Uzasadnienie
J. P. w dniu 19 kwietnia 2005 r. złożył do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej zapytanie o status pokrzywdzonego na podstawie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Pismem z dnia 16 kwietnia 2005 r., w związku z otrzymanym zaświadczeniem wydanym przez Prezesa IPN, na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...], J. P. podtrzymał swój wniosek o status pokrzywdzonego.
Zaświadczeniem z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Prezes IPN stwierdził, iż J. P. na podstawie posiadanych i dostępnych dokumentów zgromadzonych w zasobie archiwalnym IPN, nie jest osobą pokrzywdzoną w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 z późn. zm.) dalej zwaną "ustawą o IPN".
W dniu 13 lutego 2007 r. J. P. złożył odwołanie od powołanego wyżej zaświadczenia.
Pismem z dnia 28 sierpnia 2007 r. Zastępca Naczelnika Wydziału Udostępniania i Informacji Naukowej IPN poinformował J. P., iż w związku z nowelizacją ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu zniesione zostało pojęcie osoby pokrzywdzonej, a związku z tym brak jest możliwości wydania żądanego zaświadczenia.
Jednocześnie w piśmie tym, J. P. został poinformowany o warunkach i sposobie uzyskania wglądu w dokumenty dotyczące jego osoby, tj. o treści art. 30 ust. 1 ustawy o IPN.
W dniu 29 września 2007 r. J. P.z złożył skargę na bezczynność Prezesa IPN. Uzasadnieniu wskazał, iż bezczynność Prezesa IPN polega na nierozpatrzeniu odwołania z dnia 13 lutego 2007 r. i niewydaniu stosownej decyzji. Wskazał, iż odwołanie zostało zignorowane przez organ a zamiast decyzji otrzymał pismo z dnia 28 sierpnia 2007 r., w którym poinformowano go, iż nie otrzyma żądanego zaświadczenia w związku ze zmianą stanu prawnego.
W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż w związku ze zmianą stanu prawnego, tj. uchyleniem art. 6 ustawy o IPN, Prezes IPN nie posiada kompetencji do wydawania zaświadczeń i decyzji w zakresie uznania za osobę pokrzywdzoną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga J. P. zasługuje na uwzględnienie.
Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności, w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji.
Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, lecz pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia czy też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności.
Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i przypadku, gdy w zakreślonym terminie nie zostały one wydane przez organ drugiej instancji, jeżeli bezsprzecznie w odniesieniu do decyzji lub postanowienia istnieje możliwość uruchomienia toku instancji.
Należy zauważyć, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu była wynikiem zawinionej lub niezawinionej opieszałości organu, czy też spowodowana była jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany, zaś czynność dokonana, wyrażająca się na przykład w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania.
Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżący J. P. w swoim odwołaniu skierowanym do Prezesa IPN zażądał jego załatwienia w formie zaświadczenia. Organ zaś załatwił sprawę w formie pisma, w którym poinformował o zmianie stanu prawnego i o braku możliwości wydania żądanego zaświadczenia z uwagi na brak kompetencji do wydawania takich zaświadczeń. Jednocześnie poinformował o możliwości złożenia wniosku o udostępnienie do wglądu kopii dokumentów go dotyczących.
Oczywistym jest w sprawie, że skarżący odwołał się od wydanego przez Prezesa IPN zaświadczenia z dnia [...] lutego 2007 r., do tego organu, zaś Instytut Pamięci Narodowej Biuro Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów udzieliło mu odpowiedzi informującej, iż nie jest możliwe wydanie żądanego zaświadczenia z uwagi na zmianę stanu prawnego dotyczącego kwestii przyznania statusu osoby pokrzywdzonej.
W ocenie Sądu, w takiej sytuacji, skoro odwołanie zostało złożone, należało rozważyć wydanie na podstawie art. 134 Kpa postanowienia o niedopuszczalności odwołania (por. wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 1992 r., sygn. akt SA/Gd 746/92, ONSA 1993, nr 2, poz. 48 z aprobująca glosą B. Adamiak - OSP 1993, z. 3, poz. 178).
Prezes IPN nie zakończył więc postępowania w sprawie, skoro takiego postanowienia nie wydał. Oznacza to, że pozostawał w zwłoce w załatwieniu sprawy co spowodowało uwzględnienie skargi jako uzasadnionej.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.