Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] września 2020 r., przesłanym za pośrednictwem platformy e- PUAP, K. J. wystąpił do Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (CKE) o udostępnienie kopii arkuszy (w formacie PDF) egzaminu maturalnego z wszystkich przedmiotów, w części pisemnej, przeprowadzonych w terminie dodatkowym w dniach [...] lipca 2020 r.
Pismem z [...] września 2020 r. Dyrektor CKE poinformował wnioskodawcę, że część arkuszy egzaminacyjnych wykorzystanych do przeprowadzenia egzaminu maturalnego w terminie dodatkowym w 2020 r., z uwagi na planowane wykorzystanie tych arkuszy do realizacji innych zadań ustawowych CKE, tj. w szczególności do przeprowadzenia testów diagnostycznych, nie będzie udostępniona.
Następnie Dyrektor CKE decyzją nr [...] z [...] października 2020 r., wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a., odmówił K. J. udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej dotyczącej przesłania kopii arkuszy egzaminu maturalnego ze wszystkich przedmiotów w części pisemnej przeprowadzonych w terminie dodatkowym w dniach [...] lipca 2020 r. w formacie PDF, ze względu na planowane wykorzystanie tych arkuszy do realizacji innych zadań ustawowych CKE, tj. w szczególności do przeprowadzenia testów diagnostycznych, zgodnie z art. 9a ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. 1327). Wnioskodawcę poinformowano, że każdy zdający ma prawo zrealizować prawo wglądu do sprawdzonej i ocenionej pracy egzaminacyjnej, podczas którego zapewnia się mu możliwość zapoznania z zasadami oceniania rozwiązań zadań egzaminacyjnych, możliwość wykonywania notatek oraz fotografii pracy egzaminacyjnej.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w związku z ograniczeniami w funkcjonowaniu systemu oświaty spowodowanymi w 2020 r. przez stan epidemii COVID-19, Dyrektor CKE podjął decyzję o zastosowaniu arkuszy egzaminacyjnych, które służyły do przeprowadzenia egzaminu maturalnego w terminie dodatkowym (do tego egzaminu przystępuje jedynie około 0,8% zdających) do celów diagnostycznych i w związku z tym o utrzymaniu ich ochrony przed nieuprawnionym ujawnieniem.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wysłane do wnioskodawcy [...] października 2020 r., za pośrednictwem platformy e-PUAP, omyłkowo jedynie z urzędowym poświadczeniem przedłożenia (UPP).
K. J. pismem z [...] października 2020 r. wezwał Dyrektora CKE do prawidłowego doręczenia ww. decyzji, tj. zgodnie z art. 39 i n. K.p.a.
Dyrektor CKE próbował dwukrotnie [...] listopada 2020 r. skutecznie doręczyć powyższe rozstrzygnięcie przez e-PUAP z urzędowym poświadczeniem doręczenia (UPD), jednak bezskutecznie.
Pismem z [...] listopada 2020 r. K. J. wniósł, za pośrednictwem Dyrektora CKE, do Ministra Edukacji i Nauki odwołanie od ww. decyzji z [...] października 2020 r.
Nadanie decyzji Dyrektora CKE z [...] października 2020 r. z UPD z przyczyn technicznych (problemy z podpisem elektronicznym) nastąpiło [...] listopada 2020 r., a wnioskodawca otrzymał ją [...] listopada 2020 r. (podpisane i odesłane przez adresata UPD).
Następnie, [...] stycznia 2021 r. wnioskodawca, na podstawie art. 37 K.p.a., wniósł ponaglenie do niezwłocznego załatwienia sprawy, tj. rozpatrzenia odwołania z [...] listopada 2020 r. od decyzji Dyrektora CKE z [...]października 2020 r. w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Pismem z [...] lutego 2021 r., znak: [...] Departament Kształcenia Ogólnego Ministerstwa Edukacji i Nauki udzielił odpowiedzi na powyższe ponaglenie, która została przesłana wnioskodawcy za pośrednictwem poczty elektronicznej [...] lutego 2021 r.
W związku z powyższym Minister Edukacji i Nauki wydał, na podstawie art. 134 K.p.a., postanowienie z [...] lutego 2021 r., znak: [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania z [...] listopada 2020 r.
Postanowienie zostało doręczone wnioskodawcy [...] lutego 2021 r. (UPD).
Po odebraniu decyzji Dyrektora CKE nr [...] w dniu [...] listopada 2020 r., K. J. [...] grudnia 2020 r. wniósł ponownie, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, odwołanie od ww. rozstrzygnięcia do Ministra Edukacji i Nauki.
