Uzasadnienie
Stan sprawy przedstawiał się następująco. Pismem z dnia 28 stycznia 2004 r. skarżący wnieśli do Wójta Gminy N. o udostępnienie informacji w ramach ustawy o dostępie do informacji publicznej dotyczącej:
- 1. nieruchomości będących własnością gminy – sprzedanych, wynajmowanych, wydzierżawionych lub przekazanych w formie darowizny
- 2. obciążeń gminy wynikających m.in. z zaciągniętych i niespłaconych kredytów lub pożyczek
- 3. obietnic, zapewnień, gwarancji itd. udzielanych na piśmie przez władze gminy firmom i osobom przekazującym gminie darowizny lub dotacje finansowe
Wniosek dotyczył danych z lat 1998 do 2004 r. Skarżący wnieśli o przekazanie im tych informacji na dysku CD w określonym przez skarżących układzie danych.
Wójt Gminy N. pismem z dnia 9 lutego 2004 r. poinformował skarżących, że na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U, Nr 112, poz. 1198) wnioskowana informacja zostanie im udostępniona do dnia 31 marca 2004 r. oraz, że w związku z faktem, że informacje będą musiały być przetworzone opłata za te informacje, zgodnie z art. 15 ust. 2 pow. ustawy, wynosić będzie ok. 3000 zł.
Pismem z dnia 16 lutego 2004 r. zwrócili się skarżący do organu, powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o udostępnienie wnioskowanych informacji, ale tym razem już w formie nieprzetworzonej. W związku z tym wnieśli o określenie dokładnego terminu, w którym dokumenty urzędowe, będące przedmiotem wniosku z dnia 28 stycznia 2004 r. zostaną udostępnione do wglądu osobom podpisanym pod wnioskiem z dnia 28 stycznia 2004 r.
Pismem z dnia 17 lutego 2004 r. Wójt Gminy N. odpowiedział, powołując się na art. 13 ust. 2 ustawy, że nadal nie może wskazać terminu udzielenia informacji bowiem pytanie o informacje obejmuje okres 6 lat, a udostępnienie do wglądu dokumentów poprzedzone być musi ich odpowiednim przygotowaniem m.in. pobranie z archiwum, zapewnienie ochrony danych osobowych.
W dniu 3 marca 2004 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na działania Wójta Gminy N.. W jej uzasadnieniu podali, że 16 lutego 2004 r. zmodyfikowali na podstawie 15 ust. 2 pow. ustawy o dostępie do informacji publicznej swój wniosek wskazując, że oczekują informacji nieprzetworzonej. Następnie skarżący (na żądanie Sądu) sprecyzowali swoją skargę pismem z dnia 8 maja 2004 r. i wskazali, że przedmiotem ich skargi jest bezczynność organu dotycząca udzielenia informacji publicznej. Dodali ponadto że organ już po złożeniu przez nich skargi do sądu poinformował skarżących, że informacje mogą im zostać udzielone po uiszczeniu należnej opłaty w wysokości 500 zł. Skarżący zakwestionowali tę opłatę wskazując, że powołane w piśmie zarządzenie Wójta Gminy N. jest sprzeczne z ustawą o dostępie do informacji publicznej bowiem zgodnie z nią udzielanie informacji publicznej jest bezpłatne.
Zostało ono, zdaniem skarżących, sporządzone pośpiesznie, w celu uniemożliwienia skorzystania przez obywateli z prawa zagwarantowanego ustawą. Wskazali również, że zarządzenie nie określa jakie prace urzędników wykonywane są dodatkowo, a jakie wchodzą w zakres ich normalnych obowiązków. Podnieśli również, że wskazana przez Wójta Gminy N. opłata 500 zł obejmuje sporządzenie przez organ kserokopii, w sytuacji gdy skarżący takiego wniosku nie składali i nie wskazywali jakie dokumenty winne być skserowane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Wniosek o odrzucenie skargi uzasadnił organ faktem nie skorzystania przez skarżących z trybu przewidzianego w art. 37 kpa. Jeżeli jednak sąd nie odrzuciłby skargi to uznał organ, że nie pozostaje w bezczynności albowiem informacje zostały przygotowane i skarżący mogą je odebrać po uiszczeniu stosownej opłaty. Organ wskazał ponadto, że przepisy ustawy przewidują wprawdzie udzielenie informacji bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni to jednak dopuszczają możliwość udzielenia informacji w terminie dłuższym - nawet dwumiesięcznym. Ustawa pozwala również na pobranie opłaty w wysokości odpowiadającej kosztom związanym ze sposobem ich udostępniania lub koniecznością przekształcania informacji w formie wskazanej we wniosku. Organ dodał również, że żądane informacje dotyczyły długiego okresu czasu i należało je przygotować, a skarżący nie wskazywali jakie dokumenty mają zostać im udostępnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sąd uznał skargę za zasadną. Na wstępie należy odnieść się do zarzutu organu podniesionego w odpowiedzi na skargę o niewykorzystaniu przez skarżących trybu wynikającego z art. 37 kpa. Zarzut ten należy uznać za nietrafny. Zgodnie z tym przepisem na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub ustalonym w myśl art. 36 kpa służy stronie zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Zgodnie zaś z art. 104 kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji oraz, że decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Udzielenie informacji publiczne w ramach ustawy o dostępie do informacji publicznej następuje w drodze czynności materialno-tcchnicznej nie zaś poprzez wydanie decyzji. Dopiero bowiem odmowa udostępnienia tej informacji oraz umorzenie postępowania w sprawie, przez organ, w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 następuje w drodze wydania decyzji administracyjnej.
