Uzasadnienie
J. B. po otrzymaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi na bezczynność Marszałka Województwa [...] w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną Z. B. (obecnie w trakcie sprawy o separację), która jest właścicielką mieszkania spółdzielczego o powierzchni 35 m2. Wskazał, że posiada działkę rekreacyjną leśną o powierzchni 2.611 m2, oszczędności, w kwocie około 10.000 zł, a jego dochód stanowi emerytura, która wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym wynosi 2.208 zł netto.
W piśmie z dnia 11 lipca 2010 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku wskazał, że nie zna dochodów swojej żony i nie ma do nich dostępu. Podał, że po połowie z żoną pokrywa koszty energii elektrycznej i mieszkania, a pozostałe koszty są rozliczane odrębnie.
Wyjaśnił, że do jego stałych kosztów utrzymania należą wydatki związane z czynszem – 328 zł oraz opłatami za: energię elektryczną – około 70 zł miesięcznie, telewizję kablową, telefon i internet – około 200 zł, wyżywienie 450-600 zł, lekarstwa około 250 zł oraz suplementy diety – około 150 zł. Do stałych wydatków skarżący zaliczył również zakup czasopism – około 75 zł, usługi dentystyczne i protetyczne, wg potrzeb, podatki i koszty energii elektrycznej za działkę rekreacyjną - około 50 zł miesięcznie. Skarżący podniósł, że do wskazanych wyżej wydatków oraz kosztów utrzymania, dochodzą też koszty związane z odwiedzinami rodzeństwa oraz aktywnością społeczną.
Do wniosku zostały załączone kserokopie poświadczone za zgodność z oryginałem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 marca 2010 r. o waloryzacji emerytury oraz z dnia 30 września 2009 r. o przyznaniu dodatku pielęgnacyjnego, a także kserokopie: zawiadomienia o wysokości opłaty eksploatacyjnej za mieszkanie od dnia 1 lipca 2010 r. oraz dowodu opłaty 500 zł na rzecz Sądu Okręgowego w W. do sprawy [...].
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym skierowana jest do osób, które albo mają bardzo niskie dochody, albo ich w ogóle nie posiadają, tj. do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa, co w praktyce oznacza, że ciężar finansowy związany z kosztami prowadzenia przez stronę postępowania przed sądem, będą musieli ponieść inni obywatele. Z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek wnikliwego zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa.
Jedynym czynnikiem, od którego ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia możliwość przyznania wnioskującemu żądanej pomocy w ramach prawa pomocy jest kryterium materialne.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Oznacza to, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, mającą służyć osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do sądu.
Rozpoznając złożony przez J. B. wniosek, należy więc z jednej strony uwzględnić wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w tym postępowaniu, a z drugiej jego możliwości finansowe.
Na obecnym etapie postępowania skarżący obowiązany jest do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który wynosi - stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.) - 100 zł, i który jak wynika z akt sprawy, został przez skarżącego opłacony.
Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż uzyskuje on stały miesięczny dochód w wysokości 2.208 zł netto, który przeznacza nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Jednakże fakt, że wydatki związane z utrzymaniem przyjętego standardu życia i zaspokajanie innych niż tylko minimalne, zrozumiałych potrzeb (m.in. kosztowne usługi dentystyczne i protetyczne, rodzinne spotkania, opłaty związane z działką rekreacyjną) pochłania uzyskiwane dochody, nie oznacza, że istnieją obiektywne przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Jak już bowiem wcześniej wskazano koszty sądowe strony, związane z jej udziałem w sprawie, mogą zostać pokryte z budżetu państwa jedynie w przypadku, gdy jej dochody oraz stan majątkowy są istotnie niższe od przeciętnych i często nie wystarczają nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Natomiast skarżący wskazał, że oprócz stałych dochodów posiada oszczędności w kwocie około 10.000 zł.
Dlatego należy stwierdzić, iż J. B. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie - że w jego sytuacji zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.