Uzasadnienie
A. S. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.
W treści formularza wniosku skarżący oświadczył, że w samodzielnie prowadzonym gospodarstwie domowym osiąga dochód miesięczny w wysokości 1.680 zł brutto. Jako źródło dochodu skarżący wskazał roboty publiczne. W tym zakresie skarżący złożył do akt kopię umowy o pracę z [...] lutego 2014 r. Z umowy tej wynika, że skarżący wykonuje pracę jako pracownik administracyjno - biurowy na pełny etat i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 1.400 zł. Ponadto z umowy tej wynika, że skarżący wykonuje również roboty publiczne w oparciu o inną umowę, oznaczoną nr [...]. Do wniosku skarżący załączył pismo, w którym dokonał szacunkowego zestawienia miesięcznych kosztów w ten sposób, że całość wydatków oszacował na kwotę 6.926 zł, natomiast środki, którymi aktualnie dysponuje, na kwotę 1.243, 90 zł.
W piśmie z 28 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających jego możliwości płatnicze, tj.: dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w prowadzonym gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy, a także wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, także z tego okresu oraz odpisu zeznania podatkowego za 2013 r.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył do akt dodatkowe oświadczenie, wyciąg z rachunku bankowego za okres od 7 stycznia 2014 r. do 9 maja 2014 r. oraz kopię odpisu zeznania podatkowego, z którego wynika, że w 2013 r. osiągnął, z dwóch źródeł przychodu, dochód w łącznej wysokości 16.119, 35 zł.
Skarżący wyjaśnił, że posiadany rachunek bankowy służy mu do opłacania rachunku za telewizję (24, 90 zł) i telefon (26 zł). Jednocześnie oświadczył, że nie opłaca czynszu za zajmowane mieszkanie oraz kosztów zużytej wody, energii elektrycznej i ogrzewania mieszkania, ponieważ nie posiada na ten cel wystarczających środków. Stwierdził, że z tego powodu nie przedstawi żądanych w tym zakresie rachunków.
Postanowieniem z 28 maja 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 169/14 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił A. S. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W dniu 20 czerwca 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, podnosząc że w niektórych sprawach zawisłych w Wydziale II WSA w Warszawie zostało mu przyznane prawo pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym.
Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń.
W niniejszej sprawie ten warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został jednak spełniony.
Skarżący nie uzupełnił bowiem niewystarczającego do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oświadczenia zawartego w formularzu wniosku.
Podkreślenia bowiem wymaga, że skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Powinien zatem przekonać Sąd, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 ppsa). Pamiętać też należy, że do kręgu osób, do których skierowana jest omawiana instytucja można zaliczyć przede wszystkim osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki, którymi dysponują, są rzeczywiście bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, Sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również ogólny stan majątkowy strony.
Odpowiedź wnioskodawcy na wezwanie o podanie stałych, niezbędnych kosztów utrzymania ze wskazaniem ich wysokości, nie pozwala na ocenę jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Skarżący ograniczył się do podania kwoty części ponoszonych wydatków, przy czym nie wyjaśnił jaka jest obecna wysokość zadłużenia z tytułu opłat czynszowych za zajmowane mieszkanie. Ponadto dokonał jedynie szacunkowego zestawienia miesięcznych kosztów w ten sposób, że całość wydatków oszacował na kwotę 6.926 zł, natomiast środki, którymi aktualnie dysponuje, na kwotę 1.243, 90 zł. Samo zaś szacunkowe zestawienie kosztów nie pozwala na ustalenie jaką kwotą dysponuje skarżący po odliczeniu niezbędnych wydatków i czy kwota ta pozwala mu na uiszczenie aktualnych i przyszłych kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Podsumowując należy jeszcze raz podkreślić, że to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez niego wykazane. Skoro wnioskodawca, pomimo wezwania, nie udzielił pełnych wyjaśnień na temat jego sytuacji majątkowej Sąd uznał, że nie wykazał aby jego sytuacja osobista i majątkowa uzasadniała przyznanie prawa pomocy.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.