Celem skarżących było uzyskanie informacji nie zaś uzyskanie decyzji odmawiającej im udzielenia takiej informacji ani też uzyskanie decyzji o umorzeniu postępowania. Tak więc przepis art. 37 kpa nie może mieć zastosowania w sprawie bowiem odnosi się do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji, nie zaś poprzez podjęcie określonej czynności materialno-technicznej. Nie można zatem czynić zarzutu skarżącym niewykorzystania środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 37 kpa. Skarżący domagając się od organu wyższego stopnia (nad organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej) podjęcia działań określonych w art. 37 § 2 kpa, w istocie domagaliby się wydania decyzji negatywnej, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z jej żądaniem.
Przechodząc zaś do meritum sprawy trzeba udzielić odpowiedzi na pytanie czy organ pozostawał wobec skarżących w zwłoce. Skarżący złożyli wniosek o udzielenie informacji publicznej w dniu 28 stycznia 2004 r. Składając wniosek zasugerowali organowi formę w jakiej winna być udzielona informacja. Z uwagi na fakt, iż organ wskazał w piśmie z dnia 9 lutego 2004 r., iż udzielenie informacji w takiej formie pociągnie za sobą dodatkowe koszty (ok. 3000 zł), jak również wymagać będzie dokonania szeregu czynności ze strony organu, w tym przetransformowania żądanych danych w sposób umożliwiający umieszczenie ich na dysku CD, skarżący pismem z dnia 16 lutego 2004 r. zmodyfikowali swoje żądania w zakresie formy w jakiej informacje mają im być udzielone. Poprosili o określenie terminu, w którym dokumenty urzędowe, będące przedmiotem wniosku mogą zostać im przedstawione do wglądu. Organ pismem z dnia 17 lutego 2004 r. podtrzymał odpowiedź o udzieleniu informacji w terminie wskazanym w piśmie z dnia 9 lutego 2004 r., a więc do 31 marca 2004 r. oraz wskazał, że nie jest możliwe udostępnienie dokumentów z uwagi na potrzebę odpowiedniego ich przygotowania.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej w art. 3 ust. 1 pkt 2 wyraźnie statuuje uprawnienie do wglądu do dokumentów urzędowych. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 4a i art. 61 ust. 2 Konstytucji RP nie budzi wątpliwości fakt iż udostępnieniu podlega zarówno treść jak i postać dokumentu urzędowego. Wnioskodawca może zatem domagać się dostępu do źródła informacji a niewątpliwie takim źródłem informacji jest dokument urzędowy. Na tego typu uprawnienia wskazywał już Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2001 r. o sygn. akt II SA 948/01 czy też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 2003 r. sygn. akt III RN 95/02, w którym podkreślił, że zakres znaczenia pojęcia "udzielanie informacji" nie powinien być ograniczony w ten sposób aby obejmowało ono jedynie pochodzący od organu administracji publicznej przekaz pisemny lub ustny albo w innej formie dotyczący działania tego organu.
Udzielenie informacji to nie tylko dostarczenie informacji lecz umożliwienie dostępu do informacji będących w posiadaniu organu. Oznacza to, że organ administracji publicznej może być zobowiązany nie tylko do poinformowania o swojej działalności lecz także do udostępnienia dokumentów, które mogą świadczyć o działalności organu. Jest to więc prawo do informacji przetworzonej przez organ jak i prawo do wglądu do dokumentów nieprzetworzonych, będących w posiadaniu organu. Prawo do informacji jako prawo dostępu do określonych informacji jest skorelowane z ciążącym na organach publicznych posiadaczach tych informacji obowiązkiem ich udostępnienia.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i 15 ust. 2 ustawy. W przeciwnym razie organ winien wydać decyzję o odmowie udzielenia informacji. A zatem skoro skarżący zmodyfikowali swoje żądania w dniu 16 lutego 2004 r. i domagali się już tylko udzielenia informacji publicznej poprzez umożliwienie im dostępu do wnioskowanych dokumentów, nie narzucając organowi żadnego sposobu ich udostępnienia ani też nie wskazując na konieczność przetworzenia tych dokumentów, a organ do dnia orzekania nie udzielił takiej informacji, ani nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia –pozostawał więc w zwłoce nie rozpoznając wniosku skarżących o udzielenie im informacji publicznej.
Nie można bowiem uznać za uzasadnione stanowisko organu wyrażone w piśmie z dnia 29 marca 2004 r. o niemożności udzielenia skarżącym informacji w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 ustawy, w sytuacji gdy skarżący zmodyfikowali swoje żądania jedynie do możliwości wglądu do tych dokumentów. Tym bardziej nie uzasadniony jest pogląd organu żądający od skarżących wniesienia opłaty w wysokości 500 zł. Zasadą jest bowiem bezpłatność udzielania informacji. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 1 ustawy jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępniania lub koniecznością przekształcania informacji w formę wskazaną we wniosku podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom. W sytuacji więc gdy skarżący zmodyfikowali swoje żądania i ani nie narzucili organowi sposobu udostępniania tych informacji ani nie wskazali na potrzebę jej przekształcenia u określoną formę nałożenie na stronę obowiązku wniesienia opłaty stanowiło ogranicza prawa strony do dostępu do informacji publicznej.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 149 w związku z art. 132 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji..
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.