W wyniku rozpatrzenia odwołania z [...] grudnia 2021 r. Minister Edukacji i Nauki wydał decyzję z dnia [...] marca 2021 r., znak: [...] uchylającą zaskarżoną decyzję w całości i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Pismem z 12 lutego 2021 r. K. J. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Edukacji i Nauki polegającą na nierozpoznaniu odwołania z [...] listopada 2020 r. od decyzji Dyrektora CKE nr [...] z [...] października 2020 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6, art. 35 § 1, art. 36 § 1 i art. 138 K.p.a. w zw. z art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W związku z powyższym wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia odwołania i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania, wskazując, że nie pozostaje w bezczynności w zakresie rozpatrzenia odwołania, bowiem, po wniesieniu skargi, wydał [...] lutego 2021 r. postanowienie stwierdzające niedopuszczalność jego wniesienia. Podkreślił, że na ponad dwumiesięczne przekroczenie terminu przy rozpatrzeniu sprawy odwoławczej wpłynęły m. in. zmiany organizacji pracy urzędu oraz Centralnej Komisji Egzaminacyjnej związane ze stanem epidemii COVID, konieczność wielokrotnych wyjaśnień ze strony Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz priorytet prac nad przygotowaniem próbnych egzaminów maturalnych w szczególnych warunkach związanych z ogłoszeniem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest dopuszczalna, bowiem przed jej wniesieniem K. J. pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. wystąpił z ponagleniem do Ministra Edukacji i Nauki w trybie art. 37 § 1 K.p.a.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania.
Stosownie do treści art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl zaś art. 35 § 3 K.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
W rozpoznawanej sprawie nie ma wątpliwości, że w dniu wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. 12 lutego 2021 r., terminy określone w art. 35 § 3 K.p.a. upłynęły, zaś postępowanie z odwołania K. J. z [...] listopada 2020 r. od decyzji Dyrektora CKE z [...] października 2020 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej, nie zostało zakończone w wymaganej przez przepisy prawa formie.
Przyjmując nawet, że sprawa ta miała charakter szczególnie skomplikowany, jest bezsporne, że organ nie zakończył postępowania w terminie 2 miesięcy od dnia wpływu odwołania z [...] listopada 2020 r. wszczynającego postępowanie. Postępowanie administracyjne nie zostało zakończone rozstrzygnięciem administracyjnym także do dnia wniesienia skargi do Sądu na bezczynność organu w tej sprawie, a zatem skarga była zasadna w dniu jej wniesienia. Nie ulega wątpliwości zatem, że organ dopuścił się bezczynności. Okoliczność, że Minister Edukacji i Nauki wydał, po rozpoznaniu odwołania, postanowienie [...] lutego 2021 r., a zatem przed rozpoznaniem sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie zmienia ustalenia Sądu w tym zakresie. Wydanie rozstrzygnięcia po wniesieniu skargi na bezczynność organu powoduje jedynie, że Sąd nie ma już podstaw, aby zobowiązać organ do rozpatrzenia skargi w przedmiocie rozpoznania odwołania.
Powyższa okoliczność nie czyni natomiast w stanie faktycznym tej sprawy skargi na bezczynność bezzasadną. W takiej sytuacji Sąd jest zobowiązany z urzędu do orzeczenia o uwzględnieniu skargi na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (punkt 1 sentencji wyroku) poprzez deklaratoryjne stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie załatwienia wniosku skarżącego. W tym zakresie wniosek organu o umorzenie postępowania nie był zatem możliwy do uwzględnienia.
Nie jest bowiem uzasadnione stanowisko, w świetle którego w razie stwierdzenia, że orzekanie o zobowiązaniu do załatwienia sprawy jest bezprzedmiotowe (gdyż sprawa została załatwiona po wniesieniu skargi), sąd administracyjny powinien orzekać o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w tym zakresie. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z zasadą niezwiązania granicami skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a.), w tym wnioskami skargi, sąd administracyjny stosuje z urzędu właściwy i adekwatny sposób orzekania (w tym rodzaj orzeczenia uwzględniającego skargę) i nie jest związany żądaniem strony skarżącej co do sposobu orzekania. W przedmiotowej sprawie przedmiot postępowania nie przestał istnieć w sensie procesowym, bowiem Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., dysponuje kompetencją do uwzględnienia skargi na bezczynność, pomimo że sama bezczynność przestała istnieć po wniesieniu skargi na skutek załatwienia sprawy przez skarżony organ.
Jednocześnie Sąd nie uwzględnił żądania skargi, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Tego rodzaju kwalifikacja jest konsekwencją stwierdzenia, że przekroczenie ustawowego terminu było nieznaczne, a organ nie wykazał uporczywości lub innego przejawu złej woli w procesie wykonywania ustawowego obowiązku.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i art. 205 § 1 w pkt 3 sentencji wyroku.