Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 30 listopada 2021 r. (data wpływu do organu - 30 grudnia 2021 r.) K. D. (zwany dalej: wnioskodawca, skarżący), zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] m. st. Warszawy (zwany dalej: organ, OPS) o zastosowanie wobec B. D. – w związku ze stosowaniem przez nią przemocy wobec ich córki - procedury "Niebieskiej Karty" na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2020 r., poz. 218, zwana dalej: u.p.p.r.).
Pismem znak [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. organ poinformował wnioskodawcę, iż podjął działania w ramach posiadanych kompetencji oraz przekazał informację do [...] Urzędu Wojewódzkiego Wydział [...] o działaniach podjętych na rzecz rodziny skarżącego.
W dniu [...] lutego 2022 r. skarżący wniósł do organu pismo z żądaniem niezwłocznego i merytorycznego odniesienia się do jego pisma, które wpłynęło do organu w dniu [...] grudnia 2021 r. W treści ww. pisma stwierdził, iż organ pozoruje działania. Nie podjął żadnych działań, każdego dnia jego córka jest poddawana przemocy psychicznej. Ponowił także swój wniosek o zastosowanie procedury niebieskiej karty.
Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. skarżący wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] grudnia 2021 r.
W odpowiedzi na ww. żądanie skarżącego organ pismem znak [...] z dnia [...] marca 2022 r. poinformował ww., że w sprawie przeprowadził szereg czynności wyjaśniających celem ustalenia stanu faktycznego. Działania podejmowane były we współpracy z organizacjami pozarządowymi zaangażowanymi w pomoc rodzinie, Policją, placówkami oświatowymi, Zespołem Interdyscyplinarnym ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Dzielnicy [...] m. st. Warszawy. Odnosząc się do żądania skarżącego dotyczącego wszczęcia procedury Niebieskiej Karty organ wskazał, że jej drożenie nie następuje na wniosek żadnej ze stron, ani też osób trzecich. Jest natomiast działaniem poprzedzonym zdiagnozowaniem i rozpoznaniem okoliczności faktycznych w danej sprawie, co miało miejsce także w tym przypadku. Tak więc twierdzenia wnioskodawcy nie mogą być podstawą do wszczęcia procedury Niebieskiej Karty.
W nawiązaniu do ww. pisma skarżący wniósł do organu w dniu [...] marca 2022 r. pismo z wnioskiem o przesłanie szczegółowej informacji w zakresie przeprowadzonych przez organ "szeregu czynności wyjaśniających", o których mowa w ww. piśmie. W szczególności wskazania jakie to były czynności, co w ocenie organu uzasadniało ich przeprowadzenie, w jakim trybie były one procedowane, na czyje zlecenie realizowane, kto je realizował i kiedy, jakie zostały poczynione ustalenia w ramach realizacji poszczególnych czynności, kogo organ informował o podejmowanych czynnościach i efektach swoich działań.
Wniósł również o wyjaśnienie dlaczego mimo zgłaszanego przez niego akcesu składania wyjaśnień oraz przekazywania posiadanej wiedzy w przedmiotowej sprawie, nie uczestniczył w realizowanym przez organ procesie, jak również dlaczego organ podejmował bezpośrednie czynności z jego córką, nie konsultując tego z nim.
Skarżący wniósł o wskazanie jakie organizacje pozarządowe organ zaangażował do działania w sprawie, jak ustalił zakres kompetencji tych organizacji, do działania w sprawie małoletniego dziecka poddawanego alienacji i indoktrynacji przez jej matkę, jaką one odegrały role w naprawieniu patologicznego zachowania matki.
Wniósł także o wyjaśnienie dlaczego wybiorczo traktuje przekazywane przez niego informacje, wszak informował, iż fakt znęcania się został ustalony i potwierdzony przez pracowników OZSS, czy organ podjął by próbę komunikacji z OZSS. Skąd obecnie wynika diametralna rozbieżność w ustaleniu stanu faktycznego i oceny sytuacji definiowanej przez organ i OZSS.
