Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011 r. J. S. wystąpił do Wójta Gminy K., na podstawie ustawy z dnia 6 września 2011 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) o wydanie mu odpisu instrukcji kancelaryjnej obowiązującej w gminie K. W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r., Wójt Gminy K. poinformował wnioskodawcę, że objęta wnioskiem informacja (instrukcja kancelaryjna) jest umieszczona na stronie internetowej urzędu [...].
Pismem z dnia 8 grudnia 2011 r. J. S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wójta Gminy K., polegającą na nieudzieleniu informacji publicznej żądanej wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011 r. w zakresie wydania odpisu instrukcji kancelaryjnej gminy K. Skarżący wniósł o: (1) zobowiązanie organu do niezwłocznego rozpoznania wniosku i załatwienia go zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, (2) stwierdzenie, że bezczynność skarżącego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 13, 14 i 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, (3) zasądzenie od organu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, (4) poinformowanie zwierzchnie organy nadzoru, na mocy art. 155 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", o fakcie permanentnie powtarzających się istotnych naruszeń prawa przez organ, polegających na łamaniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] sierpnia 2011 r., pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r., a więc po upływie ustawowego terminu, organ wskazał, że żądana informacja publiczna znajduje się na stronie internetowej [...], przy czym nie wskazał położenia informacji na ww. stronie. Wbrew stanowisku organu na wskazanej stronie brak jest zakładki o nazwie "instrukcja kancelaryjna" i nie sposób jej tam odnaleźć. Wnioskodawca nie jest w stanie zweryfikować, czy żądana przez niego informacja w ogóle się tam znajduje i ewentualnie, kiedy została zamieszczona.
Powołując obszerne fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych skarżący zauważył, iż organ nie podjął żadnej czynności przewidzianej ustawą o dostępie do informacji publicznej dla załatwienia ww. wniosku, co uzasadnia postawienie mu zarzutu bezczynności. Nie wskazał też żadnych przeszkód dla udzielenia informacji zgodnie z wnioskiem, a udzielona po czasie odpowiedź organu nie umożliwiła uzyskania informacji w sposób wskazany przez skarżącego.
Skarżący podniósł, iż organ notorycznie, celowo gra na zwłokę, odpowiada wymijająco, wprowadza w błąd, uchyla się od udzielenia informacji publicznej, odsyła do innego organu pozostając w bezczynności, co uzasadnia wniosek o skorzystanie przez skład orzekający z uprawnienia, o którym mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a.
Nadto podniósł, iż organ nie wydając niezwłocznie informacji zgodnie z wnioskiem, ani nie wydając decyzji odmownej w wymaganej formie zamknął skarżącemu drogę polemiki w postępowaniu odwoławczym, uniemożliwiając realizację konstytucyjnych uprawnień, wynikających z art. 61 Konstytucji RP.
W ocenie skarżącego organ dopuścił się rażącego naruszenia ww. przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, co uzasadnia wniosek o wymierzenie grzywny na podatnie art. 149 § 1 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy K. wniósł o oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., ewentualnie o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Organ wskazał, iż w dniu [...] sierpnia 2011 r. dokonał stosownej czynności materialno-technicznej udzielając skarżącemu informacji żądanej w treści wniosku. W celu uzupełnienia odpowiedzi na wniosek skarżącemu wysłane zostało również pismo z dnia [...] stycznia 2012 r. W obu pismach została zamieszczona informacja odnośnie zamieszczenia instrukcji kancelaryjnej na stronie urzędu w Biuletynie Informacji Publicznej wraz z załączonymi wydrukami zakładek ww. strony.
W piśmie procesowym z dnia 25 kwietnia 2012 r., stanowiącym uzupełnienie odpowiedzi na skargę, Wójt Gminy K. wniósł o odrzucenie skargi. Wskazał, iż skarżący żądał wydania odpisu dokumentów, a nie dostępu do informacji. Tymczasem ustawa o dostępie do informacji publicznej nie obejmuje prawa do otrzymywania dokumentów, czy też udostępniania odpisów dokumentów, co oznacza, że wniosek skarżącego nie podlegał realizacji w trybie przepisów ww. ustawy. Kwestie te regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Samo powoływanie się na ustawę o dostępie do informacji publicznej nie implikuje konieczności jej stosowania, jeśli z całokształtu okoliczności wynika, że skarżący ma zapewniony dostęp do żądanych informacji w innym trybie. Na poparcie swego stanowiska organ przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/11.
Obecny na rozprawie w dniu 13 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o umorzenie postępowania sądowego podnosząc, iż skarżący otrzymał wnioskowane informacje w dniu 4 stycznia 2012 r. przy piśmie Wójta Gminy K. z dnia [...] stycznia 2012 r. Do ww. pisma został bowiem załączony wydruk zakładki ilustrującej lokalizację ww. informacji na stronie [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a.
Jakkolwiek przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają na czym polega stan bezczynności organów administracji publicznej, to w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, iż bezczynność ta ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1996, s. 62 - 63).
Z bezczynnością podmiotu obowiązanego w zakresie dostępu do informacji publicznej na gruncie ustawy z dnia 6 września 2011 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) mamy natomiast do czynienia wówczas, gdy podmiot ten milczy w sprawie wniosku strony o udzielenie informacji publicznej, w szczególności nie podejmuje czynności materialno-technicznej wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji (art. 13 ust. 1 ustawy) bądź nie wydaje decyzji, w sytuacji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udzielenia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 ustawy (art. 16 ust. 1 ustawy).
Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (v. uchwała 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. W sytuacji wydania przez organ administracji aktu lub dokonania czynności już po wniesieniu skargi na bezczynność organu, a przed jej rozpoznaniem przez sąd, postępowanie staje się bezprzedmiotowe.
Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy po wniesieniu skargi zaistnieją okoliczności powodujące niedopuszczalność merytorycznego rozpoznania sprawy.
Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie, w której - co należy zauważyć na wstępie - spełniony został zarówno zakres podmiotowy, jak i przedmiotowy stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wójt Gminy K. pozostaje bowiem organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jest zatem podmiotem obowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Z kolei żądana informacja stanowi informację publiczną w kontekście art. 6 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy.
W ocenie Sądu, w dacie wystąpienia skarżącego ze skargą organ pozostawał w bezczynności wobec wniosku skarżącego z dnia [...] sierpnia 2011 r., jednak z akt sprawy wynika, że stan bezczynności organu ustał przed datą wyrokowania.
Wprawdzie pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Wójt Gminy K. poinformował skarżącego, że objęta wnioskiem informacja jest umieszczona na stronie internetowej urzędu [...], jednak z treści ww. pisma nie wynika, aby załączono do niego wydruk zakładki wskazującej lokalizację przedmiotowej informacji na stronie internetowej. Również w inny sposób organ nie uszczegółowił miejsca w Biuletynie Informacji Publicznej gdzie żądaną informację skarżący mógłby uzyskać. W ocenie Sądu, aby możliwe było uznanie, że organ udzielił informacji publicznej zgodnie z wnioskiem skarżącego, powinien nie tylko wskazać źródło - BIP - ale również podać zakładkę (konkretne miejsce), w którym żądana informacja się znajduje. Odesłanie do nieprecyzyjnie określonego miejsca na stronach BIP, nie można uznać za sprostanie żądania wnioskodawcy w sytuacji, gdy - jak w sprawie niniejszej - informacje zawarte na podanej stronie [...] nie odnoszą się bezpośrednio (wprost) i konkretnie do meritum żądania. Z tego względu zarzuty skargi, iż organ pozostaje w bezczynności, ponieważ udzielona ogólna odpowiedź o dostępności informacji w BIP nie pozwala na jej zlokalizowanie, były uzasadnione.
Informacja w sposób prawidłowy została udzielona skarżącemu przez organ pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. Z treści tego pisma bezspornie wynika, że załączono do niego wydruk zakładki ze strony internetowej [...] precyzyjnie wskazującej lokalizację informacji na tejże stronie. Jak potwierdził obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącego, wskazane wyżej pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 stycznia 2012 r.
W tak zarysowanych okolicznościach faktycznych sprawy, Sąd uznał, że w dacie wyrokowania organ nie pozostawał w bezczynności, gdyż udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Mając na względzie, iż odpowiedź organu została doręczona już po wniesieniu skargi do Sądu, Sąd uznał, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe i jako takie powinno ulec umorzeniu w zakresie odnoszącym się do żądania zobowiązania organu do udostępnienia wnioskowanej informacji.
Z uwagi jednak na to, że w ocenie Sądu organ pozostawał w bezczynności w dacie wystąpienia ze skargą, Sąd obowiązany był ocenić - stosownie do przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a. - czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Analiza okoliczności przedmiotowej sprawy, a zwłaszcza zestawienie daty wniosku o udzielenie informacji publicznej oraz daty jej udzielenia oraz podjęcia przez organ działań w celu realizacji wniosku skarżącego, doprowadziła Sąd do przekonania, że w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu nie nosiła cech rażącego naruszenia prawa.
W ocenie Sądu brak jest również podstaw do uruchomienia trybu sygnalizacyjnego, określonego w art. 155 § 1 p.p.s.a., o co wnosił skarżący, albowiem w sprawie nie wystąpiły istotne naruszenia prawa lub okoliczności mające wpływ na ich powstanie.
Nie został również uwzględniony wniosek organu o odrzucenie skargi z powodu niedopuszczalności zastosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem Sądu, żądanie przez wnioskodawcę odpisów dokumentów, wobec brzmienia przepisu art. 14 ust. 2 ww. ustawy, co do zasady nie zwalnia organu z obowiązku udzielenia informacji w innej formie, np. kserokopii. W sytuacji natomiast, gdy żądana informacja znajduje się w BIP, organ nie ma obowiązku udostępniać informacji publicznej w formie i w sposób wskazany we wniosku, w przypadku, gdy zakres żądania informacji wyrażony we wniosku o jej udostępnienie i zakres informacji znajdujący się w BIP uprawnia do twierdzenia, że są one identyczne (art. 10 ust. 1 ustawy). Organ informuje wówczas wnioskodawcę, że żądana informacja znajduje się w BIP, podając ścieżkę dostępu. Ponadto w ocenie Sądu z okoliczności sprawy niniejszej można wyprowadzić wniosek, że skarżący żądał w istocie udostępnienia treści dokumentu (instrukcji kancelaryjnej).
Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w postanowieniu z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1987/11 (publ. 1069638) odnosi się do indywidualnej sprawy i zostało wypowiedziane na gruncie określonego stanu faktycznego. Odmienny pogląd, który podziela Sąd w składzie orzekającym, wyrażono w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 1377/12, w którym uchylając postanowienie WSA w Warszawie z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 481/11 odrzucające skargę na bezczynność organu, wskazano, iż w sytuacji merytorycznego rozpoznania skargi poprzez ocenę charakteru żądanej informacji jako informacji publicznej, lecz dostępnej w innym trybie, brak jest podstaw do jej odrzucenia jako niedopuszczalnej.
Końcowo podkreślić należy, że w niniejszej sprawie żądanie wniosku dotyczyło informacji publicznej, skoro jednak została ona zamieszczona w BIP, organ winien był poinformować wnioskodawcę o lokalizacji ww. informacji w urzędowym publikatorze, co prawidłowo uczynił ww. pismem z dnia [...] stycznia 2012 r.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji orzeczenia.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 i § 20 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).