Uzasadnienie
Pismem z dnia 22 marca 2021 r., działając przez pełnomocnika, M. P. i M. P., dalej "skarżące", wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Z. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w S., dalej "organ", w przedmiocie prowadzonego postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących wyjaśnił, że składają one skargę na bezczynność Organu KW PSP w czasie prowadzonego postępowania administracyjnego przewlekle od dnia 14 kwietnia 2021 r. do nadal, wobec wniosku skarżących z dnia 7 marca 2022 r., obejmującego:
"1. udostępnienia akt sprawy na obecnym etapie postępowania w II instancji, wobec którego Organ odpowiedział pismem [...] z dnia 16 marca 2022 r.
- 2. domagania się strony na podstawie art. 9 k.p.a. wyjaśnień wobec pisma Organu [...] z dn. 11 lutego 2022 r. i brak odpowiedzi do wezwania z dn. 28 stycznia 2022 r - pozostające w bezczynności Organu,
- 3. zwróciłem uwagę Organowi na zasady jakimi obowiązany jest się kierować w prowadzonym postępowaniu administracyjnym - pozostające w bezczynności Organu,
- 4. żądania dodatkowego postępowania administracyjnego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w następstwie wyroku z dn. [...] listopada 2021 r. sygn. akt [...] [...], wniosku strony z dn. 25 grudnia 2021 r., wezwania strony z dn. 28 stycznia 2022 r. - pozostające w bezczynności Organu,
- 5. pytania, czy w Organie lub w podległym Organie jest/było wszczęte i prowadzone postępowanie administracyjne na podstawie art. 233 k.p.a. wszczęte wobec skargi indywidualnej strony - pozostające w bezczynności Organu".
W odpowiedzi na skargę Z. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał m.in., że udzielił stronom odpowiedzi na wniosek z dnia 7 marca 2022 r. (zał. nr 16). Wniosek ten dotyczył umożliwienia wglądu do akt sprawy. W piśmie z dnia 16 marca 2022 r. (zał. nr 17) organ wskazał na możliwości realizacji wniosku stron. W odpowiedzi na wskazane pismo strona działając przez swojego pełnomocnika zapowiedziała swój przyjazd do siedziby organu w dniu 4 kwietnia 2022 r. Termin ten został uzgodniony. Ponadto Pełnomocnik skarżących złożył w tej sprawie ponaglenie z 21 marca 2022 r., które zostało przesłane wraz z wyjaśnieniem do Komendanta Głównego PSP pismem z 29 marca 2022 r. (zał. nr 19).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Na wstępie wyjaśnić należy, że po złożeniu skargi Sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.".
Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. zgodnie z którym sąd administracyjny sprawuje kontrolę nad działalnością administracji publicznej w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, ze zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3).
Ponadto z art. 3 § 3 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Z przytoczonego przepisu wynika, że nie w każdej sytuacji, w której jednostka jest niezadowolona z działalności organów administracji publicznej, dopuszczalne jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Podkreślić trzeba, że skargę można wnieść tylko w sytuacjach opisanych w powołanym wyżej przepisie. Jeżeli zaś skarga dotyczy przypadku niewymienionego w art. 3 § 2 p.p.s.a., sąd administracyjny zobowiązany jest do jej odrzucenia, gdyż rozpatrując taką skargę, wykroczyłby poza swoje kompetencje powierzone mu przez ustawodawcę.
Jeżeli więc sprawa nie może być załatwiona w jednej z prawnych form działania organu administracji publicznej, podlegających kontroli sądu administracyjnego, formułowanie zarzutu bezczynności pod adresem organu należy uznać za niedopuszczalne. Skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko wówczas i tylko w takich granicach, w jakich przedmiot sprawy pozwala zakwalifikować ją jako załatwianą w jednej z prawnych form działania organu administracji publicznej, wymienionych w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu z treści skargi wynika, że czynności wymienione w skardze nie mogą być przedmiotem osobnego postępowania sądu, mogą być badane jedynie w postępowaniu ze skargi na konkretną decyzję lub postanowienie wydane w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. Ponadto z uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19 (dostępna na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wynika, że wniesienie skargi w sprawach bezczynności skierowane jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje (...).
Natomiast powyższe zarzuty, dają podstawę do przyjęcia, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy realizacji prawa dostępu do akt sprawy na podstawie art. 73 k.p.a i wniosków, o których mowa w art. 241 k.p.a., wyjaśnień treści pism czy też wniosków o wszczęcie dodatkowych postępowań w ramach prowadzonego bądź informacji czy organ potraktował uprzednio nieokreślone pisma jako skargę indywidualną z art. 233 k.p.a.
Zdaniem Sądu nie są one skierowane przeciwko nieuprawnionemu zatamowaniu przez organ postępów prowadzonego postępowania. Wręcz przeciwnie, ich realizacja, choć w części mają oparcie w obowiązujących przepisach, spowoduje niewątpliwie wydłużenie ostatecznego terminu załatwienia sprawy.
W tym miejscu wskazać również należy, że w postępowaniu skargowym i wnioskowym, uregulowanym w Dziale VIII k.p.a., nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej ani innym aktem wymienionym w art. 3 § 2 p.p.s.a. Tryb wnioskowy (Dział VIII rozdział 3, art. 241-247 k.p.a.) jest bowiem samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną, tj. zawiadomieniem o sposobie załatwienia wniosku. Jak to miało miejsce w stosunku do punktu 1 skargi. Wnioskodawcy niezadowolonemu ze sposobu załatwienia wniosku służy, zgodnie z art. 246 § 1 k.p.a. prawo wniesienia skargi w trybie określonym w Dziale VIII rozdziale 2 k.p.a. nie zaś skargi - jak to mylnie wywiódł skarżący - do sądu administracyjnego.
Sąd administracyjny nie jest bowiem właściwy do rozpoznawania skarg związanych z krytyką nienależytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników (art. 227 i następne k.p.a.), ponieważ sprawy te również nie zostały poddane jego kontroli ani na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani na podstawie przepisów ustaw szczególnych.
Tym samym wniesiona skarga jako niepodlegająca właściwości sądu administracyjnego podlega odrzuceniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.