Wniósł dalej o ujawnienie formalnego stanowiska Komisji Interdyscyplinarnej wraz z uzasadnieniem, podjętej w kontekście odmowy wszczęcia procedury "Niebieskiej Karty". Z uwagi na warunkowanie przez organ podejmowanie działań prewencyjnych zmierzających do wyeliminowania przemocy wobec jego córki i braku podejmowania działań edukacyjno-korygujących zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, działaniem wyłącznie na zlecenie Prokuratury, wniósł o wskazanie przepisów prawa leżących u podstaw takiego stanowiska. Nadto wniósł o wyjaśnienie dlaczego w prowadzonych przez organ czynnościach nie uczestniczył i nie był o niczym informowany pełnomocnik jego córki ustanowiony przez Sąd oraz wyjaśnienie dlaczego psycholog organu nie przekazał mu informacji o przyczynach postawy córki, związanej z jej niechęcią do kontaktu z nim, mimo jego prośby, a jedynie wskazywał na to by dalej nie zajmował się sprawami swojego dziecka.
W odpowiedzi na ww. wniosek organ pismem znak [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. wyjaśnił wnioskodawcy, że informacje na temat prowadzonych czynności zostały już przedstawione podmiotom, do których kierował on skargi.
Podał, że w niniejszej sprawie od stycznia br. podjął następujące działania:
- 1) zorganizował spotkania z przedstawicielami różnych podmiotów działających w obszarze przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w tym organizacji pozarządowych, Policji;
- 2) wystąpił z wnioskiem o opinie do szkoły, do której uczęszcza małoletnia córka wnioskodawcy;
- 3) przeprowadził rozmowę z matką dziecka;
- 4) zorganizował spotkanie psychologa z dzieckiem;
- 4) zorganizował spotkanie psychologa z wnioskodawca;
- 5) zorganizował wizytę pracownika socjalnego w miejscu zamieszkania małoletniej.
Organ wyjaśnił, że nie jest zobowiązany, aby poddawać się ocenie skarżącego co do trafności, zasadności, rzetelności, legalności i terminowości własnych czynności. Nie jest w żaden sposób zobowiązany do pośrednictwa, zastępowania kogokolwiek czy też działania w imieniu jakiegokolwiek uczestnika postępowania przed innymi podmiotami takimi jak np. OZSS. Organizacje, z którymi współpracuje, wyróżniają się wiedzą, doświadczeniem oraz współpracują z organami administracji publicznej i Sądem, co daje rękojmię rzetelności ich wiedzy i fachowości. Ocena lub stanowisko skarżącego w tym zakresie nie mają jakiegokolwiek wpływu na tę współpracę i nie powodują jakiegokolwiek skutku odnośnie oceny, czy dany podmiot ma ugruntowany autorytet.
Wskazał, iż nie zamierza podejmować dialogu, ani analizy porównawczej ocen dokonywanych przez poszczególne podmioty. Na pewno zakres i obraz oceny w sprawie przyjmowany przez organ i OZSS jest nieporównywalny, a proste, skrótowe analogie i próby lakonicznych ocen nie są prawidłowe. Ponadto OZSS nie zwracał się do organu - przed wydaniem opinii - o żadne informacje, które mogłyby diametralnie wpłynąć na ocenę biegłych.
Podał, że Zespół Interdyscyplinarny ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie dla Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, wyraża formalne stanowisko z uzasadnieniem wyłącznie wtedy, gdy są przesłanki do wszczęcia procedury Niebieskiej Karty. Brak stwierdzenia przesłanek, powoduje, iż "formalne stanowisko" nie jest zajmowane, a procedura nie zostaje wszczęta.
W kwestii porad prawnych podał, że wnioskodawca może skorzystać z szerokiej oferty bezpłatnych porad prawnych udzielanych w każdej dzielnicy m.st. Warszawy, zaś w odniesieniu do pełnomocnika córki podał, ocena działań tego pełnomocnika nie pozostaje w gestii wnioskodawcy, nadto nie był on ustanowiony dla postępowania przez
ZI i nie ma podstaw prawnych do ustanawiania pełnomocnika w postępowaniach prowadzonych w ZI. Wyjaśnił także, że według psychologa wnioskodawcy przedstawione zostały przyczyny niechęci córki do realizacji kontaktów.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. (data złożenia w organie) skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność OPS w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia jego wniosku w sprawie szczegółowych informacji jakie czynności OPS podejmował wobec B. D., dopuszczającej się przemocy psychicznej na małoletniej córce oraz skuteczności tych działań oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek.
