Uzasadnienie
Pismem z dnia [..] r. P. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora Izby Celnej polegającą na braku podjęcia i wydania decyzji w sprawie uzupełnienia świadczenia na rzecz skarżącego (jako funkcjonariusza celnego) poprzez wyrównanie dopłaty do wypoczynku za [...] r. wraz z ustawowymi odsetkami, stanowiącego różnicę pomiędzy świadczeniem naliczonym zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 maja 2000 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń socjalnych, które mogą być przyznane funkcjonariuszom celnym i członkom ich rodzin (Dz. U. nr 39, poz. 450), a kwotą wypłaconą w [...] r. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2010 r. w sprawie świadczeń socjalnych funkcjonariuszy celnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 33, poz. 177 ze zm.). Strona wraz ze skargą uiściła wpis sądowy w kwocie 100 zł.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że sprawa nie mieści się w kognicji sądu administracyjnego oraz - z ostrożności procesowej - o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy podkreślić, że w przypadku wniesienia skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając m.in., czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego.
W przypadku stwierdzenia braku kognicji sądu do rozpoznania sprawy, taka skarga, podlega odrzuceniu stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 cyt. ustawy kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
W świetle powyższego przepisu, skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa i dotyczy sytuacji, w których organy administracji nie podejmują nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2007 r., sygn. akt V SAB/Wa 2/07, LEX nr 337771).
Dodać przy tym należy, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (art. 5 pkt 2 P.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Dyrektora Izby Celnej polegająca na niewydaniu decyzji w sprawie wypłaty świadczenia socjalnego funkcjonariuszowi celnemu w postaci wyrównania dopłaty do wypoczynku za 2010 r. wraz z ustawowymi odsetkami.
Według utrwalonych poglądów judykatury stosunek służbowy funkcjonariusza celnego jest stosunkiem o charakterze administracyjnoprawnym. Jednakże nie oznacza to, że wszelkie roszczenia z tego tytułu poddane są kontroli sądów administracyjnych.
Ustawodawca w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1404 ze zm.) przewidział różne tryby rozpatrywania sporów ze stosunku służbowego, wskazując, które ze spraw wymagają wydania decyzji, a tym samym podlegają kognicji sądu administracyjnego, a które kognicji sądu pracy.
Tak więc to z woli ustawodawcy niektóre roszczenia rozpatrywane są w postępowaniu administracyjnym uregulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i co za tym idzie objęte są kontrolą sądu administracyjnego, a inne zaś, choć dotyczą stosunku służbowego, nie zostały poddane rozstrzyganiu przez sąd administracyjny.
W myśl art. 188 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, w przypadku wydania decyzji o przeniesieniu, powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesieniu na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć odwołanie do Szefa Służby Celnej (ust. 2). W przypadku, gdy decyzję o zwolnieniu ze służby wydaje Szef Służby Celnej, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (ust. 3). Złożenie wniosków, o których mowa w ust. 1 i 3, oraz odwołania, o którym mowa w ust. 2, nie wstrzymuje wykonania decyzji (ust. 4). Do postępowań w sprawach, o których mowa w ust. 1-3, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) (ust. 5).
Od decyzji wydanej w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydanej w wyniku odwołania przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w odrębnych przepisach (ust. 6).
Natomiast zgodnie z art. 189 ww. ustawy, spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 188 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Powyższe przepisy w sposób całościowy regulują kwestię kognicji sądowej, wskazując jako podstawowe kryterium dla stwierdzenia właściwej drogi do dochodzenia określonych roszczeń to, czy rozstrzygnięcie w sprawie wymaga decyzji administracyjnej.
Okoliczność, że sprawa załatwiana jest w administracyjnym trybie warunkuje właściwość sądu administracyjnego, przy czym katalog tych spraw ustawodawca określił w sposób wyczerpujący, zaliczając do niego wyłącznie sprawy w zakresu: przeniesienia, powierzenia pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesienia na niższe stanowisko, zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych oraz zwolnienia ze służby. Wśród spraw, w których wydaje się decyzje administracyjne w postępowaniu regulowanym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego nie wymieniono świadczeń socjalnych. Przemawia to za stanowiskiem, że roszczenie o wyrównanie świadczenia socjalnego w postaci dopłaty do wypoczynku funkcjonariusza celnego jest sprawą wynikającą z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi w rozumieniu art. 5 pkt 2 P.p.s.a. Tym samym w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Celnej nie miał podstaw do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wniosku skarżącego o wyrównanie dopłaty do wypoczynku za [...] r.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że skoro przyznanie świadczenia socjalnego nie zostało wymienione w art. 188 ustawy, zatem sprawa o bezczynność organu w tym przedmiocie nie podlega kognicji sądu administracyjnego, zaś ochrony prawnej skarżący w tej mierze może dochodzić z mocy art. 189 ustawy przed sądem pracy.
W tym stanie rzeczy, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie zwrotu wpisu orzeczono w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 powołanej ustawy.