Uzasadnienie
B. W. wnioskiem z dnia 13 sierpnia 2010 r. złożonym na urzędowym formularzu wniósł o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. We wniosku nie podał żadnych danych dotyczących sytuacji rodzinnej i majątkowej. Rubryki nr: 6, 7, 8, 9, 10, 11 urzędowego formularza zostały zakreślone. W związku z tym, że formularz nie zawierał żadnych oświadczeń dotyczących sytuacji materialnej, skarżący wezwany został – pismem z dnia 24 sierpnia 2010 r. – do nadesłania w terminie 7 dni: oświadczenia, z jakich środków wnioskodawca się utrzymuje, oświadczenia, czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna (jeśli tak należało przedłożyć zaświadczenie z Urzędu Pracy), oświadczenia o aktualnej sytuacji rodzinnej i majątkowej, oświadczenia o stałych, kosztach utrzymania, kopii dokumentów, poświadczających stałe koszty utrzymania mieszkania, oświadczenia, czy wnioskodawca korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej (w przypadku pozytywnej odpowiedzi należało wskazać wysokość otrzymywanych świadczeń oraz przesłać kopie stosownych dokumentów). Wnioskodawca wezwany został również do jednoznacznego wskazania, czy wnosi o ustanowienie adwokata czy radcy prawnego.
Strona została poinformowana, że wszystkie wymienione wyżej oświadczenia i dokumenty są niezbędne do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Wskazano również, że jedynym kryterium, podlegającym ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest stan majątkowy wnioskującego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
W odpowiedzi na niniejsze wezwanie, doręczone w dniu 1 września 2010 r., wnioskodawca odmówił jego wykonania. W piśmie z dnia 8 września 2010 r. wskazał jedynie, że wnosi o ustanowienie adwokata. W treści odpowiedzi skarżący powołał się na art. 90 ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wskazując, że wszelkie pisma oraz postępowania sądowe i administracyjne w sprawach wyborczych wolne są od opłat.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 15 września 2010 r. odmówił ustanowienia pełnomocnika. Skarżący w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od tego postanowienia wskazując, że wyeliminowanie przez Sąd wzoru urzędowego formularza uzasadnia sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu postępowania w celu uzyskania odpowiednich dokumentów poświadczających rzeczywistą sytuację i możliwości płatnicze osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż faktycznie znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Rzeczywista sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący nie wykazał, że spełnia ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca odmówił wykonania wezwania z dnia 24 sierpnia 2010 r. Nie nadesłał w szczególności oświadczenia, z jakiego źródła czerpie środki na codzienne utrzymanie. W urzędowym formularzu skarżący nie wykazał zaś żadnego dochodu. Wnioskodawca nie nadesłał również oświadczenia o aktualnej sytuacji rodzinnej i majątkowej, oświadczenia, czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Skarżący nie oświadczył też, czy korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej, co pozwalałoby Sądowi stwierdzić, że znajduje się w niezwykle trudnej sytuacji materialnej. Wnioskodawca w żaden sposób nie był zainteresowany wykazaniem, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala na ustanowienie adwokata z wyboru. Z powodu odmowy przedłożenia wymaganych oświadczeń i dokumentów brak jest możliwości oceny sytuacji materialnej skarżącego, w tym aktualnych możliwości płatniczych.
Sąd wskazuje jednocześnie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu, jak wymaga tego art. 252 § 2 P.p.s.a., stąd niezrozumiałe są argumenty powołane w sprzeciwie. Dodatkowe oświadczenia i dokumenty nie zostały natomiast nadesłane na wezwanie.
Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w postanowieniu.