Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 listopada 2012 r. G. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w W., zarzucając naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: "K.p.a.", poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy. W związku z powyższym wniósł o: (1) zobowiązanie Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w W., będącego Komendantem [...] Regionalnej [...] w W., do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, (2) zobowiązanie Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w W. do ukarania dyscyplinarnego osoby winnej niezałatwienia sprawy w terminie, (3) zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. złożył wniosek o przyznanie zapomogi z uwagi na przyczynę powodującą istotne pogorszenie warunków materialnych. Pismem z dnia [...] września 2012 r., działając na podstawie art. 37 § 1 K.p.a., złożył do organu II instancji, tj. do Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w B., zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2012 r., doręczonym skarżącemu w dniu [...] października 2012 r., Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w B. uznał zażalenie za bezzasadne.
Dalej skarżący wskazał, że ww. postanowienie nr [...] z dnia [...] października 2012 r. zostało wydane w oparciu o wyjaśnienia Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...], które nie są wiarygodne. Organ ten stwierdził, iż wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r. o zapomogę nie wpłynął do Jednostki. Wyjaśnieniom tym przeczy jednak treść pisma Kierownika Wydziału Operacyjnego Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] października 2012 r., z którego wynika, że przesyłka polecona, zawierająca wniosek skarżącego, nadana w dniu [...] stycznia 2012 r. pod adresem Komendant [...] Rejonowej [...], ul. [...] W., została doręczona organowi w dniu [...] stycznia 2012 r. Odbiór przesyłki pokwitował pełnomocnik adresata T. P. Twierdzenie organu II instancji, że Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] nie byłby właściwy do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2012 r. jest, zdaniem skarżącego, niezrozumiałe, bowiem jeżeli organ, do którego wniesiono podanie jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie.
Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w W. nie wydał stosownego aktu administracyjnego, co oznacza, że wniosek o zapomogę nie został rozpatrzony. Tym samym skarga na bezczynność jest w pełni uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w W. wniósł o umorzenie postępowania w sprawie skargi G. W. z dnia 30 listopada 2012 r. na bezczynność organu, ewentualnie o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w W. odmówił [...] G. W. przyznania wnioskowanej zapomogi. Tym samym organ zakończył postępowanie administracyjne w sprawie, co oznacza, że odpadła podstawa złożonej skargi na bezczynność.
W piśmie procesowym z dnia 5 lutego 2013 r. skarżący podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Podniósł nadto, że Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w W., pozostając w bezczynności, dopiero w dniu [...] grudnia 2012 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r. Nie powiadomił jednak skarżącego o wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego, czym pozbawił skarżącego wszelkich praw należnych stronie postępowania. O tym, że organ prowadził postępowanie w sprawie skarżący dowiedział się dopiero w dniu [...] stycznia 2013 r., tj. w dacie doręczenia mu ww. decyzji.
Końcowo skarżący wskazał, iż w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego i wniósł o wymierzenie organowi grzywny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów określonych w pkt 1 - 4a. Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie zwłoki w załatwieniu sprawy.
Bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma bowiem na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności.
Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie, inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana.
Podkreślenia wymaga, iż skarga na bezczynność może być wniesiona dopiero po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy. Terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym określają przepisy art. 35 K.p.a. i przekroczenie tych terminów lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 K.p.a., oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skarg na bezczynność, polegającą - jak w sprawie niniejszej - na niewydaniu w terminie decyzji, skarżący obowiązany jest przed wniesieniem skargi wyczerpać środek prawny, przewidziany w art. 37 K.p.a., tj. wnieść zażalenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie. Niedopełnienie tego warunku o charakterze formalnym skutkuje odrzuceniem skargi (art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.).
W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, iż w dacie złożenia skargi na bezczynność spełnione zostały wszystkie przesłanki formalnoprawne, określające stan bezczynności Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w W. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r., doręczony organowi w dniu [...] stycznia 2012 r., został załatwiony dopiero w dniu [...] grudnia 2012 r. W tej bowiem dacie Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w W. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania skarżącemu wnioskowanej zapomogi. Decyzja ta, jak wskazuje sam skarżący, została mu doręczona w dniu [...] stycznia 2013 r.
Poza sporem jest, iż - określony w art. 35 § 1 i 3 K.p.a. - termin załatwienia sprawy został przez organ istotnie przekroczony. Organ nie dopełnił również obowiązku wynikającego z art. 36 K.p.a., tj. nie zawiadomił strony o zaistnieniu zwłoki w załatwieniu sprawy, nie wskazał przyczyn zwłoki, jak również nie zakomunikował stronie nowego terminu załatwienia sprawy.
Podkreślenia wymaga, iż w istocie dopiero w następstwie wniesienia skargi na bezczynność Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w W. rozpatrzył wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r. i wydał stosowną decyzję.
Mając na względzie okres czasu, jaki upłynął od daty doręczenia organowi wniosku skarżącego do daty wydania decyzji w sprawie, tj. od dnia [...] stycznia 2012 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. oraz fakt istotnego naruszenia przez organ wymienionych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Mając powyższe na względzie, Sąd uznał za uzasadniony wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny i na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. Wymierzając grzywnę Sąd miał na względzie, iż ma ona spełnić funkcję dyscyplinującą, represyjną - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i niedochowanie obowiązków, wynikających z art. 35 i 36 K.p.a. oraz funkcję prewencyjną, polegającą na zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości. Wymierzona grzywna mieści się w granicach zakreślonych art. 154 § 6 P.p.s.a.
Zaznaczyć należy, iż w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy, istniejący w dacie orzekania, a w istocie w chwili zamknięcia rozprawy (art. 54 § 3 P.p.s.a.). W sytuacji zatem, gdy w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję lub inny akt, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, brak jest podstaw do uwzględnienia skargi stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (publ.: ONSAiWSA 2009/4/63) wskazał, iż przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostaje w bezczynności.
Skoro zatem w przedmiotowej sprawie Dowódca Jednostki Wojskowej nr [...] w W. po wniesieniu skargi, w dniu [...] grudnia 2012 r., wydał decyzję nr [...] w wyniku rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r., to sprawę ze skargi G. W. należało umorzyć ze względu na jej bezprzedmiotowość.
Z tych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku.