Uzasadnienie
W dniu 4 sierpnia 2012 r. M. O. zwrócił się za pośrednictwem poczty elektronicznej do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. treści skargi Prezydenta [...] P. K. z 2008 r. skierowanej do Prezesa Rady Ministrów w sprawie kontroli przeprowadzonej przez CBA w Urzędzie Miejskim w [...] w 2008 r. oraz odpowiedzi Prezesa Rady Ministrów na tę skargę wraz z ewentualnymi załącznikami.
W dniu 7 sierpnia 2012 r. wnioskodawca został poinformowany za pośrednictwem poczty elektronicznej, że wydłużeniu uległ termin realizacji wniosku. Następnie Kancelaria Prezesa Rady Ministrów skierowała zapytania do Prokuratury Okręgowej w [...] oraz do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] o możliwość udostępnienia żądanych informacji. Po otrzymaniu stosownych odpowiedzi, w dniu 27 września 2012 r. do wnioskodawcy została skierowana za pośrednictwem poczty elektronicznej informacja, że decyzja co do udostępnienia wnioskowanych dokumentów, należy do Sądu i do tego Sądu należy złożyć stosowny wniosek.
W tym samym dniu M. O. za pośrednictwem poczty elektronicznej podtrzymał swój wniosek oraz zażądał wskazania sądu i sygnatury akt sprawy karnej, w której znajdują się te dokumenty, a także wniósł o wskazanie podstawy prawnej odmowy udostępnienia informacji publicznej wraz z pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia.
Na skutek złożonego wniosku organ zwrócił się ponownie do Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z prośbą o wskazanie, czy w aktach sprawy o sygn. akt: [...] znajduje się skarga Prezydenta [...] P. K. z dnia [...] lutego 2008 r. wraz z załącznikami oraz odpowiedź udzielona przez Sekretarza Kolegium do Spraw Służb Specjalnych [...] z dnia [...] września 2008 r. wraz z załącznikami. W tym samym piśmie skierowano pytanie, czy Kancelaria Prezesa Rady Ministrów może w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej udostępnić skarżącemu żądane przez niego dokumenty.
W odpowiedzi udzielonej w dniu [...] października 2012 r. Prezes Sądu Okręgowego w [...] wskazał, iż skarżący posiada w sprawie [...] status oskarżonego oraz że w niniejszej sprawie w sytuacji uregulowania prawa dostępu M. O. do informacji w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego – nie mają zastosowania przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W dniu [...] października 2012 r. wnioskodawca został poinformowany za pośrednictwem poczty elektronicznej o konieczności wystąpienia w pierwszej kolejności do Sądu Okręgowego w [...] w trybie art. 156 kpk., z uwagi na fakt, że wnioskowane przez niego informacje mogą znajdować się w aktach sprawy sądowej.
W dniu 27 grudnia 2012 r. do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zostało skierowane pismo pełnomocnika skarżącego z ponownym wnioskiem o udostępnienie żądanych informacji.
W odpowiedzi z dnia [...] stycznia 2012 r. Kancelaria RM poinformowała pełnomocnika wnioskodawcy, iż nie znajduje podstaw do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie oraz podtrzymała stanowisko, iż dostęp do informacji znajdujących się w sprawie karnej został uregulowany w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania karnego.
Pismem z dnia 12 kwietnia 2013 r. M. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skragę na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie nierozpoznania jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej:
Skarżący zarzucił organowi:
- 1) naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy, nierozpoznanie istoty sprawy i niewydanie decyzji administracyjnej kończącej postępowanie, wbrew takiemu obowiązkowi;
- 2) naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 i art. 16 u.d.i.p. poprzez niezałatwienie sprawy administracyjnej i niewydanie decyzji odmawiającej skarżącemu prawa do informacji publicznej w sytuacji gdy organ miał prawny obowiązek wydania takiej decyzji.
Podnosząc powyższe zarzuty M. O. wniósł o zobowiązanie Prezesa Rady Ministrów do rozpoznania jego wniosku i wydania decyzji administracyjnej, zobowiązanie organu do ukarania pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie i zasądzenie kosztów postępowania.
W przypdku uwzględnienia skargi skarżący wniósł o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasdanieniu skargi podał, iż złożony przez niego wniosek dotyczy zagadnień, które stanowią informację pubilczną. Za taką należy bowiem uznać skargę Prezydenta Miasta [...] na działalność Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz odpowiedź Prezesa Rady Ministrów na tę skargę. Fakt, że jest osobą oskarżoną nie może w żadnym razie wpływać na jego prawa obywatela w zakresie dostępu do informacji publicznej.
Na marginesie zauważył, że dokumenty, o udostępnienie których wnosi nie zostały, wbrew twierdzeniom organu, dołączone do akt postępowania karnego w sprawie [...].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż w przedmiotowej sprawie nie był zobowiązany do wydania decyzji odmawiajacej udostępnienia informacji publicznej oraz wskazał, iż nie pozostaje w bezczynności.
