Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r., skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i oznaczonym numerem [...], J. R. wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wskazane postanowienie – mocą którego Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej bezpodstawnie i niezasadnie stwierdził, że [...] Komendant Wojewódzki PSP w K., nie pozostaje w bezczynności – zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego i procesowego.
Pismem z dnia 23 września 2010 r. Dyrektor Biura Kadr, Szkolenia i Organizacji MSWiA poinformował skarżącego, że Komendant Główny PSP na podstawie art. 37 § 1 i 2 kpa wydał w dniu [...] lipca 2010 r. pięć postanowień stwierdzających, że [...] Komendant Wojewódzki PSP nie pozostaje w bezczynności. Wskazał również, że stosownie do art. 141 § 1 kpa na wydane postanowienie przysługuje zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Tymczasem z analizy art. 37 kpa nie wynika, aby wydane w sprawie postanowienia podlegały zaskarżeniu. W tej sytuacji organ wskazał, że do tej kategorii postanowień, stosownie do treści art. 126 kpa, w ogóle nie stosuje się przepisów regulujących tryb nadzwyczajny wzruszenia decyzji administracyjnych, a zatem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie ma możliwości wydania postanowienia w oparciu o przepisy zawarte w rozdziale 13 kpa.
Pismem z dnia 12 października 2010 r. J. R. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji bezczynność w rozpatrzeniu jego wniosku z dnia [...] lipca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...].
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że właściwy i kompetentny organ nadzoru I instancji nadal pozostaje w zwłoce z wydaniem stosownego merytorycznego orzeczenia administracyjnego. Z podanych powodów skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania postanowienia załatwiającego sprawę jego wniosku z dnia [...] lipca 2010 r. oraz przeprowadzenie sądowej kontroli całego toku postępowania administracyjnego, w tym podejmowanych przez organ czynności tamujących bieg sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i wskazał, że J. R. w dniu [...] lipca 2010 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]. Powołując się na treść art. 141 § 1 i art. 37 kpa organ podał, że nie ma możliwości ażeby wydane w sprawie postanowienia podlegały zaskarżeniu. Organ podał też, że pismem z dnia 23 września 2010 r. poinformowano skarżącego, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie miał możliwości wydania postanowienia w oparciu o przepisy zawarte w rozdziale 13 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., zakres przedmiotowy skargi na bezczynność, wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy, wśród których wymienione są m.in. decyzje administracyjne i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 1 i 2).
Skarga na bezczynność w niniejszej sprawie jest zasadna, albowiem organ administracji publicznej jest zobligowany załatwić wniosek strony w sposób procesowy przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji poinformował pisemnie skarżącego, iż jego wniosek z dnia [...] lipca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], wydanego w trybie art. 37 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie może zostać rozpatrzony pozytywnie, albowiem do tego typu postanowień nie stosuje się przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji i postanowień zaskarżalnych.
Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.
Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem organ wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, był zobligowany w sprawie z wniosku strony wydać orzeczenie podlegające kontroli sądowej.
Podnieść tu należy, iż wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia uruchamia fazę wstępną postępowania nadzorczego zmierzającego do ustalenia, czy jest ono w ogóle dopuszczalne. Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia (art. 126 kpa) może mieć zarówno charakter przedmiotowy, jak i podmiotowy. W doktrynie przyjmuje się, iż niedopuszczalność przedmiotowa zachodzi w szczególności m.in. wtedy, gdy strona wystąpi z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności nie decyzji administracyjnej, lecz innej formy działania administracji np. umowy cywilnej, czynności materialno-technicznej, zaświadczenia, ugody administracyjnej (patrz: Komentarz do art. 157 kpa [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2010, wyd. III). Tak więc stosowanie w niniejszej sprawie regulacji procesowej określonej w art. 157 kpa jest nie tylko możliwe, ale i niezbędne w sytuacji, gdy organ stwierdza, że wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia jest niedopuszczalny. Wniosek taki dotyczy bowiem orzeczenia niepodlegającego weryfikacji w trybie nadzorczym.
Skoro Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, do którego strona wniosła niedopuszczalny wniosek o wszczęcie postępowania nadzorczego, nie wydał postanowienia na podstawie art. 157 w zw. z art. 126 § 3 kpa (odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia powinna następować przez wydanie postanowienia), to stwierdzić należy, iż organ pozostaje w bezczynności. Nie wydał on bowiem aktu, do którego wydania jest zobowiązany przepisami prawa procesowego. Organ nie może skutecznie bronić się twierdzeniem, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż poinformował pisemnie stronę o braku podstaw do rozpatrzenia jej żądania, bowiem takiej formy rozpatrzenia wniosku strony przepisy kpa nie przewidują.
W związku z powyższym uznać należy, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku strony postępowania, czym naruszył przepis art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 kpa.
Mając na uwadze wszystkie wyżej podniesione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 149 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.