Uzasadnienie
D.B. i J.B. w piśmie z dnia [...] zwrócili się do Agencji Nieruchomości Rolnych o:
- - umorzenie należności wraz z zaległymi odsetkami z tytułu wykupu mieszkania w dniu [...] na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] i uchwały nr [...] Rady Pracowniczej [...],
- - wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odpowiedzialnego urzędu podległego Agencji Nieruchomości Rolnych i Wojewodzie, za dokonanie czynności noszących znamiona czynu zabronionego,
- - sprawdzenie w jaki sposób wspólnota mieszkaniowa została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym i na podstawie jakich dokumentów,
- - ustalenie na jakiej podstawie Spółdzielnia dokonuje sprzedaży działki, na jakiej podstawie weszła w prawa należące do Skarbu Państwa i Wspólnoty, na jakiej podstawie dokonuje odpisów VAT za właścicieli,
- - wyjaśnienie na jakiej podstawie sędzia L.C.- wydawała decyzje i pozwolenia na pozbawianie właścicieli nieruchomości, bez tytułów wykonawczych.
Pismem z dnia [...] D.B. i J.B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Agencji Nieruchomości Rolnych w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie ich wniosku z dnia [...]. Skarżący wskazali, iż wniosek dotyczył gospodarowania przez ten organ, mieniem należącym do Skarbu Państwa, gdzie doszło do nieprawidłowości i uchybień przy przekazaniu sprywatyzowanego mienia należącego dawniej do [...].
Odpowiadając na skargę, pełnomocnik Agencji Nieruchomości Rolnych, wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Przystępując do rozpoznania skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje zatem orzekanie w sprawach na bezczynność określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., a w innych sprawach tylko wówczas, gdy ustawa szczególna tak stanowi. Skargi na bezczynność dotyczą niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W przypadku skargi na bezczynność, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, ale ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym w prawie terminie.
D.B. i J.B. wnieśli skargę na bezczynność Agencji Nieruchomości Rolnych polegającą na zaniechaniu wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie ich wniosku z dnia [...], dotyczącego poszczególnych kwestii gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, działań Spółdzielni oraz czynności sędziego Prezes Sądu Rejonowego.
Wyjaśnić należy, iż zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, w tym nieruchomości rolnych uregulowane są w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187 ze zm.), zwanej dalej "ugnr". W myśl art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ugnr, Agencja Nieruchomości Rolnych jest państwową osobą prawną wykonującą prawo własności i inne prawa rzeczowe na rzecz Skarbu Państwa w stosunku do mienia powierzonego Agencji przez Skarb Państwa. Agencja Nieruchomości Rolnych nie jest więc organem administracji publicznej i w przedmiotowym zakresie nie ma kompetencji do rozpoznawania spraw w trybie procedury administracyjnej, w tym wydawania decyzji, postanowień czy też podejmowania innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a tylko takie akty lub czynności lub bezczynność organów w tych przypadkach, mogą być kwestionowane w drodze skargi do sądu administracyjnego.
W ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, brak jest przepisów odsyłających do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (z wyjątkiem stosowania przepisów o doręczeniach - art. 29 ust. 1e ugnr). Skutkiem powyższego, Agencja nie wszczyna postępowania administracyjnego i przepis art. 61 § 1 i 3 K.p.a. (wszczęcie postępowania na żądanie strony), nie ma do niej zastosowania.
Żądania skarżących skierowane do Agencji Nieruchomości Skarbu Państwa, zawarte we wniosku z dnia [...], dotyczą czynności cywilnoprawnych, które nie podlegają kontroli sądów administracyjnych. Wniosek skarżących dotyczący działań Spółdzielni oraz czynności sędziego, nie podlega kompetencji Agencji Nieruchomości Skarbu Państwa, który mógłby być załatwiony w formie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, które to akty, zgodnie z obowiązującymi przepisami, mogłyby być przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego.
Wyjaśnić trzeba, że wzruszanie orzeczeń zapadłych w sprawach cywilnych może odbywać się według reguł określonych w przepisach ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.). Natomiast informacje dotyczące podejmowanych przez spółdzielnię uchwał, regulaminów i statutu, jej członkowie mogą uzyskać bezpośrednio w siedzibie spółdzielni, stosownie do art. 8 ¹ ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.).
Podsumowując, skoro Agencja Nieruchomości Rolnych nie była zobligowana do załatwienia sprawy z wniosku D.B. i J.B. w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo postanowienia kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty albo innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, to na podstawie powołanego art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., skarga na bezczynność organu w rozpoznawanej sprawie jest niedopuszczalna i tym samym podlega odrzuceniu stosownie do przepisu art. 58 § 1 pkt 1, § 3 P.p.s.a.
Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.