Mając na uwadze treść przepisu art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji pubilcznej poinformował wnioskodawcę, aby w pierwszej kolejności zwrócił się o udostępnienie żądanych dokumentów do Sądu Okręgowego w [...], który prowadzi postępowanie w sprawie karnej i rozpatrzy wniosek stosownie do treści art. 156 k.p.k. Stanowisko organu znajdowało uzasadnienie w odpowiedzi uzyskanej od Prezesa Sądu Okręgowego w [...]. Z uwagi na treść pisma wymienionego Prezesa z dnia [...] października 2012 r. udostępnienie żądanych przez skarżącego informacji naraziłoby organ na niedochowanie przepisów ustawy szczególnej, jaką w odniesieniu do ustawy o dostępie do informacji publicznej, jest Kodeks postępowania karnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów w przeważającej części zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz poglądami doktryny, informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona bądź odnoszona do szeroko rozumianych władz publicznych oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także innych podmiotów, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie ich kompetencji. Informację publiczną stanowi więc m.in. treść i postać dokumentów urzędowych, w tym wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą, jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 pkt 4a lit. c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.).
Jednocześnie bliższa analiza art. 6 powołanej ustawy, poparta również orzecznictwem i stanowiskiem doktryny, wskazuje, iż wnioskiem o udostępnienie mogą być objęte jedynie informacje o określonych faktach, danych lub stanach zjawisk na dzień ich udostępnienia.
Ponadto w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że wniosek zainteresowanego rodzi po stronie dysponenta informacji obowiązek jej udostępnienia wtedy, gdy informacja ta nie została wcześniej udostępniona i nie funkcjonuje w obiegu publicznym. Przy czym, jedynie udostępnienie informacji w Biuletynie Informacji Publicznej zwalnia jej dysponenta od udostępnienia jej na wniosek, jak wynika z art. 10 ust. 1 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2003 r., II SAB 372/03, Lex Polonica, "Wokanda" 2004, nr 5, s. 33, wyrok WSA w Gliwicach z 22 stycznia 2004 r., II SA/Ka 2633/03, niepubl.).
Oceniając pod tym względem wniosek skarżącego, należy przyjąć, że żądanie niewątpliwie dotyczy informacji publicznej, gdyż zgodnie z przepisem art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. c, udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
W przedmiotowej sprawie organ skorzystał z trybu określonego w art. 13 ust. 2 i poinformował wnioskodawcę w dniu 7 sierpnia 2012 r., iż termin udostępnieniea informacji ulega wydłużeniu – zostanie ona udostępniona nie później niż 4 października 2012 r.
Działania organu podjęte po złożeniu wniosku nie dają podstaw do uznania, iż spełnione zostały wymogi niezbędne do zastosowania trybu przewidzianego w art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W tej sytuacji zasadne jest przyjęcie, iż organ pozostaje w bezczynności.
Z bezczynnością organu mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty, a czynność dokonana, w szczególności, czy jest to wynikiem zawinionej bądź niezawinionej opieszałości organu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt w ogóle nie powinien zostać podjęty, a czynność dokonana.
W niniejszej sprawie organ pozostawał w przeświadczeniu, iż wnioskodawca ma dostęp do żądanych dokumentów z akt sprawy karnej. Z pisma Prezesa Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...] wynikało bowiem, iż M. O. posiada status strony w sprawie [...] zawisłej przed Sądem Okręgowym w [...] i służą mu uprawnienia wynikające z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania karnego, w świetle których, ma on prawo zapoznawania się z aktami sprawy. Jednakże z powyższego pisma, jak też z wcześniejszej korespondencji przekazanej organowi przez Prezesa Sądu Okręgowego w [...], nie wynika, iż żądane materiały pozostają w aktach sprawy karnej. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż żądane informacje są osiągalne w innym trybie i że w sprawie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie będą miały zastosowania na mocy art. 1 ust. 2 tej ustawy w związku z art. 156 § 1 kpk., a zatem wydanie decyzji w trybie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej jest zbędne.
Oceniając okoliczności sprawy Sąd uznał, że organ pozostawał w bezczynności, toteż zobowiązał Prezesa Rady Ministrów do rozpatrzenia wniosku M. O. z dnia 4 sierpnia 2012 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy bądź przez udzielenie wnioskowanej informacji, bądź przez wydanie decyzji o odmowie zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, co umożliwi wnioskodawcy ewentualne wykorzystanie środków prawnych łącznie z prawem wniesienia skargi do sądu administraycjnego.
Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 wyroku.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanej sprawie bezczynność organu była dotknięta rażącym naruszeniem prawa.
Niezwłocznie po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej organ podjął szereg czynności zmierzających do wyjaśnienia kwestii dostępu wnioskodawcy do uzyskania informacji w innym trybie. Z materiału sprawy wynika, iż okoliczności prowadzące do stwierdzenia bezczynności organu nie były tak oczywiste i niewątpliwie, aby mówić o rażacym naruszeniu prawa, gdyż w istocie naruszenie to sprowadzało się do przyjęcia, że żądane informacje skarżący uzyska z akt sprawy, której jest stroną. W żadnym razie nie można uznać, że bezczynność organu wynikała, jak zarzuca skarżący, z celowego lekceważenia jego praw konstytucyjnych.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.