Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący W. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Z informacji zawartych we wniosku oraz nadesłanych do akt sprawy kserokopii dokumentów wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, czworgiem małoletnich dzieci oraz rodzicami. Źródła dochodów tej rodziny stanowią zasiłki rodzinne przyznane małżonce skarżącego na czworo dzieci w łącznej wysokości 524 zł i emerytury rolnicze rodziców skarżącego w kwocie po 992,93 zł brutto (odcinki przekazów pocztowych świadczeń emerytalnych za miesiąc sierpień 2012 r. rodziców skarżącego [...], karta informacyjna skarżącego z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. [...], decyzja Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] października 2011 r. o przyznaniu żonie skarżącego zasiłków rodzinnych dla dzieci [...], zaświadczenie Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z dnia [...] września 2012 r. stwierdzające, że w miesiącu sierpniu 2012 r. małżonce skarżącego wypłacono zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w łącznej kwocie 524 zł [...]).
Skarżący jest właścicielem:
- - domu o powierzchni 200 m kw,
- - gospodarstwa rolnego składającego się z użytków rolnych o powierzchni 2,58 ha, przeliczeniowych 1,0905 ha, położonego w R., z którego roczny dochód został oszacowany na kwotę 2.958,53 zł (zaświadczenie Burmistrza Miasta i Gminy R. z dnia [...] września 2012 r. [...]),
- - gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 6,1053 ha, w tym przeliczeniowe 2,6333 ha, położonego w gminie K., którego dochodowość roczna za 2010 r. wyniosła 5.998,70 zł oraz
- - lasu o powierzchni 1,6000 ha położonego w gminie K. Skarżący i jego małżonka są również właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 1,2590 ha, w tym przeliczeniowe 0,8749 ha, położonego w gminie K., którego dochodowość roczna za 2010 r. wyniosła 1.993 zł, a nadto skarżący jest współwłaścicielem w ½ części gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej 2,5402 ha, w tym przeliczeniowe 1,1535 ha, położonego w gminie K., którego dochodowość roczna za 2010 r. wyniosła 1.313,85 zł (zaświadczenie Wójta Gminy K. z dnia [...] września 2012 r. [...], decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego i leśnego na rok 2012 [...]). Zdaniem skarżącego, gospodarstwo rolne, które prowadzi z żoną, nie przynosi pieniężnego dochodu, a uzyskiwane z niego plony przeznaczane są w całości na potrzeby rodziny. Także las, którego jest właścicielem, zapewnia rodzinie drewno na opał, lecz nie przynosi dodatkowych dochodów. Skarżący nie korzysta z dopłat unijnych (zaświadczenie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...]). Skarżący podniósł, iż wskazany w zaświadczeniach Wójta Gminy K. oraz Burmistrza Miasta i Gminy R. roczny dochód z gospodarstwa rolnego nie stanowi "czystego dochodu", a jedynie wartość teoretyczną, czyli dochód możliwy do uzyskania wg urzędu w równowartości pieniężnej plonów; tymczasem liczna rodzina skarżącego w całości konsumuje uzyskane plony.
Zarówno skarżący, jak i jego małżonka nie złożyli zeznania podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2011 (zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] września 2012 r. [...]).
Jednocześnie skarżący oświadczył, iż żadna z osób, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada żadnych oszczędności czy ruchomości o wartości powyżej 3.000 euro. Małżonka skarżącego, jako jedyna w rodzinie, posiada rachunek bankowy, a to ze względu na wymogi gminnego ośrodka pomocy społecznej - do wypłaty przyznanych jej zasiłków na dzieci.
Na miesięczne wydatki rodziny składają się: opłata za energię elektryczną – ok. 400 zł, koszty zakupu butli gazowych - ok. 100 – 150 zł miesięcznie. Rodzina korzysta z wody czerpanej z własnej studni.
Skarżący zaakcentował również, że ma poważne problemy zdrowotne i nie jest w stanie pracować fizycznie, co poddaje w wątpliwość dalsze prowadzenie przez niego gospodarstwa (dokumentacja medyczna [...]).
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319).
W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podnieść należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca.
Należy bowiem mieć na uwadze, że skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 200 m kw, kilku gospodarstw rolnych o łącznej powierzchni przekraczającej 10 ha oraz lasu o powierzchni 1,600 ha. Na powierzchni 7,10 ha prowadzi produkcję rolną – m.in. uprawia owies, ziemniaki (wniosek skarżącego z dnia [...] września 2011 r. o oszacowanie szkód w uprawach na terenie gmin K. i R. [...]). Pozostały majątek może więc wykorzystać w sposób przynoszący mu dochody, np. wydzierżawić lub obciążyć. Zaniechanie poszukiwania tego rodzaju możliwości należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 110/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto skarżący i jego żona pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami skarżącego, którzy mają stały dochód miesięczny w postaci emerytur rolniczych po 930,26 zł netto.
Odnosząc się do kwestii stanu zdrowia skarżącego stwierdzić należy, iż z nadesłanej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynika, że ma on problemy zdrowotne spowodowane wypadkiem przy pracy na roli, ale leczy się i rehabilituje; w stosunku do niego nie zostało wydane orzeczenie o całkowitej bądź częściowej niepełnosprawności. Przeciwwskazania do pracy fizycznej nie eliminują całkowicie możliwości podjęcia pracy. Skarżący może poszukiwać pracy zarobkowej niezwiązanej z wysiłkiem fizycznym. Zarówno on, jak i jego małżonka są stosunkowo młodymi ludźmi i nie ma przeszkód do poszukiwania przez nich zatrudnienia.
W świetle powyższego uznać należy, iż skarżący nie wypełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.