawie II SA/Sz 74/16 która niezasadnie została rozdzielona z niniejszą sprawą.
W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2).
Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, dokładne dane o stanie rodzinnym, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, oświadczenie o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym.
Z oświadczenia skarżącej wynika, że wraz z mężem, [...] letnim synem i [...] letnią córką mieszka w należącym do niej domu, a jedynym dochodem rodziny jest dochód z umowy zlecenia syna za prowadzenie lekcji języka [...] Wnioskodawczyni nie przedłożyła wyciągów z własnego rachunku bankowego, z rachunku bankowego syna, ani swojej matki. Jednak w sprawie II SAB/Sz 76/16 złożonej jednocześnie z niniejszą skargą przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego syna. Z dokumentów tych nie wynika, by [...] letni syn wnioskodawczyni rzeczywiście ponosił koszty utrzymania domu rodzinnego, rodziców i siostry. Z wyciągów wynika, że w lipcu 2016 r. syn skarżącej zarobił [...] zł, w sierpniu 2016 r. [...] zł, ale środki te przeznaczył przede wszystkim na własne potrzeby. Comiesięcznie płacił on ok. [...] zł za usługi mobilne w O., w dniu [...] r. zapłacił za studia w E. [...] zł i [...] zł za legitymację studencką, a [...] r. zapłacił za studia [...] zł. W dniu [...] r. zrobił zakupy w sklepie L. za [...] zł, w sklepie K. za [...] zł i w L. za [...] zł. Z przedłożonych dowodów wynika, że niemal wszystkie wydatki na utrzymanie domu wnioskodawczyni dokonywane były z rachunku bankowego S. K., matki skarżącej.
Z jej konta dokonano płatności za gaz, ubezpieczenie majątku, podatek od nieruchomości. Osoba ta również, jako dorosły domownik, odbierała przesyłki adresowane do skarżącej w postępowaniu przed organami administracji, w postępowaniu sądowym, a także w innych postępowaniach skarżącej przed sądem administracyjnym. Jednak Z. S. oświadczyła w innych postępowaniach, że jej matka prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i odmówiła przedłożenia wyciągów z jej rachunku bankowego. W oświadczeniu o uzyskiwanych dochodach wnioskodawczyni nie podała jednak, by otrzymywała od matki środki na utrzymanie domu. Skarżąca, w oświadczeniu o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach złożonym na urzędowym formularzu nie wspomniała też o prowadzonej działalności gospodarczej.
Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Ze złożonego wniosku oraz przedłożonych dowodów nie wynika, z czego utrzymuje się skarżąca, jej mąż i córka. Wnioskodawczyni posiada własny dom o wartości [...] zł i zarówno ona jak i jej mąż prowadzą działalność gospodarczą. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, by syn wnioskodawczyni środki uzyskiwane za naukę języka norweskiego przeznaczał na utrzymanie domu rodzinnego, rodziców i siostry. Środki te przeznaczał na studia i inne własne potrzeby. Skarżąca, która posiada własny rachunek bankowy, płatności dokonywała za pośrednictwem rachunku matki, z którego wyciągu nie przedłożyła. Nie złożyła też oświadczenia, że środki na utrzymanie domu otrzymuje od matki.
Mimo deklarowanego braku jakichkolwiek dochodów, skarżąca nie pobiera świadczeń rodzinnych, nie udokumentowała też, by miała zaległości w opłatach. Przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na ustalenie, jaka jest rzeczywiście sytuacja finansowa wnioskodawczyni. Z przedłożonych dowodów nie wynika, by źródłem utrzymania rodziny były dochody syna skarżącej. W tej sytuacji należało uznać, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż rzeczywiście znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jej skargą. Skarżąca udokumentowała wprawdzie wysokość niektórych wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, ale nie wskazała źródła pochodzenia środków przeznaczanych na te wydatki. Uniemożliwiło to rzetelne ustalenie sytuacji majątkowej skarżącej, a co za tym idzie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z powyższych względów należało uznać, że skarżąca nie wykazała, by rzeczywiście znajdowała się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie wniosku. Dlatego wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.