Uzasadnienie
Pismem z dnia 28 czerwca 2018 r. J.R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania z wniosku skarżącego. Wskazał na wniesione do MSWiA ponaglenie z dnia [...] maja 2018 r. i [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie przydzielenia lokalu mieszkalnego. Zarzucił Ministrowi uchylanie się od zakończenia postępowania.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Skarżący wezwany pismem Sądu z dnia 25 września 2018 r. do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie, jakiego wniosku organ nie rozpatrzył wskazał, że przedmiotem skargi z dnia 28 czerwca 2018 r. jest przewlekłe prowadzenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postępowania z jego wniosku z dnia [...] maja 2018 r.
Organ pismem z dnia [...] października 2018 r. poinformował, że Ministerstwo nie jest w posiadaniu wniosku z dnia [...] maja 2018 r., jak również nie ma wiedzy co do faktu wpłynięcia takiego wniosku do urzędu.
J. R. w piśmie do Sądu z dnia [...] grudnia 2018 r. w odpowiedzi na twierdzenie organu, że nie jest w posiadaniu wniosku z [...] maja 2018 r. wskazał, że wniosku z dnia [...] maja 2018 r. nie kierował do Ministra. Do Ministra kierował wniosek z [...] grudnia 2017 r. i z dnia [...] marca 2018 r. oraz ponaglenie z dnia [...] maja 2018 r. w związku z niezałatwieniem sprawy wniosku z [...] marca 2018 r. przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Podał, że ponaglenie z [...] maja 2018 r. wysłał do KG PSP w dniu [...] maja 2018 r. Ponadto do MSWiA osobiście doręczył [...] czerwca 2018 r. ponaglenie z [...] czerwca 2018 r. w związku z bezczynnością/niezałatwieniem przez Ministra sprawy z ponaglenia z dnia [...] maja 2018 r.
J. R. w piśmie do Sądu z dnia 27 grudnia 2018 r. ponownie w nawiązaniu do pisma organu z dnia [...] października 2018 r., w którym wskazano, że Ministerstwo nie jest w posiadaniu wniosku z dnia [...] maja 2018 r. i nie ma wiedzy o wpłynięciu takiego wniosku do Urzędu, wyjaśnił, że wniosek z dnia [...] maja 2018 r. adresowany do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji osobiście doręczył do Biura Podawczego MSWiA w dniu [...] maja 2018 r. Skarżący wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] maja 2018 r. domagał się stwierdzenia w trybie nadzoru nieważności rażąco naruszającej prawo ostatecznej decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA w [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. nr ewidencyjny [...] przyznającej skarżącemu prawo do policyjnej renty inwalidzkiej.
Organ w piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. poinformował, że wniosek J. R. z dnia [...] maja 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ZER w [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. został wnioskodawcy zwrócony postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]. Organ wskazał, że kopia przedmiotowego wniosku znajduje się w aktach organu nadesłanych do Sądu do sprawy o sygn. akt II SA/Wa 1561/18.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna.
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Zgodnie z treścią art. 1 p.p.s.a. przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których przepisy powołanej ustawy stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Ramy tej kontroli zakreśla przepis art. 3 § 2 p.p.s.a. stanowiąc, iż kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.).
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie skarżący uczynił przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2018 r., którym to zwrócił się do organu o "stwierdzenie, w trybie nadzoru, nieważności ostatecznej decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r., przyznającej prawo do policyjnej renty inwalidzkiej wg trzeciej grupy inwalidów od dnia [...] września 1996 r.
Skarga na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania może dotyczyć jedynie spraw, w których organ jest zobowiązany do zajęcia stanowiska w formie decyzji, postanowienia bądź innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Istotne jest, by sprawa ta miała charakter administracyjny.
W tym miejscu należy zauważyć, że stosownie do treści art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132 ze zm.) dalej "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym", prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji w stosunku do funkcjonariuszy Policji - organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Organem tym jest zatem w odniesieniu do osoby skarżącego Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w [...].
Należy przy tym zauważyć, że rozstrzygnięcia ze sfery prawa zabezpieczenia społecznego nie zapadają w toku sprawy administracyjnej, lecz są wydawane w ramach samodzielnego i niezależnego od reguł procedury administracyjnej postępowania, w którym weryfikacji decyzji nie dokonuje organ wyższego stopnia, a zgodnie z powołanym powyżej przepisem, właściwy sąd powszechny.
Sprawa zainicjowana wnioskiem J. R., mimo, że dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji organu emerytalno – rentowego, a nie samej decyzji ustalającej prawo do policyjnej renty inwalidzkiej, jest nadal sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Należy również zwrócić uwagę na treść przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z treścią art. 476 § 2 pkt 2 K.p.c., przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących emerytur i rent. Organami rentowymi są także wojskowe organy emerytalne oraz organy emerytalne resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości, a także inne organy wojskowe i organy resortów spraw wewnętrznych i sprawiedliwości - właściwe do wydawania decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 476 § 4 pkt 3 K.p.c.). Stosownie zaś do treści art. 1 K.p.c. sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tego Kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów.
Tymczasem ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym wprost wskazuje w art. 32 ust. 4, że od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zatem ustawodawca postanowił, iż jedynym właściwym trybem wzruszenia niesatysfakcjonującej stronę decyzji organu emerytalno-rentowego, będzie tryb cywilno-prawny. Kontrola Sądowa przewidziana została również w zakresie niewydania przez organ emerytalny w określonym czasie decyzji. Ustawodawca w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym nie przewidział natomiast możliwości zastosowania nadzwyczajnych trybów kontroli tych decyzji, w rozumieniu przepisów k.p.a. Nie można więc w ogóle mówić w tym przypadku o sprawie administracyjnej.
Stwierdzić zatem należy, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie, która ma charakter cywilny – jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych – a nie administracyjny. Właściwym sądem jest w myśl przepisów Kodeksu postępowania cywilnego – sąd powszechny. Sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, a nadto jej przedmiot nie mieści się w zakresie właściwości sądu administracyjnego. Powyższe okoliczności czynią skargę J. R. niedopuszczalną.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.
- - ---------------------- 5