Uzasadnienie
A.Z. w dniu 28 lutego 2017 r. złożył skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] w zakresie rozpoznania jego wniosku z dnia [...] lutego 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wskazał, że w dniu [...] lutego 2017 r. o godzinie [...] do organu publicznego złożył wniosek w formie elektronicznej za pośrednictwem platformy EPUAP o udostępnienie informacji publicznej w postaci odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku a dotyczące ubezpieczeń dokonywanych przez organ. Na potwierdzenie otrzymania wniosku został wygenerowany dokument Urzędowego Potwierdzenia Przedłożenia pisma. Zwrócił się o udzielenie odpowiedzi w formie pisemnej na adres wskazany w złożonym wniosku. Jednak do chwili złożenia skargi organ zobowiązany nie udostępnił informacji publicznej, pomimo upływu ustawowego terminu na jej udostępnienie.
W tym stanie rzeczy - w ocenie skarżącego - organ zobowiązany popadł w stan bezczynności w realizacji jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Nie wydaje się bowiem usprawiedliwione, aby taka czynność wymagała zaangażowania organu w tak długim okresie, jaki upłynął od dnia złożenia wniosku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] wskazał, że wniosek skarżącego został zarejestrowany przez Kancelarię Zakładu w dniu [...] lutego 2017 r. Ponadto zaś podniósł, że Zakład Gospodarowanie Nieruchomościami w Dzielnicy [...] pismem z dnia [...] marca 2017 r. (wysłanym w dniu [...] marca 2017 r.) udzielił A.Z. odpowiedzi na przedmiotowy wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W niniejszej sprawie przedmiotem postępowania jest bezczynność związana z udostępnieniem informacji publicznej. Należy podkreślić, że przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, zwanej dalej u.d.i.p.) nakładają na podmioty dysponujące informacjami publicznymi obowiązek ich udostępnienia bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 przywołanej ustawy). W przypadku, gdy informacja publiczna nie może zostać udostępniona w czternastodniowym terminie, należy powiadomić wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni się informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2).
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że - Dyrektor Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w [...], jako podmiot gospodarujący majątkiem publicznym, zobowiązany był do udostępnienia żądanych przez skarżącego informacji. Nie budzi również wątpliwości fakt, że oczekiwane przez stronę dane zostały jej udostępnione dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność do tutejszego Sądu. Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarga na bezczynność wpłynęła do organu w dniu [...] marca 2017 r., zaś udzielenie informacji nastąpiło już dwa dni później, tj. [...] marca 2017 r.
W związku z tym należało przyjąć, że do dnia wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji zawnioskowanych przez stronę skarżącą. Niemniej jednak podmiot zobowiązany stan ten usunął, przesyłając skarżącemu stosowne dane w dniu [...] marca 2017 r.
Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność ma wpływ na kształt rozstrzygnięcia odnoszący się do obowiązków organu związanych z realizacją żądania wnioskodawcy. Nie zwalnia to jednak sądu administracyjnego od oceny charakteru bezczynności poprzez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a P.p.s.a.
Poddając analizie uchybienie terminowi udostępnienia informacji publicznej należało przede wszystkim wziąć pod uwagę, że organ pozostawał w bezczynności w stosunkowo krótkim okresie. Po otrzymaniu zaś skargi niezwłocznie udostępnił stronie żądane przez nią informacje. Stąd też należało uznać, że bezczynność Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym - na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. - orzeczono w punkcie 2. sentencji niniejszego wyroku.
Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi na bezczynność czyniło zbędnym konieczność orzeczenia o zobowiązaniu organu do rozpoznania żądania skarżącego. Postępowanie w tym zakresie okazało się więc bezprzedmiotowe w związku z czym należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.
W przedmiocie kosztów Sąd orzekł w punkcie 3. wyroku, na podstawie art. 200, art. 205 § 2 w zw. z art. 206 P.p.s.a. Zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot niezbędnych kosztów postępowania, Sąd uwzględnił wyłącznie kwotę wpisu sądowego od skargi. Natomiast w punkcie 4 sentencji orzeczenia Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w części dotyczącej wynagrodzenia adwokata i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa mając na uwadze, że pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 15 maja 2017 r. w istocie przyłączył się do stanowiska skarżącego zaprezentowanego w skardze, nie zapoznał się z aktami sprawy, nie uczestniczył w rozprawie – z uwagi na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Tym samym, w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 615 ze zm.), nie świadczył pomocy prawnej poprzez występowanie przed sądem.
W tym miejscu należy wskazać, iż w świetle art. 206 P.p.s.a. (w brzmieniu zmienionym art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi; Dz. U. z 2015 r., poz. 658) – Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Pojęcie uzasadnionego przypadku nie zostało zdefiniowane w ustawie procesowej, co oznacza, iż podjęcie rozstrzygnięcia w tym zakresie zostało pozostawione uznaniu Sądu. W nowym stanie prawnym możliwość uznania przez Sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek, pozwalający na odstąpienie od zasady zwrotu kosztów postępowania, nie jest jak dotychczas uzależniony od konieczności częściowego uwzględnienia skargi.
Dla dokonania wykładni pojęcia "uzasadnionego przypadku" z art. 206 P.p.s.a będą pomocne poglądy doktryny i orzecznictwa wykształcone w oparciu o zastosowanie art. 207 § 2 P.p.s.a. I tak w przepisie § 2 art. 207 wprowadzono rozwiązanie, które pozwala w sytuacjach szczególnie uzasadnionych odejść od stosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny reguły odpowiedzialności za wynik postępowania kasacyjnego, wynikającej z art. 203 i 204 P.p.s.a. Sąd na podstawie tego przepisu działa w sposób uznaniowy, dokonując na tle konkretnej sprawy oceny, czy występują w niej szczególnie uzasadnione względy pozwalające na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów w całości lub w części. W piśmiennictwie to rozwiązanie, wzorowane na art. 102 k.p.c., określane jest jako zasada słuszności (zob. H. Knysiak-Molczyk (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Komentarz, LexisNexis Warszawa, 2011 r., Wyd. 4, s. 913–914). H. Knysiak-Molczyk zwróciła uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny, stosując art. 207 § 2 P.p.s.a, powinien uwzględnić całokształt okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę zarówno fakty związane z przebiegiem postępowania, jak i fakty spoza postępowania, w szczególności odnoszące się do stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony (skarżącego). Przykład zastosowania art. 207 § 2 P.p.s.a, z uwagi na krytycznie ocenioną przez sąd postawę strony, która "wygrała" w postępowaniu kasacyjnym, zawiera wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2005 r., sygn. akt FSK 1324/04, LEX nr 147553. Mimo uchylenia w tym orzeczeniu wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego uwzględniającego skargę sąd nie orzekł o zwrocie kosztów od skarżącej na rzecz organu na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a, gdyż stwierdził, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej zostały popełnione błędy, a ponadto pełnomocnik organu był nieobecny na rozprawie (patrz M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 207 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LEX 2013 r.).
Z podobną sytuacją do opisanego powyżej przypadku mamy do czynienia w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącego tylko "formalnie" reprezentując stronę w niniejszym postępowaniu, nie realizował celu ochrony prawnej interesu swego mocodawcy.