Uzasadnienie
Pismem z [...] lutego 2017 r. I. M. skierowała do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ") wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r. poz. 708 z późn. zm.); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270).
Minister w dniu [...] grudnia 2020 r. wydał decyzję nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Następnie na skutek skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 400/21 uchylił zaskarżoną decyzję.
Akta przedmiotowej sprawy z odpisem prawomocnego orzeczenia wraz z uzasadnieniem wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Wa 400/21 wpłynęły do organu 4 października 2021 r.
I. M. pismem z [...] stycznia 2022 r. wniosła do Ministra ponaglenie w sprawie przewlekłości polegającej na niewydaniu decyzji zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 400/21.
Następnie 6 lutego 2022 r. skierowała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania po wyroku z dnia z 24 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 400/21, wnosząc o przyznanie jej zadośćuczynienia w wysokości 10 000.00 zł.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, jednocześnie kwestionując zasądzenie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przed wniesieniem skargi, I. M. wystąpiła do Ministra z ponagleniem w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", co czyni skargę dopuszczalną w świetle art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a."
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynność i;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Celem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt czy czynność nie zostały dokonane przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dacie rozpoznawania skargi. Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego, dla uznania przewlekłego prowadzenia postępowania konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności, a mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.
Stosownie do art. 286 § 1 p.p.s.a., po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi (§ 2).
Jest okolicznością niesporną w sprawie, że odpis prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 400/21 wraz z aktami administracyjnymi sprawy został doręczony organowi w dniu 4 października 2021 r., a zatem od tej daty zaczął biec ponownie termin do rozpatrzenia przez organ wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2017 r. o wyłączenie stosowania wobec niej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Organ administracji winien działać w sposób sprawny, nie przekraczając terminów, które ustawodawca określił jako wystarczające do załatwienia sprawy administracyjnej. W myśl normy art. 35 k.p.a., powinien więc załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Jeśli konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego załatwienie sprawy winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy.
Przenosząc powyższe na realia niniejszej sprawy, należało stwierdzić, że Minister dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy po wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 400/21 w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2017 r., ponieważ do dnia rozpoznania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania nie rozpoznał przedmiotowej sprawy, a zatem przewlekłość nadal trwa. Przyjmując nawet, że przedmiotowa sprawa miała charakter szczególnie skomplikowany, organ uchybił ustawowemu terminowi, zakreślonemu na rozpoznanie sprawy administracyjnej, o ponad 5 miesięcy.
Niewątpliwie więc zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania jest uzasadniony. Stanowiło to dla Sądu podstawę do wydania rozstrzygnięcia, jak w pkt 1 wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie charakteru bezczynności lub przewlekłości kluczowa jest długość okresu tej bezczynności (przewlekłości) (zob. W. Chróścielewski, glosa do wyroku NSA z 24 kwietnia 2015 r., I FSK 1881/14, Orzecznictwo Sądów Polskich z 2015, nr 12, poz. 116). Rażące naruszenie prawa jest bowiem postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i powinno być interpretowane ściśle. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego pojęcia, "rażące", to "ponad miarę", "niewątpliwe", "wyraźne", "oczywiste". Zapatrywanie organu, wyrażone w odpowiedzi na skargę, o potrzebie wnikliwiej oceny stanu faktycznego sprawy, Sąd w pełni podziela. Niemniej jednak, zwłoki w postępowaniu w niniejszej sprawie nie można usprawiedliwiać.
Zdaniem Sądu, duży wpływ spraw do organu, wymagających ich załatwienia w drodze decyzji administracyjnej, nie uzasadnia opieszałego działania organu władzy publicznej.
Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Sąd, wymierzając organowi grzywnę, wziął pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, stanowiące wyżej omówione przyczyny przewlekłego prowadzenia postępowania, a w szczególności brak dołożenia należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby bez zbędnej zwłoki wydać decyzję, a także brak przyczynienia się strony do uchybienia terminowi załatwienia niniejszej sprawy.
Z tych samych względów, mając na uwadze potrzebę zadośćuczynienia skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jej sprawy, Sąd orzekł o przyznaniu skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 500 zł. Sąd uwzględnił długość okresu, w którym organ nie dokonywał żadnych istotnych czynności w sprawie, a także przedmiot wniosku skarżącej. Określając wysokość sumy pieniężnej, Sąd wziął pod uwagę nie tylko rozmiar uchybień organu, ale i okoliczności, na które powoływał się w odpowiedzi na skargę. Wartość przyznanej sumy pieniężnej spełnia także kryterium określone w p.p.s.a., zgodnie z którym suma pieniężna nie może przekraczać wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a i art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Podstawę wymierzenia organowi grzywny i przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej stanowi przepis art. 149 § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 3 i 4 sentencji wyroku.
Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi była przewlekłe prowadzenie postepowania, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.