Uzasadnienie
J. C. wnioskiem z dnia [...] czerwca 2009 r. wystąpił do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie "renty specjalnej od Skarbu Państwa". Wniósł również o skierowanie akt sprawy z urzędu, w trybie art. 304 § 1 kpk, do Prokuratora Generalnego. Następnie w piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r. zatytułowanym "Ponaglenie" zwrócił się do Prezesa ZUS o nadanie biegu i rozpatrzenie jego wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. o przyznanie specjalnej renty od Skarbu Państwa, wskazując, iż pozostaje bez środków do życia i na kupno leków.
W odpowiedzi Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 10 sierpnia 2009 r. poinformował J. C. o przepisach regulujących zasady przyznawania świadczeń w drodze wyjątku, tj. o treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 153, poz. 1277 ze zm.), zgodnie z którym Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku osobie, która wskutek szczególnych okoliczności nie spełnia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty. Organ podniósł przy tym, że skarżący spełnił warunki do uzyskania renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym i pobiera to świadczenie. A zatem wskazany przepis nie znajduje zastosowania w jego sprawie.
Dodatkowo organ poinformował wnioskodawcę, że rentę specjalną, o którą się zwrócił, zgodnie z art. 82 ust. 1 wymienionej ustawy może przyznać Prezes Rady Ministrów, do którego należy zwrócić się z odpowiednim wnioskiem.
Pismem z dnia 9 sierpnia 2009 r. J. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie przyznania renty specjalnej od Skarbu Państwa. Podniósł, że wniosek ten pozostał bez żadnej odpowiedzi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, stwierdzając, że pismem z dnia 10 sierpnia 2009 r. udzielono odpowiedzi na pisma skarżącego z dnia [...] i [...] czerwca 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, tj. w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję, czy postanowienie w postępowaniu zwykłym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołania bądź zażalenia, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Ponadto dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, np. w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania decyzji albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki do załatwienia sprawy przez jej wydanie (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 maja 2006 r., sygn. akt VI SAB/Wa 1/06, publ. Lex nr 276779; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2005 r., sygn. akt VI SAB/Wa 24/05, publ. Lex nr 190899).
Przedmiotem niniejszej sprawy jest skarga J. C. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2009 r. Skarżący zwrócił się do Prezesa ZUS o przyznanie "renty specjalnej". Żądanie skarżącego ma uzasadnienie w przepisach prawa materialnego. Bowiem przepisy rozdziału VI ustawy z dnia ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39, poz. 353 ze zm.) przewidują dwa typy roszczeń:
- – rentę specjalną przyznawaną przez Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 82 ust. 1 cyt. ustawy;
- – świadczenie w drodze wyjątku przyznawane na podstawie art. 83 ust. 1 cyt. ustawy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Skarżący we wniosku z dnia [...] czerwca 2009 r. wyraźnie wskazał, iż żąda przyznania mu renty specjalnej od państwa. Organ skoro otrzymał taki wniosek powinien zbadać, jakiego typu świadczenia żąda skarżący i załatwić sprawę w drodze postępowania administracyjnego. Jeżeli żąda on przyznania świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, to Prezes ZUS powinien wszcząć postępowanie administracyjne w tym zakresie. Natomiast jeżeli żąda przyznania renty specjalnej na podstawie art. 82 ust. 1 tej ustawy, to wówczas winien wydać postanowienie na podstawie art. 65 § 1 Kpa.
W rozpatrywanej sprawie Prezes ZUS tego nie uczynił, bowiem pismo skierowane do skarżącego z dnia 10 sierpnia 2009 r. nie jest ani decyzją administracyjną kończącą postępowanie w sprawie o świadczenie w drodze wyjątku ani postanowieniem o przekazaniu sprawy do właściwego organu. Tak więc organ jest w bezczynności w zakresie załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2009 r.
W myśl art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 cytowanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji.