Uzasadnienie
E. K. w skardze z dnia [...] stycznia 2018 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuciła Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji przewlekłość w prowadzeniu postępowania z wniosku zainteresowanej o wyłączenie (w trybie art. 8a) stosowania wobec niej art. 15c oraz art. 22a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 709 ze zm.).
Skarżąca wskazała, iż przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu [...] lutego 2017 r. i pomimo otrzymywania kilkakrotnej pisemnej informacji od organu o przedłużeniu postępowania, wskazane w tych pismach kolejne terminy załatwienia sprawy nie były przez organ dotrzymywane. Nadmieniła, iż skargę zarzucającą przewlekłość poprzedziła wezwaniem organu do zaprzestania naruszania prawa (pismo z dnia [...] lipca 2017 r.). Wezwanie to pozostało bez wpływu przebieg przedmiotowego postępowania.
W konkluzji skargi, zarzucającej przewlekłość, skarżąca wniosła o:
Stwierdzenie na podstawie art, 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, oraz że przewlekle prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
Zobowiązanie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania decyzji w terminie 30 dni;
Przyznanie, na podstawie art. 149 § 2 ppsa, od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej E. K. sumy pieniężnej w kwocie 11.000,00 złotych (słownie: jedenaście tysięcy złotych);
Zasądzenie na rzecz skarżącej E. K. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
Rozpoznanie sprawy, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa, w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie.
Organ argumentował, iż aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. W pierwszej kolejności na organie ciąży obowiązek wystąpienia do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z zapytaniem czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia będzie wymagało, czy skarżąca podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15c, art. 22a. art. 24a). W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne będzie wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
Ponadto niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.
W związku z powyższym, biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz prawny (wynikający z ww. ustawy i zobowiązujący organ do przeprowadzenia szeregu czynności zanim organ wyda decyzję na podstawie art. 8a ustawy) przedmiotowej sprawy, wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie.
Organ nadmienił, iż do organu wpłynęła znaczna ilość spraw wniesionych na podstawie art. 8a wspomnianej wyżej ustawy - na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę (2 marca 2018 r.) około 4130 spraw.
W replice na odpowiedź na skargę skarżąca podtrzymała swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym.
Skarga jest w znacznej części zasadna.
Wniosek skarżącej inicjujący postępowanie o zastosowanie wobec niej art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708) został sporządzony w dniu 19 stycznia 2017 r. i wpłynął do organu w dniu 6 lutego 2017 r.
W dniu [...] lutego 2017 r. organ wystosował do skarżącej, w trybie art. 36 Kpa, pismo o przewidywanym zakończeniu postepowania do dnia [...] czerwca 2017 r. Pismo to skarżąca podjęła dopiero 11 kwietnia 2017 r.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystosowanie tego pisma, z uwagi na złożony charakter sprawy, wymagający współdziałania innych organów i zgromadzenia wielu dokumnetów, był prawidłowy.
Jednakże dalsze działanie organu w rozpatrywaniu tej sprawy nie było już prawidłowe.
Otóż organ wystosował niezbędne w tej sprawie pismo do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA dopiero w dniu [...] kwietnia 2017 r. a zatem z blisko dwumiesięczną zwłoką licząc od daty wpływu wniosku skarżącej.
Wystosowanie w dniu [...] czerwca 2017 r. przez organ pisma informującego skarżącą w trybie art. 36 § 1 Kpa o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] października 2017 r., wobec takiego opieszałego działania i braku wcześniejszego zwrócenia się o niezbędne informacje do innych organów (IPN oraz KGP) nie jest prawidłowe i wskazuje na wadliwe działanie – przewlekłości prowadzonego postepowania.
Dalsze działania organu wskazują wprost na jego bezczynność na dalszym etapie rozpatrywania sprawy, co w istocie przekłada się na zarzucaną niniejszą skarga przewlekłość. Dopiero w dniu [...] sierpnia 2017 r. organ zwraca się o niezbędne informacje i materiały do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz do Komendanta Głównego Policji.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pisma do tych organów powinny być wystosowane co najpóźniej w pierwszym miesiącu od wpływy sprawy, tym bardziej, iż wniosek skarżącej inicjujący sprawę zawierał wiele dokumentów i informacji – a zatem konieczność zwrócenia się do takich organów jak Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA, IPN oraz KGP już przy wstępnym zapoznaniu się z treścią wniosku była oczywista.
Nadto organ wobec braku odpowiedzi od KGP oraz do IPN-u (Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA przesłał odpowiedź w dniu [...] maja 2017 r.) nie wystosował do tych organów stosownych ponagleń, pomimo iż brak tych odpowiedzi uniemożliwia mu rozpatrzenie sprawy i w dalszej konsekwencji organ zmuszony był przesunąć termin jej rozpatrzenia w trybie art. 36 § 1 Kpa do dnia 31 stycznia 2018 r., o czym organ poinformował skarżącą w piśmie [...] września 2017 r.
Zatem wystosowanie przez skarżącą do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (pismo z [...] VII 2017 r.) było zasadne.
Brak ze strony organu wystosowania wspomnianych wyżej ponagleń powoduje, iż dopiero [...] listopada 2017 r. IPN odpowiada na pismo organu, zaś odpowiedź KGP następuje dopiero w dniu [...] stycznia 2018 r. Po uzyskaniu tych odpowiedzi organ informuje skarżącą o ponownym przesunięciu terminu do załatwienia sprawy na datę [...] maja 2018 r.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ nie może odpowiadać za nieterminowe załatwianie sprawy przez inne organy (tu Komendanta Głównego Policji oraz do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu).
Jednakże sam fakt powiadomienia zainteresowanego o zwłoce w rozpatrzeniu sprawy i wyznaczanie kolejnych terminów jej rozpatrzenia, przy jednoczesnym opieszałym wystosowywaniu pism o niezbędne informacje do innych organów i wobec braku stosownego monitowania wyżej opisanych organów o odpowiedź, gdy odpowiedzi tej brak - nie jest prawidłowym działaniem organu rozpatrującego przedmiotowa wprawę i działanie takie ma niewątpliwie wpływ na przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego. Zatem skarga jest zasadna.
Z tej przyczyny, zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 1) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącej (pkt. 1 wyroku).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzona bezczynność organu miała cechy rażącego naruszenia prawa, co wynika przytoczonego wyżej stanu sprawy i z zestawienia dat działania organu. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (porównaj wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Dlatego zasadne było, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) oraz § 1a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie w tej materii jak w pkt. 2 wyroku.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżącej należy się od organu, na podstawie art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi suma pieniężna, której wysokość Sąd określił na 1.000 zł. (pkt. 3 wyroku). Wysokość tej kwoty Sąd miarkował biorąc pod uwagę z jednej strony opieszałe działanie organu, z drugiej zaś konieczność zadość uczynienia za zwłokę i praktykę orzeczniczą w tego rodzaju spawach. Z tych względów żądanie przez skarżącą w tym aspekcie kwoty 11.000 zł. Sąd uznał za nieadekwatne do stanu sprawy i znacznie wygórowane.
Skarżąca w tej sprawie nie uiszcza kosztów sądowych, albowiem sprawa ta dotyczy sprawy związanej z pełnioną przez nią służbą (zaś poniesienia innych kosztów, poza kosztami zastępstwa prawnego nie udokumentowała) – dlatego orzeczono o zasądzeniu na jej rzecz od organu jedynie zwrot kosztów zastępstwa prawnego, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 4 wyroku).