Uzasadniając złożoną skargę wnioskodawca podał, że w odpowiedzi na przedmiotowy wniosek otrzymał pismo OPS z [...] kwietnia 2022 r., stwierdzające, że informacje o które prosił zostały udzielone innym organom (rzekomo, do których kierował skargi). Podniósł, że informacja ta nie była przedmiotem złożonego przez niego wniosku, bowiem zwrócił się między innymi z pytaniem: dlaczego organ dokonywał czynności bez porozumienia z nim, dlaczego nie przekazywał mu informacji o przyczynach postawy małoletniej córki, dlaczego nie był informowany o podejmowanych czynnościach pełnomocnik córki (ustanowiony przez Sąd Rodzinny), dlaczego organ uzależnia podejmowanie działań, do których jest obligowany przepisami prawa, od decyzji Prokuratury (jaka jest podstawa prawna takiego postępowania), dlaczego pracownik OPS wskazał by dalej nie zajmował się sprawą swojej córki, która jest poddawana przemocy psychicznej przez swoją matkę, co uzasadniało podejmowanie przeprowadzanych przez OPS czynności w sprawie znęcania się nad małoletnią, w jakim trybie były one procedowane, na czyje zlecenie realizowane, kto je realizował i kiedy, jakie zostały poczynione ustalenia w ramach realizacji poszczególnych czynności, kto był o nich informowany. Doszło więc do udostępnienia informacji publicznej innej niż objętej zakresem przedmiotowym złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Skarżący wskazał też, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie przekazał wnioskowanej przez niego informacji (bowiem została udostępniona informacja inna). W związku z tym organ nie zrealizował w sposób prawidłowy wniosku o udostępnienie informacji publicznej, co sprawia, że pozostaje on w bezczynności. To czyni niniejszą skargę zasadną i konieczną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi (ewentualnie o oddalenie skargi) podnosząc, iż skarżący nie składał w organie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Jest on natomiast uczestnikiem postepowania w sprawie dotyczącej wdrożenia procedury Niebieskiej Karty.
Wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł skarżący uiścił w dniu 13 czerwca 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwana dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Zauważyć należy, że skarga na bezczynność organu jest pochodną dopuszczalności skargi, bowiem jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. można ją wnieść jedynie w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a.
Bezsporną w tym zakresie jest okoliczność, że sprawy w przedmiocie dostępu do informacji publicznej, zarówno dotyczące odmowy udostepnienia informacji publicznej, jak i bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie takiej informacji, podlegają kontroli sądu administracyjnego.
Zdaniem Sądu analiza przedstawionych przy skardze akt administracyjnych wskazuje jednak, iż skarżący nie inicjował przed organem postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Wszystkie złożone przez wnioskodawcę do organu pisma (w dniach: [...] grudnia 2021 r., [...] lutego, 2022 r., [...] marca 2022 r.) dotyczyły prowadzenia przez MOPS postępowania w zakresie wdrożenia procedury Niebieskiej Karty i okoliczności związanych z tym postępowaniem.
Fakt, że skarżący domaga się od organu informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej ujawniony został dopiero w skardze na bezczynność złożonej w dniu [...] kwietnia 2022 r. Niewątpliwym jest, iż sprawy o udostępnienie informacji publicznej (poza danymi udostępnionymi w Biuletynie Informacji Publicznej lub Portalu Danych) mają charakter wnioskowy. Zatem procedowanie przez organ w tym przedmiocie, w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.) uwarunkowane jest złożeniem wniosku właśnie z powołaniem się na przepisy tej ustawy. Natomiast wniosek, którym skarżący zainicjował postępowanie prowadzone przez OPS, co wyraźnie wynika z jego treści, złożony został w trybie przepisów ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie i dotyczył wdrożenia procedury "Niebieskiej Karty".
Ustalenie przez Sąd, iż skarżący nie inicjował przed organem postępowania o udostępnienie informacji publicznej, a jedynie postępowanie dotyczące wdrożenia procedury Niebieskiej Karty powoduje, iż brak jest podstaw do stwierdzenia bezczynności organu w zakresie rozpoznania wniosku o udostepnienie informacji publicznej.
Ponadto kwestie związane z postępowaniem w zakresie procedury Niebieskiej Karty nie podlegają kontroli sądu administracyjnego, zatem skarga złożona w tym przedmiocie, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 3 p.p.s.a., orzekł o odrzuceniu skargi (pkt 1 sentencji postanowienia). O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji postanowienia).