Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 24 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Wa 421/14

Uzasadnienie

Gmina [...] wniosła w dniu 8 maja 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Edukacji Narodowej polegającą na nierozpoznaniu odwołania od decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi Gmina [...] podniosła, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. złożyła odwołanie od decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] o nadaniu J. M. stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego. Mimo upływu prawie dwóch lat Minister Edukacji Narodowej nie podjął żadnego działania w sprawie. Brak było również reakcji organu na pismo z dnia 13 września 2013 r. jak również na pismo z dnia 3 marca 2014 r. (data odbioru przesyłki przez organ 5 marca 2014 r.) wzywające do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wskazał, iż decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. rozpatrzył odwołanie Gminy [...] od decyzji [...] Kuratora Oświaty. Wskazał, iż w tej sytuacji postępowanie w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 kpa stało się bezprzedmiotowe. Przedstawił odpis decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz dowód jej doręczenia skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod kątem bezczynności Ministra Edukacji Narodowej w zakresie rozpatrzenia odwołania do dnia złożenia skargi była zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, iż stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1. decyzje administracyjne;
2. 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. 4. inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

1. 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu.

Natomiast zgodnie z treścią art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji i właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2). Z kolei według art. 129 § 1 K.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję i termin na jego wniesienie, w myśl § 2 tegoż przepisu, wynosi 14 dni od dnia doręczenia.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca po doręczeniu jej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. w dniu 17 sierpnia 2012 r. (data wysłania przesyłki) złożyła odwołanie do Ministra Edukacji Narodowej.

W tym miejscu stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3), a do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych m.in. dla dokonania określonych czynności (§ 5). Natomiast według art. 36 § 1 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczynę zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

Tymczasem w niniejszej sprawie Minister Edukacji Narodowej do chwili złożenia skargi, a więc do dnia 8 maja 2014 r. i to mimo wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie rozpatrzył złożonego odwołania z dnia 16 sierpnia 2012 r. tj. przez okres prawie dwóch lat, stąd też bezspornym jest, że do tego momentu pozostawał on w bezczynności i skarga jest zasadna, jednakże już po złożeniu skargi decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. rozpoznał odwołanie z tego też względu skoro w chwili orzekania przez Sąd organ nie pozostawał już w bezczynności to należało w tej części umorzyć postępowanie.

Jednocześnie z drugiej strony Sąd dopatrzył się w bezczynności organu rażącego naruszenia prawa. Skoro bowiem odwołanie zostało – co już wyżej opisano – rozpoznane po przeszło 21 miesiącach oczekiwania i to bez jakiegokolwiek powiadomienia skarżącego o ewentualnych powodach takiej zwłoki oraz przewidywanym terminie załatwienia sprawy, i to mimo składanych przez niego "ponagleń", na które w żaden sposób nie reagowano, to takie działanie Ministra Edukacji Narodowej świadczy z jednej strony o braku należytej rzetelności, z drugiej zaś o lekceważącym podejściu do samego skarżącego. Reasumując, taka pasywna i niczym niewytłumaczalna postawa organu przy jednoczesnym uwzględnieniu faktu, ze nawet w odpowiedzi na skargę nie podano przyczyn pozostawania w zwłoce, uzasadnia – zdaniem Sądu – uznanie, iż owa bezczynność ma charakter kwalifikowany, a zatem nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa.

Zważywszy ponadto, że nie jest to pierwsza tego typu sprawa przy rozpatrywaniu przez Ministra Edukacji Narodowej odwołania od decyzji (vide wyroki WSA z 28 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 199/13, 10 października 2013 r. sygn. akt. II SAB/Wa 280/13) w celu zdyscyplinowania i zlikwidowania takiej opieszałości na przyszłość w działaniu organu, który w tym względzie winien świecić przykładem, zasadnym jest również wymierzenie z urzędu grzywny, zaś jej wysokość jest adekwatna – zdaniem Sądu – do stopnia zawinienia i mieści się w najniższych granicach przewidzianych w art. 154 § 6 P.p.s.a. Tym bardziej owe rozstrzygnięcie jest zasadne, że sprawa nie miała charakteru skomplikowanego i decyzja nie była podejmowana kolegialnie, co siłą rzeczy mogłoby przedłużyć postępowanie. Jednak przyjmując nawet hipotetycznie taki stan rzecz, to postępowanie winno trwać nie dłużej niż dwa miesiące, a nie przeszło 21 miesięcy.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 ust. 1 i ust. 2, art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.

Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w art. 200 i art. 209 ppsa.