Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 27 maja 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 229/20

Uzasadnienie

Skarżące stowarzyszenie, zwane dalej "Wnioskodawcą", zarzuciło bezczynność przy rozpatrywaniu jego żądania udostępnienia informacji publicznej przez partię polityczną - Platformę Obywatelską Rzeczpospolitej Polskiej, zwaną dalej "Partią" - zawartego w piśmie z [...] czerwca 2019 r.

W skardze wniesiono o:

1. - zobowiązanie Partii do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności,
2. - stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Uzasadniając skargę wskazano:

1. - Stowarzyszenie zwróciło się drogą mailową do Partii z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wyciągów i historii rachunków bankowych Partii za listopad 2016 roku; drogą udostępnienia wnioskowanej informacji miały być skany - przesłane drogą mailową,
2. - do dnia złożenia skargi (datowana [...] sierpnia 2017 r.) Partia nie odniosła się do wniosku,
3. - bezczynność podmiotu zobowiązanego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa gdyż:
4. - naruszenie prawa przez brak jakiejkolwiek odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej sprawia, że jest ono oczywiste;
5. - niepoddawanie się społecznej kontroli przez partię polityczną nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa;
6. - bezczynność polega na braku jakiejkolwiek odpowiedzi; stanowi to o lekceważeniu ciążących na partii politycznej obowiązków informacyjnych;
7. - naruszenie prawa nie jest nieznaczne; podmiot zobowiązany powinien był bowiem udzielić odpowiedzi bądź wydać orzeczenie w trybie ustawy w określonym terminie; nie skorzystał jednak z żadnej z tych możliwości pomimo upływu półtora miesiąca od dnia złożenia wniosku,
8. - stwierdzenie, że bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa jest zasadne dla realizacji w przyszłości obowiązków informacyjnych przez partię polityczną - w związku z rozpatrywaniem kolejnych wniosków o udostępnienie informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Partia wniosła o orzeczenie, że jej bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, W uzasadnieniu podniesiono:

1. - wniosek istotnie wpłynął; wykonano go z opóźnieniem – [...] sierpnia 2017 r. - ze względu na okres urlopowy,
2. - opóźnienie to nie było spowodowane zamiarem utajnienia informacji przed Wnioskodawcą; zarówno bowiem on, jak i inne podmioty stale składają wnioski o identycznej lub nieco zmodyfikowanej treści; ich rozpatrywanie i formułowanie zestawień w rozmaitych konfiguracjach zajmuje znaczny czas; z kolei w biurze Partii nie istnieje etat dedykowany dla obsługiwania wniosków o udostępnienie informacji; zadaniem tym są obciążeni pracownicy niezależnie od ich zwykłych obowiązków służbowych; powoduje to niestety opóźnienia w przesyłaniu żądanych informacji,
3. - informację w kwestiach zamieszczonych w zapytaniu udzielono Wnioskodawcy drogą mailową (przedłożono treść odpowiedzi),
4. - w udzielonej informacji pominięto dane o wydatkach na poczet wynagrodzeń osób prywatnych - w tym pracowników partii; nazwiska i imiona osób, które zawarły takie umowy podlegają ochronie ze względu na ich prawo do prywatności oraz nie stanowią informacji publicznej; osoby te bowiem nie pełnią funkcji publicznych; podobne stanowisko sformułowano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I OSK 2499/13 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych),
5. - biorąc pod uwagę całość okoliczności sprawy, oskarżanie Partii o rażące naruszenie prawa jest nieuzasadnione i nadmiernie radykalne.

Wyrokiem z 12 stycznia 2018 r. (sygn. akt II SAB/Wa 415/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Wnioskodawcy na bezczynność Partii. Sąd ocenił, że żądana informacja nie stanowi publicznej. Wobec wniesienia przez Wnioskodawcę skargi kasacyjnej (na tym etapie ustanowił on pełnomocnika - radcę prawnego – k.

1. 96) Naczelny Sąd Administracyjny - wyrokiem z 18 grudnia 2019 r. (sygn. akt I OSK 1687/18) - uchylił orzeczenie Sądu I. instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wskazanego wyroku stwierdzono m.in.: "[...] zagadnienie transparentności działania partii politycznych w zakresie ich finansowania przenosi się wprost na zagadnienie wydatkowania zgromadzonych przez partie środków finansowych. Z tych względów umowy zawarte przez te partie z innymi podmiotami mieszczą się w pojęciu przedmiotu informacji publicznej, albowiem obrazują cel, na który dana partia wydaje określone środki finansowe.". Konstatując, że żądana przez Stowarzyszenie informacje stanowiła publiczną Sąd II. instancji nakazał ocenić, czy w sprawie doszło do bezczynności Partii.

Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).

Sąd zważył, co następuje

Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje on czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy go wydaniem w terminie stosownego aktu, lub nie podjął wymaganej czynności. Dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów nie podjęto określonego aktu lub nie wykonano czynności, a w szczególności czy jest to następstwem zawinionej lub niezawinionej opieszałości organu w ich podjęciu lub dokonaniu (tak: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 86).

Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni. W terminie tym, obowiązany do udzielenia informacji, powiadamia wnioskodawcę o ewentualnym braku możliwości jej przekazania w danym czasie oraz wskazuje, kiedy zostanie ona udostępniona - nie później jednak niż po dwu miesiącach od wpływu wniosku – tak art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429), zwanej dalej "ustawą o informacji".

Odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje natomiast w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy o informacji). W judykaturze ukształtował się pogląd, że gdy żądanie udostępnienia informacji nie dotyczy w istocie objętej pojęciem publiczna, bądź organ nie dysponuje w ogóle żądaną informacją, powiadamia się o tym wnioskodawcę pismem (tak: wyrok NSA z 11 grudnia 2002 r., o sygn. II SA 2867/02, publ. Wokanda 2003/6/33). Spory w danym zakresie rozstrzyga zaś sąd administracyjny, w razie wniesienia skargi na bezczynność podmiotu, od którego żądano informacji.

W rozpatrywanym przypadku poza sporem jest stan faktyczny w jego istotnych dla danej sprawy elementach. Wnioskodawca zwrócił się mianowicie o udostępnienie określonych danych (wyciągi z rachunków), a stanowią one informację publiczną. W danym zakresie wiążąca jest ocena prawna, sformułowana w wyroku o sygn. akt I OSK 1687/18 - wobec treści art. 190 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji bez znaczenia dla wyniku sprawy muszą być poglądy wyrażone w przywołanym w odpowiedzi na skargę wyroku tegoż Sądu sygn. akt I OSK 2499/13.

Bezsporne są terminy kierowania żądań i udzielanych odpowiedzi – zreferowane wcześniej, za stanowiskami stron. Wniosek wpłynął do biura Partii 20 czerwca 2017 r. zaś odpowiedzi udzielono dopiero 23 sierpnia tegoż roku. Na dzień wnoszenia skargi Partia pozostawała więc w bezczynności, co czyni skargę zasadną.

Z kolei z treści odpowiedzi na skargę - jak i dokumentów zawartych w aktach – wynika, że żądanej informacji nie udzielono w pełnym zakresie także po wniesieniu skargi. W wyciągach z rachunków nie uwzględniono części danych – informacji dotyczących osób pobierających od Partii wynagrodzenie (szereg pustych pól w kolumnach "Opis transakcji" i "Dane"). Są to w istocie podmioty, z którymi Partia zawarła umowy. Wedle wiążącej oceny Sądu II. instancji dane dotyczące uposażeń stanowią także informację publiczną.

Odrębną kwestią jest zagadnienie, czy dana informacja publiczna ma podlegać udostępnieniu – np. wobec ograniczeń przewidzianych art. 5 ust. 2 ustawy o informacji. Jeżeli wynikają stąd przeszkody, zadaniem Partii jest wydanie decyzji w przedmiocie odmowy udostępnienia danej informacji publicznej - wobec treści art. 17 ust. 1, w zw. z art. 16 ust. 1, ustawy o informacji.

Na dzień orzekania w sprawie nie udzielono więc żądanej informacji publicznej w pełnym zakresie ani też nie wydano decyzji o odmowie jej udostępnienia. Zasadne było więc zobowiązanie Partii do załatwienia wniosku w stosownej formie w pełnym zakresie.

Nie są natomiast zasadne wywody skargi, gdzie twierdzono jakoby samo nieudzielenie informacji w przewidzianym ustawą terminie musiało być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.

W realiach rozpatrywanej sprawy uchybiono wprawdzie – nota bene stosunkowo krótkim - terminom udzielenia informacji, określonym ustawą - odpowiednio 14 dni i 2 miesiące. Należy mieć jednak na uwadze, że dany wniosek skierowano do podmiotu spoza sfery administracji publicznej zaś wykonywanie zadań w zakresie udzielenia informacji nie jest jego statutowym zadaniem. Stanowi natomiast dodatkowy ciężar publiczny o charakterze administracyjnoprawnym. Nie oznacza to wprawdzie automatycznie aprobaty dla uchybień regulacjom normatywnym. Ewentualne nieprawidłowości muszą być jednak oceniane z uwzględnieniem potencjalnych ograniczeń technicznych i organizacyjnych (kadrowych) podmiotu. W odpowiedzi na skargę wskazano, a Sad nie ma podstaw by temu nie dać wiary, że do Partii wpływa wiele wniosków o udzielenie informacji publicznej. Bezczynność miała z kolei miejsce w okresie wakacji - gdy pracownicy często przebywają na urlopie.

Równocześnie - wobec wniesienia skargi przez Wnioskodawcę - Partia udzieliła żądanych informacji, w zakresie w jakim uznała, że jest do tego zobowiązana z nieznacznym przekroczeniem ustanowionego ustawą maksymalnego terminu 2 miesięcy (o 3 dni). W pozostałym zakresie Partia skonstatowała mylnie, jakoby żądanie nie dotyczyło informacji publicznej, o czym zawiadomiła Wnioskodawcę. Nie sposób w danym przypadku upatrywać oczywistej obrazy przepisów, czy wręcz zamierzonego działania w celu ograniczenia możliwości dostępu do informacji publicznej. Zwłaszcza gdy ocenę Partii - jakoby informacja, w zakresie gdzie jej nie udostępniono, nie stanowiła publicznej - podzielił także Sąd I. instancji.

Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz § 1a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 - 2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji – w myśl art. 200, w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Do kosztów tych zaliczono wynagrodzenie pełnomocnika Wnioskodawcy w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł.

1. - ---------------------- 3